Η Μεσόγειος στις φλόγες
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, από την αρχή του έτους έως τα μέσα Αυγούστου, έχουν καεί περίπου 454.000 στρέμματα στη χώρα. Πρόκειται για την 5η χειρότερη χρονιά της τελευταίας εικοσαετίας, όπως επισημαίνουν εμπειρογνώμονες.
Μεγαλύτερο «θύμα» των πυρκαγιών είναι φέτος η Χίος, με περίπου 42.466 στρέμματα καμένης γης. Σημαντικές ζημιές εντοπίζονται επίσης σε περιοχές όπως η Αχαΐα, η Ζάκυνθος και η Πρέβεζα.
Η Ελλάδα, ωστόσο, δεν αποτελεί εξαίρεση. Ολόκληρη η Μεσόγειος τυλίχτηκε στις φλόγες:
- Στην Τουρκία, δεκάδες περιοχές, ιδιαίτερα γύρω από τη Σμύρνη, επλήγησαν από πυρκαγιές, με περισσότερες από 50.000 εκκενώσεις και ζημιές σε γεωργικές εκτάσεις, δάση και υποδομές.
- Η Γαλλία αντιμετώπισε τα ισχυρότερα πύρινα μέτωπα των τελευταίων δεκαετιών, με καμένες εκτάσεις που φτάνουν τα 16.000 στρέμματα.
- Πιο δραματική είναι η κατάσταση στην Ισπανία, η οποία βρισκόταν σε συνεχή συναγερμό, με τις συνολικές καμένες εκτάσεις να φτάνουν τα 382.600 στρέμματα.
Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνουν ξανά ότι η κλιματική κρίση είναι παρούσα, και πως απαιτούνται τολμηρότερα και συντονισμένα μέτρα για την ελαχιστοποίηση των συνεπειών της. Ωστόσο, η πολιτική βούληση δείχνει να υποχωρεί, καθώς η δημόσια ατζέντα κυριαρχείται πλέον από τις γεωπολιτικές κρίσεις, τους πολέμους και την ακρίβεια που ταλανίζει τις κοινωνίες. Τον λογαριασμό ωστόσο θα κληθούν στο τέλος να τον πληρώσουν τα πιο ευάλωτα στρώματα, οδηγούμενα στην ενεργειακή φτώχεια, με τον κίνδυνο αύξησης ανισοτήτων και περαιτέρω αποσύνθεσης της κοινωνικής συνοχής να είναι ορατός.
Η κλιματική κρίση εκτός προτεραιοτήτων;
Σε αντίθεση με προηγούμενα χρόνια, η κλιματική αλλαγή δεν φαίνεται να βρίσκεται στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας. Πολιτικά κόμματα και κινήματα που πρότειναν φιλόδοξες παρεμβάσεις για το περιβάλλον, φάνηκε να χάνουν δυναμική. Αιτία, το κόστος της μετάβασης, σε συνδυασμό με τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης, που κορυφώθηκε μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Από τον επιχειρηματικό κλάδο - ελληνικό και ευρωπαϊκό - εκφράζεται αρκετές φορές η άποψη ότι η πράσινη μετάβαση προωθήθηκε υπερβολικά γρήγορα και πρόχειρα, εις βάρος της ανταγωνιστικότητας των οικονομιών. Παρόλα αυτά, δεν αμφισβητείται κατά βάση η ανάγκη της μετάβασης, αλλά κυρίως το πώς εκείνη θα επιτευχθεί με ομαλό τρόπο.
Ωστόσο, η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ περιπλέκει περαιτέρω την κατάσταση. Το σύνθημα “Drill, Baby, Drill” συνοδεύτηκε από την αποχώρηση από τη Συμφωνία του Παρισιού, την αναθέρμανση των σχεδίων για εξορύξεις και την αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος για περιοχές όπως η Γροιλανδία, όχι πια λόγω του λιωσίματος των πάγων, αλλά για τις… επενδυτικές ευκαιρίες που προσφέρει αυτό. Αυτή η προσέγγιση αποτελεί μία ρήξη με την πολιτική που ακολούθησε η προηγούμενη κυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν, η οποία είχε κάνει αρκετά βήματα προς την πράσινη μετάβαση και την βιώσιμη ανάπτυξη.
