Σύμφωνα με αποκάλυψη του Politico την Παρασκευή (26/9), το σχέδιο θα επέτρεπε στην Κομισιόν να παρακάμψει ένα από τα πιο δύσκολα ζητήματα από την αρχή του πολέμου: ότι μπορεί να δεσμεύσει τους τόκους που παράγονται από τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, αλλά όχι το ίδιο το αρχικό κεφάλαιο – κάτι που θα έκανε ουσιαστική διαφορά στην ικανότητα της Ουκρανίας να αμυνθεί και να προχωρήσει την ανοικοδόμησή της.

Η Επιτροπή διέρρευσε το σχετικό σημείωμα πριν από τη συνάντηση των πρεσβευτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης την Παρασκευή, όπου θα προετοιμάσουν το έδαφος για τη σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών την επόμενη Τετάρτη στην Κοπεγχάγη.

Σημειώνεται ότι η απογοήτευση μεγαλώνει στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες σχετικά με την έλλειψη λεπτομερειών γύρω από το λεγόμενο «δάνειο αποζημιώσεων», το οποίο η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πρότεινε για πρώτη φορά στην ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης στις 10 Σεπτεμβρίου.

Το μεγαλύτερο μέρος των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων βρίσκεται στην Euroclear, μια χρηματοοικονομική εταιρεία με έδρα τις Βρυξέλλες, και είναι επενδεδυμένα σε κρατικά ομόλογα της Δύσης, τα οποία έχουν λήξει και μετατραπεί σε ρευστό. Τα μετρητά αυτά βρίσκονται σε λογαριασμό καταθέσεων στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Το σχέδιο για την χρήση των κονδυλίων

Η ιδέα είναι η ΕΕ να ανακατευθύνει αυτά τα μετρητά προς την Ουκρανία και να «συνάψει μία ειδικά προσαρμοσμένη σύμβαση χρέους με την Euroclear με μηδενικό επιτόκιο», σύμφωνα με το σημείωμα.

Η Euroclear διαθέτει 185 δισ. ευρώ σε ρευστά διαθέσιμα που σχετίζονται με ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, μέρος των οποίων θα χρησιμοποιηθεί για την αποπληρωμή υπάρχοντος δανείου της G7 προς την Ουκρανία.

Τα υπόλοιπα 140 δισ. ευρώ θα καταβληθούν στην Ουκρανία σε δόσεις και θα χρησιμοποιηθούν για «αμυντική συνεργασία» καθώς και για τη στήριξη του τακτικού προϋπολογισμού του Κιέβου.

Η Γερμανία έχει αναδειχθεί ως βασικός υποστηρικτής του «δανείου αποζημιώσεων», όπως ανέφερε το Politico νωρίτερα αυτή την εβδομάδα. Ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς υποστήριξε την ιδέα σε άρθρο του στους Financial Times την Πέμπτη (25/9) – αν και ανέφερε ότι το δάνειο θα πρέπει να χρηματοδοτεί αποκλειστικά στρατιωτική βοήθεια.

Ξεχωριστά, το Ηνωμένο Βασίλειο πρότεινε την προηγούμενη εβδομάδα το δικό του σχέδιο «δανείου αποζημιώσεων» χρησιμοποιώντας περίπου 25 δισ. δολάρια από δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία που διατηρεί εντός της επικράτειάς του. Οι υπουργοί Οικονομικών των χωρών της G7 προγραμματίζεται να συναντηθούν διαδικτυακά την επόμενη Τετάρτη για να συντονίσουν τις πρωτοβουλίες αυτές.

Η Επιτροπή ανέφερε στο σημείωμα ότι η πρότασή της σημαίνει πως «η όλη αυτή διαδικασία δεν θα επηρεάσει τα κυριαρχικά περιουσιακά στοιχεία της Ρωσίας (δηλαδή την αξίωση επί της Euroclear)» και ότι η Ουκρανία θα αποπληρώσει το δάνειο μόνο όταν η Ρωσία τερματίσει τον πόλεμο και καταβάλει μεταπολεμικές αποζημιώσεις.

Σε αυτή την περίπτωση, η ΕΕ θα αποπληρώσει την Euroclear ώστε να «διαθέτει τα απαραίτητα μετρητά για να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της προς τη Ρωσία», όπως αναφέρεται.

Ο φόβος ουγγρικού… μπλοκ

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος αυτή τη στιγμή είναι το ενδεχόμενο να μπλοκάρει μία χώρα της ΕΕ – όπως η Ουγγαρία – την ανανέωση των κυρώσεων, η οποία πρέπει να εγκρίνεται ομόφωνα κάθε έξι μήνες. Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα την επιστροφή των ρωσικών χρημάτων στη Μόσχα – και θα άφηνε τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες εκτεθειμένες να καλύψουν οι ίδιες το δάνειο.

Για να περιοριστεί αυτός ο κίνδυνος, η Επιτροπή πρότεινε στο σημείωμα να αλλάξει ο κανόνας ανανέωσης των κυρώσεων από ομοφωνία σε ειδική πλειοψηφία.

«Αυτό θα απαιτούσε πολιτική συμφωνία σε υψηλό επίπεδο από όλους ή σχεδόν όλους τους Αρχηγούς Κρατών ή Κυβερνήσεων», αναφέρεται στο σημείωμα.