Την τελευταία διετία (από τις αρχές του 2023) ο δείκτης S&P 500 έχει σημειώσει εντυπωσιακά κέρδη, της τάξης του 73%· άνοδο που ακόμη και η ανησυχία για τους δασμούς δεν κατάφερε να πλήξει. Με «οδηγούς» τις λεγόμενες Magnificent Seven, ο ευρύς δείκτης της αγοράς έχει εκτοξευθεί καθώς η ανάπτυξη με επίκεντρο την τεχνητή νοημοσύνη έχει τροφοδοτήσει μετοχές όπως οι Nvidia, Meta και Microsoft.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι υπάρχουν ενδείξεις πως μπορεί η απότομη άνοδος του δείκτη να προμηνύει μία μεγάλη «φούσκα». Όσο ο S&P 500 ανεβαίνει, ο δείκτης «Buffett», δηλαδή ο λόγος μεταξύ της κεφαλαιοποίησης του S&P 500 και του ΑΕΠ των ΗΠΑ, βρίσκεται επίσης σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Ωστόσο, οι μετοχές Τεχνητής Νοημοσύνης που οδηγούν στην άνοδο, δεν είναι τόσο υπερτιμημένες όσο θα μπορούσε κανείς να υποθέσει – παρόλο που καμία από τις μετοχές αυτές δεν είναι φτηνή, οι αποτιμήσεις τους ευθυγραμμίζονται γενικά με τον S&P 500 και όλες παρουσιάζουν διψήφια ποσοστά ανάπτυξης. Η Nvidia, που είναι η πιο ακριβή από αυτές, είναι και η ταχύτερα αναπτυσσόμενη, με τις προβλέψεις να δείχνουν αύξηση εσόδων κατά 56% στην επόμενη τριμηνιαία αναφορά της.
Πού βρίσκεται η «φούσκα»
Αντί η «φούσκα» να εντοπίζεται στις μετοχές μεγάλης κεφαλαιοποίησης, φαίνεται πως βρίσκεται σε μετοχές αναδυόμενης τεχνολογίας χωρίς έσοδα, κάτι που θυμίζει προηγούμενες περιόδους υπερθέρμανσης των αγορών.
Για παράδειγμα, στην εποχή της φούσκας του dot-com, πλήθος μικρών διαδικτυακών εταιρειών εισήχθησαν στο χρηματιστήριο χωρίς ή με ελάχιστα έσοδα και με μη δοκιμασμένα επιχειρηματικά μοντέλα. Αυτό επιτάχυνε την κατάρρευση του 2000.
Σχετικά με αυτό, βέβαια, ο Τζεφ Μπέζος υποστήριξε πως η τωρινή «καλή φούσκα» δεν είναι επικίνδυνη για την αποσταθεροποίηση της οικονομίας, αφού μοιάζει περισσότερο με βιομηχανική «φούσκα» και όχι με χρηματοπιστωτική, όπως εκείνες που είχαν πυροδοτήσει μεγάλες κρίσεις, με τελευταία αυτήν του 2008. Τόνισε ότι τέτοιες βιομηχανικές φούσκες, αν και μπορεί να οδηγήσουν σε χρηματοοικονομικές απώλειες, αφήνουν πίσω τους μόνιμες υποδομές και τεχνολογίες που τελικά ωφελούν την κοινωνία.
Ωστόσο, αναλυτές επισημαίνουν ότι παρόμοια «φούσκα» με τη σημερινή είχαμε δει και κατά την περίοδο της πανδημίας με τις εταιρείες εξαγοράς ειδικού σκοπού (SPACs), οι περισσότερες από τις οποίες κατέρρευσαν ή χρεοκόπησαν, παρά τις επιτυχημένες αρχικές εισαγωγές τους.
Άλλες αναδυόμενες τεχνολογικές εταιρείες χωρίς σημαντικά έσοδα, όπως αυτές στον κλάδο των ηλεκτρικών οχημάτων, επίσης κατέρρευσαν ή χρεοκόπησαν εκείνη την περίοδο. Ακόμη και οι πιο προβεβλημένοι νέοι παίκτες, όπως η Rivian και η Lucid, έχασαν πάνω από 90% της αξίας τους.
