Ήδη, οι οι Financial Times είχαν στείλει το μήνυμα από την περασμένη εβδομάδα, όπερ και εγένετο με πολλές κρίσιμες, όμως, λεπτομέρειες να μένουν προς διευθέτηση, αλλά με ένα πλαίσιο στο πεδίο που επιτρέπει άπαντες να ισχυριστούν ενώπιον των πολιτικών τους ακροατηρίων ότι ο κίνδυνος αποσοβήθηκε.
"Win - win"
‘Ετσι και οι δύο πλευρές εμφανίζονται ικανοποιημένοι με μια επικοινωνιακή προβολή για κατάσταση win win. “Τόσο ο Πρόεδρος Τραμπ όσο και η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν μπορούν να το παρουσιάσουν αυτό ως κάτι σαν νίκη. Για την ΕΕ, οι δασμοί θα μπορούσαν να ήταν χειρότεροι στο 15%, αντί για το 30% που είχε απειληθεί - αν και δεν είναι τόσο καλό όσο ο συντελεστής 10% του Ηνωμένου Βασιλείου” αναφέρει το BBC, δίνοντας τον τόνο.
Συμπληρώνει, δε, ότι “Για τις ΗΠΑ, αυτό ισοδυναμεί με την προσδοκία περίπου 90 δισεκατομμυρίων δολαρίων δασμολογικών εσόδων για τα κυβερνητικά ταμεία - με βάση τα στοιχεία του περασμένου έτους για το εμπόριο - συν το γεγονός ότι υπάρχουν 600 δισεκατομμύρια δολάρια επενδύσεων που πρόκειται να γίνουν τώρα στη χώρα” αναφέρει το βρετανικό δίκτυο, που σημειώνει, όμως, ότι “ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες.”. Κάτι που επισήμανε και στη δήλωσή της η Ιταλίδα Πρωθυπουργός Τζ. Μελόνι που έχει βέβαια και αρκετές εκκρεμότητες με σειρά προϊόντων να επιλύσει, προϊόντα άκρως σημαντικά για την Ιταλία, όπως τα οινοπνευματώδη.
Πάντως το BBC σε σχέση με τις δεσμεύσεις για αγορές πολεμικού υλικού κι ενεργειακών αγαθών που φαίνεται να ήταν το "τυράκι" για τη συμφωνία θέτει ερωτήματα για τις επενδύσεις και συγκεκριμένα “το πότε ακριβώς θα γίνουν αυτές οι επενδύσεις και σε ποιους τομείς” κάτι που όπως τονίζεται, προς το παρόν δεν έχουν απαντηθεί.
Σύμφωνα, πάντως, με το δίκτυο, “αυτή η συμφωνία παρουσιάζεται ως μια ορόσημο στις σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ” . Εστιάζει, δε σε πτυχές της, όπως το εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ. “Πέρυσι αυτό σήμαινε ότι οι ΗΠΑ αγόρασαν 236 δισεκατομμύρια δολάρια σε αγαθά περισσότερα από την ΕΕ από ό,τι πούλησαν στην ΕΕ. Ο Τραμπ υιοθετεί την κάπως απλοποιημένη άποψη ότι πρόκειται για αμερικανικό πλούτο που φεύγει άσκοπα από τη χώρα. Η πραγματικότητα είναι ότι το διεθνές εμπόριο είναι μια πιο περίπλοκη υπόθεση.
Το άλλο σημείο αιχμής των ΗΠΑ, ήταν ότι οι αυστηροί κανονισμοί της ΕΕ για τα πάντα, από τα αυτοκίνητα μέχρι τα κοτόπουλα, δυσκολεύουν τις αμερικανικές εταιρείες να πουλήσουν τα προϊόντα τους στην ΕΕ από ό,τι το αντίστροφο” αναφέρει το BBC που αναμένει περισσότερες λεπτομέρειες για αυτή τη συμφωνία, για να δει ολοκληρωμένα τις πτυχές της.”
