Αυτό υποστηρίζει, μεταξύ άλλων, ανάλυση της Wall Street Journal, σύμφωνα με την οποία η ισχύς της Ευρώπης ολοένα και μειώνεται, τόσο οικονομικά, όσο και στρατιωτικά.
Σύμφωνα, δε, με τη Deutsche Bank, οι ευρωπαϊκές οικονομίες παραμένουν στάσιμες εδώ και 15 χρόνια, με τις χώρες της Ευρώπης να βλέπουν το ΑΕΠ τους να αυξάνεται με ρυθμούς… χελώνας. Έτσι, η Ευρώπη δείχνει να έχει εισέλθει σε μία μακρά περίοδο στασιμότητας – την μακροβιότερη από τη Βιομηχανική Επανάσταση. Μία από τις ισχυρότερες βιομηχανικά ανεπτυγμένες χώρες της ηπείρου, για παράδειγμα, η Γερμανία, είδε το ΑΕΠ της να αυξάνεται μόλις 1% από το 2017, την ώρα που στις ΗΠΑ η αύξηση έφτασε το 19%. Ταυτόχρονα, το μερίδιο της Ευρώπης στο παγκόσμιο ΑΕΠ μειώθηκε από 33% το 2005 σε μόλις 23% το 2024.
Εν τω μεταξύ, ως απόρροια των παραπάνω, το εισοδηματικό χάσμα με τις ΗΠΑ μεγαλώνει. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ στις ΗΠΑ αγγίζει τα 86.000 δολάρια, ενώ στη Γερμανία και τη Βρετανία τα 56.000 και 53.000 αντίστοιχα. Και εδώ προκύπτει μία ενδιαφέρουσα αντίφαση: Παρότι οι Ευρωπαίοι έχουν καλύτερο προσδόκιμο ζωής και πιο ανεπτυγμένο κοινωνικό κράτος, οι Αμερικανοί απολαμβάνουν υψηλότερο βιοτικό επίπεδο και περισσότερες ανέσεις.
Ένα ακόμη πρόβλημα είναι η γήρανση του πληθυσμού. Ο μέσος Ευρωπαίος είναι 45 ετών, έξι χρόνια μεγαλύτερος από τον μέσο Αμερικανό. Ως το 2050, ο εργαζόμενος πληθυσμός στην Ευρώπη αναμένεται να μειωθεί κατά 50 εκατομμύρια, ενώ οι δαπάνες για συντάξεις και υγεία θα εκτοξευτούν. Αν δεν υπάρξει ανάπτυξη, οι κυβερνήσεις θα αναγκαστούν να μειώσουν παροχές ή να αυξήσουν περαιτέρω τη φορολογία – που ήδη είναι πολύ υψηλότερη απ’ ό,τι στις ΗΠΑ.
Ωστόσο, τη στιγμή που το ευρωπαϊκό μοντέλο, το οποίο στηριζόταν στις εξαγωγές έχει πληγεί από διεθνείς κρίσεις, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία και η άνοδος της Κίνας, πέρα από τη συγκυρία, μερίδιο για τη στασιμότητα έχουν και οι υφιστάμενες πολιτικές.
Η γραφειοκρατία, η υψηλή φορολογία και το υψηλό ενεργειακό κόστος κάνουν τις επενδύσεις δύσκολες και τις ευρωπαϊκές χώρες μη ελκυστικές. Σε αυτό το πλαίσιο, η Γερμανία έχει εγκαταλείψει την πυρηνική ενέργεια, ενώ στη Βρετανία μπλοκάρονται νέες υποδομές.
Ακόμη και στον τεχνολογικό τομέα, η Ευρώπη υστερεί. Η SAP, η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή εταιρεία, είναι πλέον μόλις 28η στον κόσμο, όταν παλιότερα υπήρχαν τέσσερις ευρωπαϊκές εταιρείες στην παγκόσμια δεκάδα.
Παρεμφερής είναι η κατάσταση και στον στρατιωτικό τομέα, αφού οι ευρωπαϊκές δυνάμεις έχουν αποδυναμωθεί σημαντικά, ενώ και γεωπολιτική η ήπειρος έχει αφεθεί – όπως τονίζει η WSJ – να παρακολουθεί τις εξελίξεις στο Ουκρανικό, σε έναν πόλεμο που γίνεται σε ευρωπαϊκό έδαφος, αλλά οι ΗΠΑ δείχνουν να δίνουν τον τόνο για τις αποφάσεις που θα πρέπει να ληφθούν.
Η ανάλυση της αμερικανικής εφημερίδας δεν βρίσκεται πολύ μακριά από όσα είπε στην χθεσινή του παρέμβαση ο Μάριο Ντράγκι – πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας – οποίος επεσήμανε ότι υπό την πίεση της Ουάσιγκτον η Ευρώπη αναγκάστηκε να αυξήσει γενναία τις αμυντικές της δαπάνες, «μία απόφαση που θα έπρεπε να ληφθεί έτσι κι αλλιώς», αλλά «ο τρόπος και οι συνθήκες υπό τις οποίες έγινε δεν εξυπηρετούν απαραίτητα τα συμφέροντα της Ευρώπης», όπως τόνισε.
Ακόμη, ο Ντράγκι υπογράμμισε ότι η στάση της ΕΕ απέναντι στις διεθνείς κρίσεις είναι μάλλον παθητική και ο ρόλος της στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία «περιθωριακός». Και μάλιστα, αυτό συμβαίνει παρά το ότι η ΕΕ έχει προσφέρει τη μεγαλύτερη οικονομική βοήθεια και έχει έντονο συμφέρον στην επίτευξη μιας δίκαιης ειρήνης.
Εν τω μεταξύ, σε εμπορικό επίπεδο, η Κίνα δείχνει μικρό ενδιαφέρον για συνεργασία και η ΕΕ υπέκυψε στις απαιτήσεις του Τραμπ για δασμούς χωρίς να προβάλλει ουσιαστική αντίσταση. Αυτό, κατά τον Ντράγκι, ανέδειξε πολύ καθαρά τις αδυναμίες της ΕΕ, η οποία στην ουσία υποχρεώθηκε να δεχτεί τους όρους των ΗΠΑ – του σημαντικότερου εμπορικού της εταίρου και διαχρονικού της συμμάχου.
Υπάρχει επιστροφή;
Παρά τη στασιμότητα, η Ευρώπη εξακολουθεί να έχει πολλά πλεονεκτήματα: προσπάθεια για μείωση των ανισοτήτων, κοινωνικό κράτος, ελευθερίες και αγώνας διατήρησης των εργασιακών δικαιωμάτων.
Ο Μάριο Ντράγκι παρουσίασε προτάσεις για κοινή κεφαλαιαγορά, ενιαία ενεργειακή πολιτική και επενδύσεις στην άμυνα. Ωστόσο, επεσήμανε ότι η αντίσταση χωρών, συνδικάτων και κλαδικών λόμπι μπλοκάρει τις μεταρρυθμίσεις. «Δεν μπορείς να λες “όχι” σε όλα», προειδοποίησε.