Ποιοι τομείς παρουσιάζουν παρόμοιες τάσεις με όσα συνέβησαν επί πανδημίας
Η Oklo (NYSE: OKLO), εταιρεία που αναπτύσσει μικρούς πυρηνικούς αντιδραστήρες, έχει δει την μετοχή της να εκτοξεύεται κατά 1.200% τον τελευταίο χρόνο, παρότι δεν έχει κανένα έσοδο και δεν αναμένει να έχει μέχρι τουλάχιστον τα τέλη του 2027. Αυτή τη στιγμή, βρίσκεται στη διαδικασία λήψης άδειας από την Ρυθμιστική Επιτροπή Πυρηνικής Ενέργειας και δεν έχει κλείσει ούτε μία συμφωνία πώλησης. Η κεφαλαιοποίησή της φτάνει σχεδόν τα 17 δισ. δολάρια.
Τα ηλεκτρικά ιπτάμενα οχήματα κάθετης απογείωσης και προσγείωσης (eVTOLs) είναι επίσης ένας τομέας με υπερβολικό ενθουσιασμό, παρά την έλλειψη εσόδων. Η Archer Aviation (NYSE: ACHR), η οποία επίσης δεν έχει καθόλου έσοδα, διαπραγματεύεται με κεφαλαιοποίηση 6 δισ. δολαρίων.
Οι μετοχές κβαντικής υπολογιστικής επίσης έχουν εκτιναχθεί φέτος, παρότι ο τομέας δεν παράγει σχεδόν καθόλου έσοδα. Η μετοχή της Quantum Computing (NASDAQ: QUBT) έχει αυξηθεί σχεδόν κατά 3.000% τον τελευταίο χρόνο, με κεφαλαιοποίηση που φτάνει τα 3,7 δισ. δολάρια, παρότι αναμένεται να έχει λιγότερο από 1 εκατομμύριο δολάρια σε έσοδα φέτος.
Τι σημαίνει αυτό για τους επενδυτές
Ο επενδυτικός ενθουσιασμός για τις μετοχές AI φαίνεται να έχει μεταφερθεί και σε αναδυόμενους τεχνολογικούς τομείς (όπως οι παραπάνω εταιρείες) που δεν έχουν περάσει το «τεστ αντοχής».
Αναλυτές υπογραμμίζουν ότι παρόλο που τέτοιες εταιρείες μπορεί να έχουν προοπτικές, το προβληματικό είναι πως οι σημερινές αποτιμήσεις τους δεν φαίνεται να λαμβάνουν υπόψη τους τον κίνδυνο αποτυχίας. Θα χρειαστούν χρόνια για να αρχίσουν να παράγουν σημαντικά έσοδα, και ακόμη και τότε δεν είναι εγγυημένη η επιτυχία.
Αυτό σημαίνει ότι στην αγορά όπως είναι διαμορφωμένη σήμερα οποιαδήποτε από αυτές τις εταιρείες θα μπορούσε να καταρρεύσει σε περίπτωση που το επενδυτικό κλίμα αλλάξει. Το να καταφέρουν να «δικαιολογήσουν» τις τρέχουσες αποτιμήσεις τους χωρίς σημαντική διόρθωση μοιάζει απίθανο.
Η χρηματιστηριακή αγορά της Κίνας
Στην Κίνα, η χρηματιστηριακή αγορά σημείωσε απότομη άνοδο φέτος, καθώς η πρόοδος στην Τεχνητή Νοημοσύνη, τα μέτρα για την επίτευξη αυτοδυναμίας στους ημιαγωγούς και η εκστρατεία του Πεκίνου για περιορισμό των πολέμων τιμών ενισχύουν την αισιοδοξία των επενδυτών.
Αλλά καθώς οι ιδιώτες επενδυτές ωθούν την αγορά ψηλότερα και οι αισιόδοξοι υποστηρικτές της αγοράς επευφημούν τη ρευστότητα και τις πολιτικές ενισχύσεις, ορισμένοι ειδικοί εγείρουν ερωτήματα για το αν η αγορά εισέρχεται σε φάση «φούσκας».
Ο δείκτης CSI 300 της ηπειρωτικής Κίνας έχει σημειώσει άνοδο περίπου 16% από την αρχή του έτους και κινείται κοντά σε υψηλά άνω των τριών ετών. Ο δείκτης CSI 300 Information Technology, που παρακολουθεί την απόδοση των τεχνολογικών εταιρειών του CSI 300, έφτασε την προηγούμενη εβδομάδα στο υψηλότερο επίπεδο από το 2015.
