Παρά τη θεσμοθέτηση του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης (EMFA), ο οποίος τέθηκε σε ισχύ τον Αύγουστο του 2025 και θεωρήθηκε ορόσημο για τα δικαιώματα των δημοσιογράφων, η εφαρμογή του αντιμετωπίζει σοβαρά εμπόδια σε πολλά κράτη μέλη.
Πολιτικές παρεμβάσεις και παραβιάσεις ανεξαρτησίας
Η πρόεδρος της EFJ, Μάγια Σεβέρ, τόνισε ότι «η έλλειψη πολιτικής βούλησης και η αδυναμία επιβολής του EMFA υπονομεύουν την ουσία του».
Σύμφωνα με την ίδια, σε αρκετές χώρες της ΕΕ εξακολουθούν να καταγράφονται παρεμβάσεις στις διοικήσεις των δημόσιων μέσων ενημέρωσης, ενώ κυβερνήσεις επιχειρούν να ελέγξουν τη ροή της πληροφορίας.
Ορισμένα κράτη, όπως η Ουγγαρία, έχουν φτάσει στο σημείο να αμφισβητούν τη νομική βάση του κανονισμού, προκαλώντας ανησυχία για την ενότητα της ευρωπαϊκής προστασίας του Τύπου.
SLAPP: Το νέο «όπλο» φίμωσης δημοσιογράφων
Η EFJ καταγγέλλει επίσης την εκτεταμένη χρήση των στρατηγικών αγωγών παρεμπόδισης δημόσιας συμμετοχής (SLAPP), νομικών προσφυγών που χρησιμοποιούνται για να εκφοβίσουν ή να εξαντλήσουν οικονομικά δημοσιογράφους και υπερασπιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Παρότι η Ευρωπαϊκή Οδηγία για τις SLAPP έχει υιοθετηθεί, καλύπτει μόνο διασυνοριακές υποθέσεις, αφήνοντας ακάλυπτες τις περισσότερες εγχώριες αγωγές, οι οποίες είναι και οι πιο καταχρηστικές.
«Χωρίς επαρκή νομική προστασία, κάθε δημοσιογράφος που αποκαλύπτει διαφθορά ή πολιτικές αυθαιρεσίες μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με δεκάδες αγωγές, απλώς και μόνο για να σιωπήσει», δήλωσε η Σεβέρ.
Η EFJ, σε συνεργασία με τη Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Συνδικάτων (ETUC), ζητά από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να προχωρήσουν:
- Σε επέκταση των προστασιών του EMFA και της Οδηγίας SLAPP σε όλες τις υποθέσεις,
- Σε επιβολή αυστηρότερων κυρώσεων κατά των κρατών ή οργανισμών που παραβιάζουν την ελευθερία του Τύπου,
- Στη δημιουργία ειδικών ταμείων νομικής και οικονομικής στήριξης για δημοσιογράφους – ιδιαίτερα τους freelancers, που είναι πιο ευάλωτοι,
- Και σε εκπαίδευση δικαστών και νομικών ώστε να αναγνωρίζουν καταχρηστικές αγωγές και να τις απορρίπτουν εγκαίρως.
Η πρόεδρος της EFJ έκλεισε την παρέμβασή της με μια σαφή προειδοποίηση: «Χωρίς ισχυρότερο νομοθετικό πλαίσιο και ουσιαστική εφαρμογή, οι δημοσιογράφοι στην Ευρώπη θα συνεχίσουν να εργάζονται υπό απειλή. Η ελευθερία του Τύπου είναι θεμέλιο της δημοκρατίας, και η δημοκρατία δεν μπορεί να επιβιώσει χωρίς ελεύθερα μέσα ενημέρωσης».
