Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν επιβάλει κυρώσεις στη NIS ήδη από τον Ιανουάριο, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής απομόνωσης ρωσικών ενεργειακών εταιρειών στην Ευρώπη. Ωστόσο, μια σειρά εξαιρέσεων είχε καθυστερήσει την πλήρη εφαρμογή τους έως την Πέμπτη (9/10), όταν η NIS επιβεβαίωσε ότι δεν θα υπάρξει νέα αναβολή. «Η ειδική άδεια από το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ, που επιτρέπει την απρόσκοπτη λειτουργία, δεν έχει ακόμη παραταθεί», ανέφερε.
Σύμφωνα με το Reuters, η διαχειρίστρια εταιρεία του αγωγού JANAF, που μεταφέρει αργό πετρέλαιο από την Κροατία στη Σερβία, ανακοίνωσε ότι διακόπτει τις παραδόσεις και εξετάζει το ενδεχόμενο επέκτασης της δραστηριότητάς της σε νέες αγορές. «Από τις 8 Οκτωβρίου 2025, δεν υπάρχει πλέον η δυνατότητα περαιτέρω υλοποίησης των συμβατικών δραστηριοτήτων», ανέφερε η JANAF.
Η απόφαση είχε άμεση επίδραση στην αγορά καυσίμων της Σερβίας, με τους πολίτες να σπεύδουν στα πρατήρια για ανεφοδιασμό.
Προβλήματα στις συναλλαγές και αύξηση τιμών
Η NIS ενημέρωσε ότι προσωρινά δεν γίνονται δεκτές πληρωμές με κάρτες American Express, Mastercard ή Visa στα περίπου 350 πρατήριά της. Ειδικοί σημειώνουν πως οι αεροπορικές εταιρείες που προμηθεύονται καύσιμα από τη NIS, μεταξύ των οποίων και η Air Serbia, αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος.
Η Gazprom Neft κατέχει το 44,9% της NIS, μια μονάδα της Gazprom το 11,3%, ενώ το σερβικό κράτος κατέχει το 29,9%. Το ρωσικό πλειοψηφικό μερίδιο αποτέλεσε το βασικό λόγο για την επιβολή των κυρώσεων.
Η διευθύντρια λιανικής της NIS, Bojana Radojevic, δήλωσε ότι τα πρατήρια θα συνεχίσουν κανονικά τη λειτουργία τους και πως η εταιρεία έχει επαρκή αποθέματα πετρελαίου για τη συνέχιση των εργασιών στο διυλιστήριο του Pancevo, κοντά στο Βελιγράδι. «Δεν υπάρχουν περιορισμοί όσον αφορά στις ποσότητες που μπορούν να αγοράσουν οι πολίτες, οπότε δεν χρειάζεται να κάνουν αποθέματα», ανέφερε.
Οικονομικές επιπτώσεις στη Σερβία
Η NIS καλύπτει περίπου το 80% της σερβικής αγοράς σε ντίζελ και βενζίνη και σχεδόν το σύνολο των αναγκών σε καύσιμα αεροσκαφών και βαρύ πετρέλαιο. Το 2023, η συμβολή της στον κρατικό προϋπολογισμό ανήλθε σε περίπου 2 δισ. ευρώ, δηλαδή στο 12% των συνολικών εσόδων, σύμφωνα με τον οικονομολόγο Μίλος Ζντράβκοβιτς.
Ο σύμβουλος Ζόραν Κουσόβατς προειδοποίησε ότι τα κέρδη της Air Serbia ενδέχεται να πληγούν, καθώς δεν θα μπορεί πλέον να προβαίνει σε αντιστάθμιση κινδύνου για το καύσιμο Jet-A — πρακτική που συνήθως μειώνει σημαντικά το κόστος λειτουργίας.
Ο υπουργός Οικονομίας της Κροατίας, Αντέ Σουσνιάρ, δήλωσε στο κρατικό δίκτυο HRT TV ότι η Κροατία είναι πρόθυμη να εξετάσει την αγορά της NIS, ώστε να επιλυθεί το πρόβλημα. «Το χέρι μας είναι τεντωμένο», σημείωσε.
Ο πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της JANAF, Stjepan Adanic, ανέφερε ότι η συμφωνία με τη NIS αντιπροσωπεύει το 30% των εσόδων της εταιρείας και ότι, αν οι κυρώσεις παραμείνουν, οι απώλειες θα φτάσουν τα 18 εκατ. ευρώ έως το τέλος του έτους. «Εξακολουθούμε να ελπίζουμε ότι η NIS θα βρει κάποια λύση με τους Αμερικανούς και τους Ρώσους μέχρι το τέλος του έτους», πρόσθεσε.