«Η συνεχιζόμενη άνοδος των μετοχών στην Κίνα φαίνεται να είναι αποσυνδεδεμένη από τα οικονομικά θεμελιώδη», δήλωσε ο Raymond Cheng, περιφερειακός CIO για τη Βόρεια Ασία στη Standard Chartered, προσθέτοντας ότι «οι ιδιώτες επενδυτές έχουν διαδραματίσει βασικό ρόλο, καθώς μεταφέρουν καταθέσεις από τις τράπεζες στις μετοχές».
Οι ιδιώτες επενδυτές κυριαρχούν στις εντός συνόρων χρηματιστηριακές αγορές της Κίνας, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 90% του ημερήσιου όγκου συναλλαγών, σύμφωνα με στοιχεία της HSBC. Αυτό έρχεται σε έντονη αντίθεση με τις μεγάλες διεθνείς αγορές, όπου κυριαρχούν οι θεσμικοί επενδυτές — στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης, για παράδειγμα, οι ιδιώτες επενδυτές αποτελούν μόνο το 20%-25% του όγκου συναλλαγών.
Οι συνολικές αποταμιεύσεις των κινεζικών νοικοκυριών ανέρχονται σε περισσότερα από 160 τρισεκατομμύρια γουάν (22 τρισεκατομμύρια δολάρια), σύμφωνα με την HSBC, πράγμα που αποτελεί ιστορικό υψηλό. Ωστόσο, μόνο το 5% αυτών των χρημάτων κατευθύνεται σε μετοχές, πράγμα που σημαίνει ότι υπάρχει περιθώριο για μεγαλύτερη συμμετοχή των ιδιωτών, ειδικά καθώς τα επιτόκια καταθέσεων μειώνονται και η αγορά ακινήτων παραμένει εκτός εύνοιας, όπως δήλωσαν αναλυτές στο CNBC.
Ο Hao Hong της Lotus Asset Management δηλώνει ότι παρόλο που η γενική αγορά δεν παρουσιάζει υπερθέρμανση, κάποιες επιμέρους κατηγορίες –όπως οι εταιρείες συμβολαίου έρευνας και οι τεχνολογικές μετοχές– δείχνουν σημάδια υπερβολής. Ο ίδιος πιστεύει ότι δεν πρόκειται ακόμη για φούσκα, αλλά η αγορά κινείται προς αυτήν την κατεύθυνση.
Σύμφωνα με τη Goldman Sachs, φέτος έχουν προστεθεί πάνω από 3 τρισ. δολάρια σε κεφαλαιοποίηση στις κινεζικές και στο χρηματιστήριο του Χονγκ Κονγκ, ενώ η Nomura προειδοποιεί για υπερβολική μόχλευση, σε αντίθεση με την επιβραδυνόμενη κινεζική οικονομία.
Τον Αύγουστο, η βιομηχανική παραγωγή αυξήθηκε κατά 5,2% (από 5,7% τον Ιούλιο), ενώ οι λιανικές πωλήσεις σημείωσαν χαμηλότερη του αναμενόμενου αύξηση 3,4%, σημάδι συνεχιζόμενης αδυναμίας στη ζήτηση και στασιμότητας στην ανάκαμψη.
Ο Chaoping Zhu της J.P. Morgan αναγνωρίζει κάποια σταθεροποίηση σε τομείς όπως AI, ημιαγωγοί και ΑΠΕ, και θεωρεί ότι η στρατηγική του Πεκίνου κατά της «υπερανταγωνιστικότητας» μπορεί να ενισχύσει τα εταιρικά κέρδη. Ενδεικτικά, η Cambricon κατέγραψε αύξηση κερδών άνω του 4.000% στο πρώτο εξάμηνο.
Ωστόσο, ο Zhu προειδοποιεί πως οι αποτιμήσεις πολλών τεχνολογικών εταιρειών πιθανόν έχουν ήδη ενσωματώσει υπερβολικά αισιόδοξες προσδοκίες, αφήνοντας την αγορά εκτεθειμένη σε πιθανές διορθώσεις.
