Αξίζει να σταθεί κανείς αρχικά στην κατάσταση του κόμματος κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών. Το κόμμα ταλανιζόταν από τις εσωτερικές συγκρούσεις και ήταν βυθισμένο στην εσωστρέφεια. Από την μία ήταν ο πόλος των κλασικών εκπροσώπων της εναλλακτικής Αριστεράς, ορισμένοι εκ των οποίων συγκυβερνούσαν κιόλας σε κάποια κρατίδια της Ανατολικής κυρίως Γερμανίας. Από την άλλη υπήρχε ο πιο ριζοσπαστικός πόλος της Σάρα Βάγκενκνεχτ που ηγούνταν της κομμουνιστικής πλατφόρμας.
Ειδικά από το 2015 κι έπειτα το κόμμα είχε βυθιστεί στην εσωστρέφεια. Σημείο τριβής των τάσεων του κόμματος ήταν, μεταξύ άλλων το Μεταναστευτικό. Το κόμμα ήταν κατά βάση υπέρ της υποδοχής προσφύγων στη χώρα και της καταπολέμησης των αιτιών των ρευμάτων, ενώ ο πόλος γύρω από τη Σάρα Βάγκεκνεχτ υιοθετούσε σταδιακά μία αρκετά εθνικίστικη προσέγγιση, τασσόμενη κατά της υποδοχής των ανθρώπων αυτών και υποστηρίζοντας ότι αυτές οι μάζες δεν ήταν διαχειρήσιμες. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας η Βάγκενκνεχτ δυσκόλεψε ακόμη περισσότερο τη θέση του κόμματος λόγω της στάσης της στο ζήτημα του εμβολιασμού για τον κόβιντ, που ήταν αρνητική, ενώ προωθούσε και αρκετές αμφιλεγόμενες ειδήσεις επί του θέματος. Στις εκλογές του 2021 το κόμμα έλαβε μόλις 4,8% και κατάφερε να μπει στη Βουλή μόνο επειδή διασφάλισε 3 πρωτιές σε εκλογικές περιφέρειες.
Η κορυφή της κρίσης για το κόμμα ήρθε με το ξέσπασμα της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, με σημαντικά στελέχη του κόμματος να καταδικάζουν το γεγονός, με την Βάγκενκνεχτ ωστόσο να «δικαιολογεί» το Κρεμλίνο. Εντέλει, τον Δεκέμβριο του 2023 η Βάγκενκνεχτ αποχώρησε από το κόμμα ιδρύοντας δικό της πολιτικό φορέα. Ο φορέας, που πήρε και το … όνομά της σάρωσε στις Ευρωεκλογές και στις κρατιδιακές εκλογές της Ανατολικής Γερμανικής του περασμένου φθινοπώρου, εις βάρος των πρώην συντρόφων της.
Τι άλλαξε στην Linke
Αρχικά το φθινόπωρο άλλαξαν οι επικεφαλής του κόμματος. Ανέλαβαν η Ίνες Σβέρτνερ, η οποία ήταν νέα μέλος στο κόμμα αλλά αρθρογραφούσε χρόνια για εφημερίδες-περιοδικά του αριστερού χώρου και ο Γιαν Φαν Άκεν, με δράση στην Greenpeace και στους πυρηνικούς ελέγχους του ΟΗΕ. Έπειτα έπεσε η κυβέρνηση και το κόμμα έπρεπε γρήγορα να ανασυνταχθεί για τις εκλογές. Παράλληλα το κόμμα στηρίχτηκε σε παλαιότερα στελέχη της με σκοπό να κερδίσουν τρεις απευθείας εκλογικές έδρες, σε περίπτωση που δεν έπιανε το 5%.
Επικεφαλής στα ψηφοδέλτια τέθηκαν ο Φαν Άκεν και η Χάιντι Ράιχινεκ, που είχε ήδη κοινοβουλευτική εμπειρία. Πρόκειται για πολιτική επιστήμονα, με ειδίκευση στη Μέση Ανατολή που είχε δράση σε οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενώ είχε συμμετάσχει και σε πανεπιστημιακές μελέτες για το γερμανικό ΥΠΕΞ.
Το κόμμα έδωσε μεγάλη βάση σε θέματα που οι Σοσιαλδημοκράτες και οι Πράσινοι φαίνεται να είχαν παραμελήσει: ακριβά ενοίκια, κλιματική κρίση, παιδεία, υποδομές.
Το «δωράκι» του Μερτς και η απογείωση στα media.
Ο Μερτς προκάλεσε σοκ στα κόμματα της γερμανικής κεντροαριστεράς αλλά και εντός των τειχών του όταν αποφάσισε να προωθήσει ένα ψήφισμα και ένα νομοσχέδιο για την μείωση των μεταναστευτικών εισροών, ανεχόμενος με την ακροδεξιά AfD. Το γεγονός αυτό οδήγησε στην οξεία αντίδραση της Χάιντι Ράιχνιεκ στη Βουλή που κατηγόρησε τον Μερτς για σύμπραξη με φασίστες και νεοναζί. Η τρίλεπτη ομιλία της, η οποία ήταν έντονα συναισθηματικά φορτισμένη, έγινε viral έχοντας συγκεντρώσει άνω των 25 εκατομμυρίων views στο tik tok.
