Αυτό ήταν το βασικό συμπέρασμα του 31ου Ετήσιου Συνεδρίου της European Real Estate Society (ERES), που φιλοξενήθηκε από το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Περισσότεροι από 250 ακαδημαϊκοί και επαγγελματίες από όλο τον κόσμο ανέδειξαν ένα νέο τοπίο για το real estate, με επίκεντρο τη διασύνδεση περιβάλλοντος, οικονομίας, κοινωνίας και τεχνολογίας.
Κλιματικός κίνδυνος: Καθοριστικός για την αξία των ακινήτων
Ένα από τα κυρίαρχα ζητήματα που αναδείχθηκαν στο συνέδριο είναι η αυξανόμενη επίδραση της κλιματικής αλλαγής. Οι φυσικές καταστροφές (πλημμύρες, καύσωνες, πυρκαγιές) μεταφράζονται πλέον σε μετρήσιμες οικονομικές απώλειες για ιδιοκτήτες και επενδυτές. Εργαλεία όπως οι πράσινες αξιολογήσεις, οι αποκαλύψεις περιβαλλοντικού ρίσκου και τα ESG πρότυπα ενσωματώνονται πλέον στους νέους κανόνες τιμολόγησης και χρηματοδότησης ακινήτων.
Η τεχνολογία αλλάζει ριζικά τον τρόπο που αξιολογούνται, προβάλλονται και διαχειρίζονται τα ακίνητα. Πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης, εργαλεία μηχανικής μάθησης και ψηφιακά χαρτοφυλάκια μεταμορφώνουν τη σχέση μεταξύ επενδυτών, μεσιτών και καταναλωτών. Το real estate μεταβαίνει από μια παραδοσιακή, αναλογική αγορά σε ένα διαφανές, ψηφιακό οικοσύστημα.
Προσιτή κατοικία: Παγκόσμια κρίση, τοπικές λύσεις
Η έλλειψη επαρκών, ποιοτικών και οικονομικά προσβάσιμων κατοικιών αναδεικνύεται ως κρίσιμο πρόβλημα, με επιπτώσεις σε όλες τις κοινωνίες. Ιδιαίτερα ευάλωτες ομάδες, όπως μετανάστες και μονογονεϊκές οικογένειες, πλήττονται δυσανάλογα. Η ανάγκη για καινοτόμες πολιτικές κοινωνικής στέγασης, επιδοματικά προγράμματα και επενδύσεις σε δημόσια ακίνητα μπαίνει στην ατζέντα.
Η αύξηση των επιτοκίων και η παγκόσμια πολιτική αστάθεια (π.χ. Ουκρανία, Μέση Ανατολή) διαμορφώνουν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας για την κτηματαγορά. Οι επενδυτές καλούνται να προσαρμόσουν στρατηγικές και να υπολογίσουν εκ νέου το ρίσκο, καθώς οι αγορές παραμένουν ευάλωτες σε εξωγενείς κρίσεις.
Βιωσιμότητα: Νέα μέτρα αποτίμησης και κοινωνικής υπευθυνότητας
Τα κριτήρια βιωσιμότητας (ESG) παύουν να είναι μια επιπλέον απαίτηση· γίνονται προϋπόθεση για κάθε σύγχρονη επένδυση. Πιστοποιήσεις τύπου WELL, ενεργειακά προφίλ, έργα με κοινωνικό αντίκτυπο (όπως δημόσιοι χώροι ή προστασία ιστορικών κτιρίων) ενσωματώνονται όλο και πιο συχνά στα επενδυτικά πλάνα.
Ο επαγγελματίας του real estate πλέον χρειάζεται διατομεακές γνώσεις: οικονομικά, τεχνολογία, δίκαιο και περιβάλλον. Τα εκπαιδευτικά ιδρύματα καλούνται να καλύψουν το κενό με σύγχρονα, διαθεματικά προγράμματα που ενισχύουν την ανθεκτικότητα και την ηθική διάσταση της αγοράς.
Η Ελλάδα στο νέο αυτό περιβάλλον: Τι δείχνουν τα δεδομένα
Η ελληνική κτηματαγορά δεν μένει ανεπηρέαστη. Αντιθέτως, αποτυπώνει την πολυπλοκότητα και τις διεθνείς επιρροές που διαμορφώνουν την αξία των ακινήτων.
Σύμφωνα με τον δείκτη SPI του Spitogatos για το 2ο τρίμηνο του 2025, οι μέσες ζητούμενες τιμές πώλησης αυξήθηκαν κατά 9,7% σε ετήσια βάση, ενώ οι τιμές ενοικίασης σημείωσαν άνοδο 7,2%. Σε σχέση με το 1ο τρίμηνο του 2025, η αύξηση ήταν 2,8% στις πωλήσεις και 4,2% στα ενοίκια, επιβεβαιώνοντας την ανοδική τροχιά της αγοράς.
Τα Νότια Προάστια της Αθήνας, με επίκεντρο τη Βουλιαγμένη και τη Βούλα, παραμένουν στις πρώτες θέσεις των υψηλότερων τιμών, ενώ οι Κυκλάδες καταγράφουν ενοίκια που φτάνουν τα 15,3 ευρώ/τ.μ.. Στον αντίποδα, περιοχές όπως η Καστοριά, το Κιλκίς, η Φλώρινα και η Πέλλα διατηρούν τις πιο προσιτές τιμές, κάτω από 1.000 ευρώ/τ.μ. για πώληση και 5 ευρώ/τ.μ. για ενοικίαση.
Αξιοσημείωτη είναι η αναθέρμανση του ενδιαφέροντος στο κέντρο της Αθήνας, τα Δυτικά Προάστια, αλλά και περιοχές του Πειραιά, εξαιτίας συνδυαστικών παραγόντων: προγραμμάτων ενίσχυσης, όπως το «Σπίτι μου 2», ενισχυμένης τουριστικής ροής, και κοινωνικών παρεμβάσεων για τη στήριξη των ενοικιαστών.
Η ελληνική αγορά ακινήτων κινείται μέσα σε ένα νέο, πολυδιάστατο πλαίσιο, όπου η τιμή ενός ακινήτου δεν καθορίζεται πλέον μόνο από τα τετραγωνικά ή τη γεωγραφική θέση. Σήμερα, συνυπολογίζονται η ενεργειακή αποδοτικότητα, η ψηφιακή διαχείριση, η ανθεκτικότητα στο κλίμα, η διαφάνεια στις συναλλαγές και ο κοινωνικός αντίκτυπος της ιδιοκτησίας.
Σε αυτή τη νέα εποχή, τόσο οι πολιτικές αποφάσεις όσο και η στρατηγική των ιδιωτών επενδυτών θα κριθούν από την ικανότητα προσαρμογής σε δεδομένα που ξεπερνούν την οικονομία: την κοινωνία, το περιβάλλον και την τεχνολογία. Το real estate του 21ου αιώνα δεν είναι πλέον μόνο αγορά – είναι αντανάκλαση των προκλήσεων και των δυνατοτήτων του σύγχρονου κόσμου.