Πάντως, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, φάνηκε να αναγνωρίζει την ανάγκη αντιμετώπισης του ελλείμματος. Ανακοινώνοντας τη συμφωνία, είπε, χαρακτηριστικά. ότι “πρέπει να την επαναφέρουμε σε ισορροπία. Έχουμε μια εξαιρετική εμπορική σχέση. Είναι ένας τεράστιος όγκος εμπορίου που έχουμε μαζί. Έτσι, θα το κάνουμε πιο βιώσιμο.
Το ιστορικό
Υπενθυμίζεται ότι ο πρόεδρος Ντ. Τραμπ εδώ και ένα μήνα έχει προειδοποιήσει τα κράτη μέλη της ΕΕ, ότι η Ένωση θα αντιμετωπίσει δασμούς 30% στις περισσότερες εξαγωγές της από την 1η Αυγούστου.
Στο φόντο αυτό η ΕΕ ετοίμαζε πιθανούς δασμούς σε αμερικανικά προϊόντα αξίας 21 δισ. ευρώ, οι οποίοι θα μπορούσαν να εφαρμοστούν γρήγορα ως απάντηση στους δασμούς μετάλλων του Τραμπ. Η ΕΕ είχε επίσης ετοιμάσει και έναν κατάλογο δασμών με επιπλέον αμερικανικά προϊόντα αξίας 72 δισ. ευρώ ως απάντηση στους λεγόμενους αμοιβαίους δασμούς και τους δασμούς αυτοκινήτων του Τραμπ.
Στο ένα μάλιστα πολεμικό κλίμα είναι και δημοσίευμα του Politico, την περασμένη εβδομάδα, μετέφερε ότι στις Βρυξέλλες καταγράφονται θέσεις για μια πιο αχτιβιστική προσέγγιση έναντι των ΗΠΑ με κυρώσεις κτλ. Έτσι εκτός από ένα πρώτο πακέτο αντιποίνων αξίας 93 δισεκατομμυρίων ευρώ., οι Βρυξέλλες με βάση το δημοσίευμα είχαν στη “φαρέτρα” έναν νέο γύρο αντιποίνων κατά των ΗΠΑ, ο οποίος θα πλήξει και τις υπηρεσίες. Επιπλέον, είχαν και το όπλο στο τραπέζι το (ACI- Anti-Coercion Instrument)- Μέσο Καταπολέμησης του Καταναγκασμού - γνωστό και ως το «εμπορικό μπαζούκα» της ΕΕ. Κάτι που πολλοί λένε ότι θα έπρεπε να αξιοποιηθεί πιο “ηχηρά” για την βελτίωση των όρων της συμφωνίας.
Η Ελλάδα
Αναμένοντας πάντως τις εξειδικεύσεις η αίσθηση στην Ελλάδα είναι ότι το 15% ως δασμός βασικός είναι διαχειρίσιμος, μια κι έτσι τα ελληνικά προϊόντα. με απορρόφηση της αύξησης, θα παραμείνουν, για τους Αμερικανούς καταναλωτές, κάπως ανταγωνιστικά σε σχέση με άλλα ανάλογα από τρίτες χώρες, που μάλιστα, είναι και ανταγωνίστριές μας, όπως η Τουρκία, η Αίγυπτος, ή η Τυνησία.
Μετά την Ιαπωνία η ΕΕ
Σημειώνεται, πάντως, ότι η ΕΕ ακολούθησε το δρόμο της Ιαπωνίας, που συμφώνησε δασμούς 15% για τα αυτοκίνητά της και πέτυχε να διατηρήσει την πρόσβαση στην αμερικανική αγορά. αυτό σταθμίστηκε θετικά από τις αγορές. Παρόμοιες συμφωνίες με αμοιβαίους συντελεστές 15%–20% έχουν ήδη πετύχει χώρες όπως η Ινδονησία, οι Φιλιππίνες και η Ιαπωνία.
