Με τα σημερινά δεδομένα, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, χωρίς κυβερνητική παρέμβαση η τιμή θα μπορούσε να κινηθεί κοντά στα 2 ευρώ το λίτρο. Η διαφορά δεν είναι αμελητέα: μεταφράζεται σε εκατοντάδες ευρώ επιπλέον κόστος για ένα νοικοκυριό που θα χρειαστεί να προμηθευτεί σημαντικές ποσότητες καυσίμου για τον χειμώνα.

Από τα 1,13 στα 1,75 ευρώ το λίτρο

Η εικόνα γίνεται πιο καθαρή αν η σύγκριση γίνει με την περυσινή έναρξη της περιόδου διάθεσης. Τον Οκτώβριο του 2025 το πετρέλαιο θέρμανσης ξεκίνησε περίπου από τα 1,13 ευρώ το λίτρο. Με μια τιμή 1,75 ευρώ φέτος, η διαφορά ανέρχεται σε περίπου 62 λεπτά ανά λίτρο.

Για μια παραγγελία 1.000 λίτρων, η πρόσθετη επιβάρυνση σε σχέση με την περυσινή τιμή εκκίνησης φτάνει περίπου τα 620 ευρώ.Το ποσό αυτό αποτυπώνει το μέγεθος της πίεσης που καλούνται να αντιμετωπίσουν τα νοικοκυριά, πριν ακόμη υπολογιστεί η επίδραση της αυξημένης τιμής σε άλλες μορφές ενέργειας και στο συνολικό κόστος διαβίωσης.

Αυτό ακριβώς το πρόσθετο κόστος επιχειρεί να περιορίσει η κυβέρνηση, με ένα πακέτο που δεν θα στηρίζεται σε ένα μόνο μέτρο.

Τρία εργαλεία για να συγκρατηθεί η τιμή

Παράλληλα, εξετάζεται και η προσωρινή μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει ο απαιτούμενος δημοσιονομικός χώρος και η σχετική ευρωπαϊκή έγκριση.

Η επιλογή του ΕΦΚ, πάντως, είναι η πιο άμεση από δημοσιονομικής πλευράς, καθώς μια μείωση του φόρου μπορεί να περάσει απευθείας στην τελική τιμή. Ταυτόχρονα, όμως, δημιουργεί απώλεια εσόδων για τον κρατικό προϋπολογισμό. Και αυτή είναι η βασική εξίσωση που καλείται να λύσει το οικονομικό επιτελείο: πόσο χαμηλότερη τιμή μπορεί να εξασφαλιστεί χωρίς η παρέμβαση να αποκτήσει δυσανάλογο δημοσιονομικό κόστος.

Το κόστος του ΕΦΚ για τον προϋπολογισμό

Πρόκειται για το μέγεθος που βρίσκεται στον πυρήνα της δημοσιονομικής συζήτησης. Μια πλήρης ή σημαντική μείωση του ΕΦΚ για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα θα σήμαινε απώλεια μέρους αυτών των εσόδων, ενώ μικρότερη παρέμβαση θα περιόριζε αντίστοιχα και το όφελος στην τελική τιμή.

Αύξηση περίπου 20% στο επίδομα θέρμανσης

Η δεύτερη πλευρά της κυβερνητικής παρέμβασης αφορά το εισόδημα των νοικοκυριών.Το επίδομα θέρμανσης αναμένεται, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, να αυξηθεί περίπου κατά 20%, ενισχύοντας τα ποσά που θα λάβουν οι δικαιούχοι κατά τη νέα περίοδο.

Η αύξηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις περιοχές με αυξημένες ανάγκες θέρμανσης, καθώς το ύψος της ενίσχυσης διαφοροποιείται ανάλογα με την περιοχή και τις κλιματικές συνθήκες.

Ενδεικτικά, με βάση τα περσινά ποσά, μια οικογένεια με δύο παιδιά στην Αρκαδία που έλαβε 705 ευρώ για θέρμανση με ηλεκτρική ενέργεια θα μπορούσε, με αύξηση 20%, να λάβει περίπου 846 ευρώ. Για θέρμανση με πετρέλαιο, ποσό 556 ευρώ θα διαμορφωνόταν περίπου στα 667 ευρώ, ενώ για φυσικό αέριο τα 603 ευρώ θα αυξάνονταν περίπου στα 723 ευρώ. Η παρέμβαση αυτή μεταφέρει μέρος του δημοσιονομικού κόστους από την τιμή του καυσίμου απευθείας στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.

