Η έκθεση Seafarer Workforce Report 2026 υπολογίζει ότι σήμερα είναι διαθέσιμοι περίπου 1,049 εκατ. αξιωματικοί με τα απαιτούμενα πιστοποιητικά, ενώ οι ανάγκες του στόλου φτάνουν τα 1,088 εκατ. Για το 2030, στο βασικό σενάριο της έκθεσης, η ζήτηση προβλέπεται να ανέλθει στους 1,163 εκατ. αξιωματικούς. Για να καλυφθεί, θα πρέπει η διαθέσιμη προσφορά να ενισχύεται κατά περίπου 22.747 αξιωματικούς ετησίως.
Η πίεση δεν οφείλεται σε μείωση του αριθμού των αξιωματικών. Η εκτιμώμενη προσφορά τους έχει αυξηθεί σε σχέση με το 2021. Αυξήθηκε, όμως, και η ζήτηση, καθώς μεγάλωσε ο εμπορικός στόλος: η έκθεση τον υπολογίζει σε 85.148 πλοία, περίπου 14% περισσότερα από όσα στην προηγούμενη έκδοση. Έτσι, περισσότεροι ναυτικοί μπαίνουν στην αγορά, αλλά ο στόλος χρειάζεται ακόμη περισσότερους.
Η ανισορροπία γίνεται σαφέστερη στα κατώτερα πληρώματα. Εκεί η BIMCO και το ICS εκτιμούν πλεόνασμα 56.890 ναυτικών. Οι δύο αριθμοί, ωστόσο, δεν συμψηφίζονται. Η μετάβαση από ένα κατώτερο πλήρωμα σε θέση αξιωματικού απαιτεί εκπαίδευση, θαλάσσια υπηρεσία, πιστοποίηση και εμπειρία στην άσκηση συγκεκριμένων καθηκόντων. Είναι διαδρομή που μπορεί να ενισχύσει την προσφορά αξιωματικών, αλλά δεν καλύπτει αυτομάτως το σημερινό κενό.
Υπάρχει πάντως μια ένδειξη ότι η δεξαμενή των μελλοντικών αξιωματικών μεγαλώνει. Η αναλογία δοκίμων προς πιστοποιημένους αξιωματικούς διαμορφώνεται πλέον σε έναν δόκιμο ανά 3,8 αξιωματικούς, έναντι ενός ανά 4,8 το 2021. Η έκθεση καταγράφει επίσης ότι η εύρεση θέσεων πρακτικής για δοκίμους αξιωματικούς έχει γίνει ευκολότερη. Το κρίσιμο ερώτημα είναι πόσοι από αυτούς θα ολοκληρώσουν τη διαδρομή έως την πρώτη τους θέση ευθύνης και πόσοι θα παραμείνουν στο επάγγελμα.
Η δυσκολία δεν κατανέμεται ομοιόμορφα. Οι ναυτιλιακές εταιρείες που συμμετείχαν στην έρευνα ανέφεραν μεγαλύτερη δυσχέρεια στην πρόσληψη αξιωματικών μηχανής και καταστρώματος, ενώ η πρόσληψη μελών κατώτερων πληρωμάτων εμφανίζεται ευκολότερη. Παράλληλα, η εισαγωγή νέων καυσίμων και συστημάτων στα πλοία προσθέτει απαιτήσεις εκπαίδευσης στα ήδη σύνθετα καθήκοντα των αξιωματικών. Η τεχνολογία αλλάζει τις γνώσεις που χρειάζονται στη θάλασσα· δεν καταργεί την ανάγκη για ανθρώπους που μπορούν να αναλάβουν την ευθύνη της λειτουργίας ενός πλοίου.
Για τη διεθνή ναυτιλία, επομένως, οι εισαγωγές στις σχολές είναι μόνο η αρχή. Η κάλυψη των αναγκών έως το 2030 θα κριθεί από τις θέσεις εκπαίδευσης στα πλοία, την εξέλιξη των κατώτερων πληρωμάτων, αλλά και την ικανότητα των εταιρειών να διατηρούν ενεργούς τους έμπειρους αξιωματικούς. Η έκθεση μετρά ένα προβλεπόμενο κενό. Το πόσο μεγάλο θα αποδειχθεί στην πράξη εξαρτάται από τις αποφάσεις που θα ληφθούν τώρα για τους ανθρώπους του στόλου.
