Το νέο πλαίσιο αποτελεί ουσιαστικά αναβάθμιση του ήδη ισχύοντος καθεστώτος, το οποίο, σύμφωνα με την εμπειρία των τελευταίων ετών, έχει συμβάλει στον περιορισμό της εξάπλωσης πυρκαγιών. Σε περιοχές όπου πραγματοποιήθηκαν έγκαιροι καθαρισμοί, τα πύρινα μέτωπα εξελίχθηκαν πιο ελεγχόμενα, ενώ όπου δεν υπήρξε συμμόρφωση, οι φωτιές επεκτάθηκαν ταχύτερα, προκαλώντας εκτεταμένες ζημιές.

Ενισχυμένος ρόλος για το Πυροσβεστικό Σώμα

Το νέο σύστημα δίνει αυξημένες αρμοδιότητες στο Πυροσβεστικό Σώμα, το οποίο αναλαμβάνει κεντρικό ρόλο τόσο στη διαχείριση των δηλώσεων καθαρισμού όσο και στη διενέργεια ελέγχων και στην επιβολή προστίμων, σε συνεργασία με τις δημοτικές υπηρεσίες.

Ωστόσο, ανακύπτει ζήτημα επάρκειας προσωπικού, καθώς οι υπηρεσίες καλούνται να επεξεργαστούν εκατοντάδες χιλιάδες δηλώσεις την ίδια χρονική περίοδο που βρίσκονται σε αυξημένη επιχειρησιακή ετοιμότητα λόγω της αντιπυρικής περιόδου.

Υποχρεωτική ηλεκτρονική δήλωση με ΚΑΕΚ

Καθιερώνεται αποκλειστικά ηλεκτρονική διαδικασία υποβολής δήλωσης καθαρισμού μέσω ειδικής πλατφόρμας, χωρίς φυσική παρουσία στους Δήμους. Η ταυτοποίηση γίνεται υποχρεωτικά με τον Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ) κάθε ακινήτου.

Μετά την οριστική υποβολή της δήλωσης δεν προβλέπεται δυνατότητα διόρθωσης, γεγονός που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή από τους υπόχρεους.

Για πολίτες που δεν διαθέτουν ψηφιακή εξοικείωση, παρέχεται η δυνατότητα φυσικής υποβολής στη Διεύθυνση Προληπτικής Πυροπροστασίας του Πυροσβεστικού Σώματος.

Ποιοι υποχρεούνται σε καθαρισμό

Η υποχρέωση αφορά:

• Ιδιοκτήτες ή διαχειριστές οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων εντός σχεδίου πόλης
• Ακίνητα εντός ορίων οικισμών χωρίς εγκεκριμένο σχέδιο
• Εκτάσεις σε απόσταση έως 100 μέτρων από οικισμούς
• Εκτός σχεδίου ακίνητα με κτίσμα που δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία

Υπόχρεοι μπορεί να είναι φυσικά πρόσωπα, νομικά πρόσωπα αλλά και φορείς του δημόσιου τομέα.

Τι περιλαμβάνει ο καθαρισμός

Οι εργασίες περιλαμβάνουν:

• Απομάκρυνση ξερών ή σπασμένων δέντρων και κλαδιών
• Αφαίρεση καύσιμης φυτικής ύλης (ξερά χόρτα, φύλλα)
• Αποκλάδωση δέντρων
• Αραίωση θαμνώδους βλάστησης
• Απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών και απορριμμάτων
• Ασφαλή συλλογή και μεταφορά όλων των υπολειμμάτων

Σημειώνεται ότι η αποκομιδή προϊόντων κλαδέματος δεν καλύπτεται από τα δημοτικά τέλη καθαριότητας. Η χρέωση γίνεται ξεχωριστά, ανάλογα με την πολιτική κάθε Δήμου, τον όγκο των υλικών και την απόσταση μεταφοράς.

Ποιοι εξαιρούνται

Από την υποχρέωση εξαιρούνται μόνο οι συντηρημένοι κήποι και οι φυτεμένες επιφάνειες οικοπέδων ή πολυκατοικιών, εφόσον βρίσκονται σε καλή κατάσταση και δεν συνιστούν κίνδυνο πυρκαγιάς.

Προθεσμίες για το 2026

• Η πλατφόρμα ανοίγει την 1η Απριλίου 2026.
• Η προθεσμία υποβολής δηλώσεων λήγει στις 31 Μαΐου 2026, ενώ ως τελική ημερομηνία συμμόρφωσης ορίζεται η 15η Ιουνίου 2026.

Οι Δήμοι θα διενεργούν δειγματοληπτικούς ελέγχους από 1η Ιουνίου έως 31 Οκτωβρίου, ενώ το Πυροσβεστικό Σώμα θα πραγματοποιεί αυτοψίες κυρίως κατόπιν καταγγελιών και θα εισηγείται μέτρα σε περιπτώσεις αυξημένου κινδύνου.

Διπλασιασμός προστίμων και αυστηρές ποινές

Το νέο πλαίσιο προβλέπει σημαντική αυστηροποίηση των κυρώσεων:

• Πρόστιμο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο για μη καθαρισμό (με ελάχιστο ποσό 200 ευρώ)
• Πρόστιμο 500 ευρώ για μη υποβολή δήλωσης ή μη καθαρισμό
• Πρόστιμο 100 ευρώ για ψευδή δήλωση

Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, ο Δήμος προχωρά σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό εντός πέντε ημερών, καταλογίζοντας το σχετικό κόστος στον ιδιοκτήτη.

Σε σοβαρές περιπτώσεις ή σε ψευδείς δηλώσεις με επιβαρυντικά στοιχεία, οι κυρώσεις μπορεί να φτάσουν πρόστιμο έως 5.000 ευρώ και ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών.

Ο καθαρισμός ως πράξη πολιτικής προστασίας

Το νέο θεσμικό πλαίσιο καθιστά σαφές ότι ο καθαρισμός οικοπέδων δεν αποτελεί απλώς τυπική διοικητική υποχρέωση, αλλά κρίσιμο μέτρο πρόληψης. Η έγκαιρη συμμόρφωση συμβάλλει ουσιαστικά στη μείωση του κινδύνου πυρκαγιάς και στην προστασία ανθρώπινων ζωών, περιουσιών και φυσικού περιβάλλοντος.