Η κατανάλωση μειώθηκε παρά τις ανάγκες

Τα στοιχεία της αγοράς δείχνουν ότι η υψηλή τιμή έχει ήδη επηρεάσει την κατανάλωση πετρελαίου θέρμανσης. Κατά την περίοδο Οκτωβρίου-Απριλίου 2024-2025 καταναλώθηκαν 901.719 τόνοι, ενώ την αντίστοιχη περίοδο 2025-2026 η κατανάλωση περιορίστηκε στους 795.639 τόνους, σημειώνοντας πτώση περίπου 12%, λόγω και του ότι ένεκα της υψηλής τμής από πέρυσι το Μάρτιο δεν υπήρξε αποθεματοποίηση.

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη οικονομική σημασία. Η μείωση της κατανάλωσης δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη μικρότερη ανάγκη για θέρμανση. Μπορεί να αντανακλά αλλαγή συμπεριφοράς των καταναλωτών, περιορισμό της χρήσης λόγω κόστους ή στροφή σε άλλες μορφές ενέργειας.

Παράλληλα, η συνολική κατανάλωση πετρελαιοειδών στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 2,8% το 2024, στους 7.029.109 μετρικούς τόνους από 6.837.722 τόνους το 2023.

Το diesel και ο λογαριασμός για τις επιχειρήσεις

Το κυβερνητικό πακέτο δεν αφορά μόνο τα νοικοκυριά. Στο επίκεντρο παραμένει και το diesel κίνησης, με τη στήριξη να επεκτείνεται και τον Οκτώβριο.

Η συγκεκριμένη παρέμβαση έχει άμεση οικονομική διάσταση, καθώς το diesel αποτελεί βασικό συντελεστή κόστους για τις μεταφορές, τα logistics και σημαντικό τμήμα της επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Η αύξηση του κόστους καυσίμου μπορεί να μεταφερθεί στην τιμή μεταφοράς προϊόντων και, στη συνέχεια, στις τελικές τιμές αγαθών και υπηρεσιών. Για τον λόγο αυτό η εξέλιξη των τιμών του diesel δεν αφορά μόνο τους οδηγούς και τις μεταφορικές επιχειρήσεις, αλλά ευρύτερα την αλυσίδα εφοδιασμού.

Το ενεργειακό κόστος απειλεί να γίνει πληθωριστική πίεση

Η εικόνα γίνεται πιο σύνθετη εάν συνυπολογιστούν οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου. Η άνοδος του ενεργειακού κόστους επιβαρύνει ταυτόχρονα τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Για τις επιχειρήσεις, ειδικά τις μικρομεσαίες, το ζήτημα είναι εάν υπάρχει επαρκές περιθώριο ώστε οι αυξήσεις να απορροφηθούν χωρίς να μετακυλιστούν στις τελικές τιμές.

Φούρνοι, ζαχαροπλαστεία, εστιατόρια, καθαριστήρια και άλλες δραστηριότητες με υψηλή ενεργειακή κατανάλωση βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα σύνθετο κόστος που περιλαμβάνει ηλεκτρική ενέργεια, καύσιμα, μεταφορές και πρώτες ύλες.

Η πιθανότητα μετακύλισης μέρους αυτής της επιβάρυνσης στις τιμές δημιουργεί έναν πρόσθετο κίνδυνο για τον πληθωρισμό, ιδιαίτερα εάν η περίοδος υψηλών ενεργειακών τιμών αποδειχθεί παρατεταμένη.

Η δύσκολη δημοσιονομική ισορροπία

Το οικονομικό επιτελείο, πάντως, καλείται πλέον να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο ανάγκες: τη στήριξη της κατανάλωσης και τη συγκράτηση του ενεργειακού κόστους από τη μία πλευρά και τη διατήρηση της δημοσιονομικής ισορροπίας από την άλλη.

Η αύξηση του επιδόματος θέρμανσης έχει άμεσο δημοσιονομικό κόστος. Η μείωση του ΕΦΚ συνεπάγεται απώλεια φορολογικών εσόδων. Η παρέμβαση στο diesel απαιτεί επίσης πόρους, ενώ η συμμετοχή των διυλιστηρίων και τυχόν περιορισμοί στα περιθώρια κέρδους αποτελούν διαφορετικού τύπου παρεμβάσεις.

Γι' αυτό και το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο το ύψος κάθε επιμέρους μέτρου, αλλά ο συνδυασμός τους και το συνολικό κόστος του πακέτου για τον προϋπολογισμό.

Οι τελικές αποφάσεις, πάντως, αναμένεται να εξειδικευτούν στις αρχές της επόμενης εβδομάδας. Τότε θα γίνει σαφές πόσο από την απόσταση μεταξύ της σημερινής διεθνούς τιμής και της επιδιωκόμενης τιμής των 1,75 ευρώ θα καλυφθεί από το Δημόσιο, πόσο από την αγορά και πόσο θα παραμείνει στον καταναλωτή.