Γενικότερα, η Linke με μπροστάρισα τη Ράιχινεκ έκανε μία πολύ στοχευμένη καμπάνια μέσω των social media, διευρύνοντας το εκλογικό ακροατήριο, ειδικά στις νέες ηλικίες. Ωστόσο το αποτέλεσμα των εκλογών δεν εξηγείται μόνο το ξέσπασμα της Ράιχινεκ κατά του Μερτς και την καμπάνια στο tik tok. Από τις αρχές Ιανουαρίου υπήρχαν αυξητικές τάσεις ως προς τις εγγραφές νέων μελών στο κόμμα. Η σύμπραξη-ανοχή του Μερτς με/απέναντι στο AfD κινητοποίησε ωστόσο μεγάλες μάζες κόσμου που έβλεπε την ιστορία να αρχίζει να επαναλαμβάνεται.
Εκ των υστέρων, ο Μερτς ίσως και να μετάνιωσε τη σύμπραξή του με τους ακροδεξιούς, καθώς άθελά του προσέφερε την ιδανική ευκαιρία για την ανάδειξη της Χάιντινεκ και για συσπείρωση του κόμματός της.
Ρυθμιστικός ρόλος στη Βουλή
Επιπλέον, η Linke αποκτά ρυθμιστικό ρόλο στη νέα ομοσπονδιακή Βουλή, στην οποία μάλιστα μπαίνει αναβαθμισμένη. Κι αυτό γιατί CDU, SPD και Πράσινοι δεν συγκεντρώνουν πλειοψηφία 2/3 για να προχωρήσουν σε αλλαγή του συντάγματος και συγκεκριμένα για χαλάρωση του φρένου χρέους.
Εν τέλει, η Αριστερά μπήκε στην ομοσπονδιακή Βουλή με 8,8%. Την ψήφισαν κυρίως γυναίκες, και άτομα νεαρής ηλικίας, κατά κύριο λόγο στις πόλεις, αλλά και στη γενικότερη γερμανική επικράτεια, με αυξημένη δυναμική στην Ανατολική Γερμανία όπου ηγεμονεύει η AfD. Τα στελέχη της Linke ανέμεναν μεν ότι θα εξασφαλίσουν είσοδο στη νέα Βουλή, αλλά αυτό που δεν περίμεναν ήταν η καθαρότητα του ποσοστού.
Πλέον, η Αριστερά έχει θέσει ως στόχο να ελέγξει τον Μερτς και να προωθήσει αιτήματα για ένα πιο κοινωνικό κράτος. Η ρητορική της έχει ταξικό πρόσημο, ενώ παραμένει ακόμη το μόνο κόμμα που αντιτάσσεται στην αυστηροποίηση των πολιτικών ασύλου.
Η αποχώρηση της Βάγκεκνεχτ απεγκλώβισε τη Linke
Η αποχώρηση της Βάγκενκνεχτ από τη Linke, η οποία απέτυχε να εκλεγεί, λειτούργησε τελικά απελευθερωτικά για το κόμμα και έδωσε περιθώρια ανανέωσης και ανάδειξης νέων στελεχών, προβάλλοντας περισσότερο μία «θετική ατζέντα» αντί για ένα τοξικό κατηγορητήριο, όπως έκανε η πρώτη. Το κόμμα μπορεί να ευνοήθηκε από τις συνθήκες που επικράτησαν μετά την κίνηση Μερτς, ωστόσο κατάφερε να αναδείξει ταυτόχρονα πώς μπορεί να προβληθεί θετικά και δημιουργικά ένας πολιτικός οργανισμός που θεωρείται νεκρός όταν λειτουργεί συλλογικά, με καθαρά μηνύματα και προς μια κοινή κατεύθυνση, ασχέτως του αν συμφωνεί ή διαφωνεί κανείς με τις ιδέες του.
Μένει φυσικά να φανεί αν ο ντόρος γύρω από τη Χάιντινεκ, που αποθεώνεται σαν ροκ σταρ στο προοδευτικό εκλογικό κοινό, θα κρατήσει μακροπρόθεσμα. Για την ώρα, ο Μερτς θα υποστεί εκείνη και το κόμμα της, τους «παλαβούς» αριστερούς, όπως τους αποκάλεσε στο Μόναχο το Σάββατο (22/2), στην ομοσπονδιακή Βουλή και δεν αποκλείεται να πέσει στο τέλος και στην ανάγκη τους, όταν κληθεί να μεταρρυθμίσει το «φρένο» χρέους.
Γιώργος Ραυτόπουλος