Επίσης, οι ΗΠΑ σύναψαν μια άλλη σημαντική συμφωνία με το Ηνωμένο Βασίλειο, με συμφωνημένη “ταρίφα” στο 10%, πιο χαμηλό από την ΕΕ. Οι άλλες μεγάλες συμφωνίες που εξακολουθούν να βρίσκονται στο τραπέζι είναι με τους τρεις μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ - το Μεξικό, τον Καναδά και την Κίνα. Και με τον πρόεδρο των ΗΠΑ σε διάθεση για σύναψη συμφωνιών, θα μπορούσαν να υπάρξουν πιο θετικά νέα για την παγκόσμια οικονομία τις επόμενες 48 ώρες, αναφέρει χαρακτηριστικά το BBC.
Να σημειωθεί ότι για τρίτη φορά μέσα σε τόσους μήνες, οι ΗΠΑ και η Κίνα πραγματοποιούν τις επόμενες εμπορικές συνομιλίες τους στη Στοκχόλμη της Σουηδίας, τη Δευτέρα και την Τρίτη. Εκκρεμούν, επίσης συμφωνίες με εταίρους της Ουάσινγκτον, όπως η Ελβετία, η Νότια Κορέα και η Ταϊβάν και βέβαια
Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή
Με φόντο, δε, τις πρόσφατες εξαγγελίες του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για την επιβολή δασμών στις περισσότερες εισαγωγές από την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή ανέλυσε τις άμεσες επιπτώσεις των αμερικανικών δασμών της περιόδου 2018-2019 στις ελληνικές εξαγωγές, διαπιστώνοντας ότι ο συνολικός αντίκτυπος ήταν περιορισμένος, αλλά η επίδραση ανά κλάδο παρουσίασε μεγάλες αποκλίσεις, καταγράφοντας σημαντική μείωση των εξαγωγών σε αρκετούς κλάδους, αύξηση σε ορισμένους κλάδους και ασήμαντες διακυμάνσεις σε άλλους.
Τα βασικά συμπεράσματα της ανάλυσης
Από την ανάλυση των στοιχείων που επεξεργάστηκε το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, προέκυψαν τα ακόλουθα κύρια συμπεράσματα:
1. Στο σύνολο των κλάδων που εξετάστηκαν οι δασμοί οι οποίοι επιβλήθηκαν από τις ΗΠΑ την περίοδο 2018-2019 προκάλεσαν μικρή συνολική μείωση της αξίας των εξαγωγών ελληνικών προϊόντων.
2. Οι επιμέρους επιπτώσεις των δασμών ανά κλάδο παρουσιάζουν μεγάλη ανομοιογένεια:
- 8 κλάδοι υπέστησαν στατιστικά σημαντική μείωση των εξαγωγών [«Αλιεύματα (Ψάρια)», «Τσιμέντα υδραυλικά», «Παρασκευασμένα λαχανικά, φρούτα εκτός από ελιές», «Ορυκτά καύσιμα», «Τεχνουργήματα από χάλυβα», «Κρασιά», «Ελαιώδεις καρποί», «Ηλεκτρικές συσκευές»). Η μείωση των εξαγωγών σε σύγκριση με την ομάδα προϊόντων τα οποία εξαιρέθηκαν από τους δασμούς κυμάνθηκε από 15% («Παρασκευασμένα λαχανικά, φρούτα εκτός από ελιές») έως 85% («Τεχνουργήματα από χάλυβα»].
- 5 κλάδοι γνώρισαν στατιστικά σημαντική αύξηση των εξαγωγών («Αργίλιο», «Μηχανήματα», «Φρούτα», «Λαχανικά», «Φαρμακευτικά»). Η αύξηση κυμάνθηκε από 10% («Φαρμακευτικά») έως 37% («Αργίλιο»). Μια ενδεχόμενη ερμηνεία αυτού του ευρήματος είναι ότι οι εξαγωγείς των προϊόντων αυτών κατάφεραν να εφαρμόσουν στρατηγικές αποφυγής (αντιμετώπισης) των δασμών ή είχαν την ευελιξία να απορροφήσουν τις συνέπειές τους στις τιμές.
- 4 κλάδοι («Ροφήματα», «Αεροπλοΐα», «Χάλυβας», «Υλικά») δεν εμφάνισαν στατιστικά αξιόλογη μεταβολή.