Ακόμη και στην Ελλάδα, έχουν επανέλθει στο προσκήνιο τα σχέδια για εξορύξεις στα ελληνικά χωρικά ύδατα. Παρότι οι σχετικές συζητήσεις δεν έπαψαν ποτέ εντελώς, οι διαρκείς τουρκικές αμφισβητήσεις καθιστούν τέτοια εγχειρήματα ιδιαιτέρως σύνθετα. Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις δηλώνουν από την πλευρά τους αντίθετες σε αυτά τα σχέδια.
Παράλληλα, οι τάσεις προσέγγισης ΗΠΑ-Ρωσίας και η μετατόπιση των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων προς τον αμυντικό τομέα, σε συνδυασμό με την άνοδο της ακροδεξιάς, επιβαρύνουν το πολιτικό περιβάλλον. Πολλές από τις πολιτικές δυνάμεις που βρίσκονται στην εξουσία πλέον αμφισβητούν ακόμη και την ύπαρξη της κλιματικής κρίσης.
Υπάρχει ακόμη ρεαλιστική ελπίδα για την πράσινη μετάβαση;
Ωστόσο, η κατάσταση ενδέχεται να μην είναι πλήρως απογοητευτική. Παρά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, οι διεθνείς δυναμικές δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από τον εκάστοτε πρόεδρο.
Όπως επισημαίνει στο Reporter.gr η Πρέσβειρα Ευρωπαϊκού Κλιματικού Συμφώνου στην Ελλάδα, Δρ. Αλεξάνδρα Πολιτάκη, η παγκόσμια στροφή προς καθαρές μορφές ενέργειας είναι ήδη σε εξέλιξη.
«Υπάρχουν μεγάλες αλλαγές στην οικονομία, στην κατεύθυνση της απεξάρτησης από τον άνθρακα. Τα διεθνή δικαστήρια και τα γνωμοδοτικά όργανα, ακόμα και όταν δεν έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα, ασκούν ειδικό ηθικό και πολιτικό βάρος στην κοινή γνώμη», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Η ίδια εκτιμά ότι ο Τραμπ ίσως να αντιμετωπίσει πιέσεις ακόμη και εντός του κόμματός του, λόγω των επενδύσεων στην καθαρή ενέργεια σε πολιτείες, στις οποίες κυριαρχεί το ρεπουμπλικανικό κόμμα.
«Η εσωτερική αντιπολίτευση, μαζί με την αντίδραση των Δημοκρατικών, ενδέχεται να τον περιορίσουν. Η COP 30 τον Νοέμβριο στη Βραζιλία θα είναι από τις πιο ενδιαφέρουσες», υπογραμμίζει.
Σχετικά με την ευρωπαϊκή προοπτική, η κ. Πολιτάκη θεωρεί ότι, ακόμη και αν η Πράσινη Μετάβαση δεν είναι πλέον η νούμερο ένα προτεραιότητα, δεν πρόκειται να εγκαταλειφθεί:
«Η αύξηση της σφοδρότητας των φυσικών φαινομένων έχει ενισχύσει τη συνειδητοποίηση της επείγουσας ανάγκης για δράση. Υπάρχει συναίνεση, θεσμική δουλειά, και οι πολίτες είναι πιο ενημερωμένοι και αποφασισμένοι από ποτέ».
Επιπλέον υπογραμμίζει ότι η ανάγκη πράσινης μετάβασης δεν γίνεται αντιληπτή ως ένα αίτημα μιας προοδευτικής πολιτικής ατζέντας, παρόλο που μπορούμε να δούμε διαφορές στα ευρωπαϊκά κόμματα.
Καταλήγει τονίζοντας ότι η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία παραμένει στον πυρήνα των ευρωπαϊκών πολιτικών, ακόμη και αν προσωρινά επισκιαστεί από άλλες προτεραιότητες.