Η ανομοιογενής αυτή εικόνα επιβεβαιώθηκε και από την ανάλυση σε επίπεδο επιχείρησης. Αξιοσημείωτη περίπτωση αποτελεί ο κλάδος του αργιλίου, στον οποίο οι επιχειρήσεις σημείωσαν σημαντικές αυξήσεις στις εξαγωγές, γεγονός που υποδεικνύει πιθανά πλεονεκτήματα ειδικά για τον συγκεκριμένο κλάδο.
Συστάσεις για τις πολιτικές χρηματοδότησης του εξαγωγικού εμπορίου και των εξαγωγικών πιστώσεων
Μολονότι η συνολική επίδραση των αμερικανικών δασμών της περιόδου 2018-2019 στις ελληνικές εξαγωγές προκύπτει πως ήταν περιορισμένη, το γεγονός ότι υπήρξαν αρκετοί κλάδοι που επηρεάστηκαν αρνητικά αναδεικνύει την ανάγκη να εντοπιστούν και να στηριχθούν στοχευμένα οι εξαγωγικοί κλάδοι που είναι πιο ευάλωτοι σε δυσμενείς εμπορικές διαταραχές.
Στο πλαίσιο αυτό, η μελέτη παροτρύνει για ανακατεύθυνση των εξαγωγών προς νέες διεθνείς αγορές, αλλά τονίζει ότι αυτή συνεπάγεται κόστος. Συνεπώς, «ένα κομβικό εργαλείο πολιτικής θα πρέπει να είναι ο σχεδιασμός και η εφαρμογή συστημάτων χρηματοδότησης των εξαγωγών με βάση τις ταμειακές ροές για να βοηθηθούν οι επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν εσωτερική ρευστότητα ή λειτουργική ευελιξία ώστε να ανταπεξέλθουν γρήγορα σε εμπορικές διαταραχές».
Κρίσιμο ρόλο προς την κατεύθυνση αυτή καλείται να διαδραματίσει ο τραπεζικός τομέας, όπως τονίζουν οι ερευνητές του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, «παρέχοντας τα κατάλληλα χρηματοδοτικά μέσα που βοηθούν τις επιχειρήσεις να διατηρήσουν τη ρευστότητα και τη σταθερότητα κατά τη φάση προσαρμογής. Παράλληλα, οι επιχορηγήσεις εξαγωγών και οι δημόσιες εγγυήσεις εξαγωγικών πιστώσεων μπορούν να ελαφρύνουν περαιτέρω το βάρος». Γι’ αυτό, υπογραμμίζεται η ανάγκη ενίσχυσης του ρόλου της Ελληνικής Εταιρείας Εξαγωγικών Πιστώσεων Α.Ε. (πρώην Οργανισμού Ασφάλισης Εξαγωγικών Πιστώσεων) ως προς την παροχή χρηματοδοτικής συνδρομής, πιστωτικής ασφάλισης και εγγυήσεων για την προώθηση της διεθνοποίησης της ελληνικής οικονομίας και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εξαγωγέων σε εξωτερικούς κλυδωνισμούς.
Τέλος, προτείνεται να εξεταστούν επίσης προσωρινά μέτρα ανακούφισης των πληττόμενων εξαγωγέων, όπως μειώσεις μη μισθολογικού κόστους ή ενέργειας, με στόχο την άμεση ελάφρυνσή τους, τη διατήρηση της απασχόλησης και της επιχειρησιακής συνέχειας, καθώς και να υλοποιηθούν πρωτοβουλίες κατάρτισης για την ενίσχυση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού. «Στοχευμένα κίνητρα, συμπεριλαμβανομένων επιδοτήσεων ή φοροαπαλλαγών, μπορούν επιπροσθέτως να συμβάλουν στην αντιστάθμιση του αυξημένου κόστους που συνδέεται με τους δασμούς και στη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας των τιμών χωρίς να επιβαρύνονται οι καταναλωτές», σημειώνει το κείμενο εργασίας του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή.
