Όπως μεταδίδει η γερμανική Tagesschau, λίγο πριν από την έναρξη των συνομιλιών είχε καταστεί σαφές ότι υπάρχει ακόμη αρκετός δρόμος για να επιτευχθεί συμφωνία. Ενώ η ουκρανική πλευρά άφησε να εννοηθεί ότι είναι διατεθειμένη να δείξει συμβιβαστική στάση σε ορισμένα σημεία και ζητά το ίδιο και από τη Μόσχα από τη ρωσική πλευρά δεν υπάρχουν ενδείξεις υποχώρησης.
Έτσι, ο Ζελένσκι εμφανίστηκε πρόθυμος να εγκαταλείψει τις φιλοδοξίες της χώρας του για ένταξη στο ΝΑΤΟ. Εγγυήσεις ασφαλείας από τις ΗΠΑ καθώς και από ευρωπαϊκούς και άλλους εταίρους, αντί της ένταξης στο ΝΑΤΟ, θα μπορούσαν να αποτελέσουν έναν συμβιβασμό, δήλωσε ο Ζελένσκι σε συνομιλία μέσω WhatsApp απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων.
«Να αποτραπεί μια νέα ρωσική εισβολή»
Η ένταξη στο ΝΑΤΟ ήταν σταθερή επιθυμία της Ουκρανίας, καθώς θα παρείχε «πραγματικές εγγυήσεις ασφάλειας», συνέχισε ο Ζελένσκι. Ωστόσο, διμερείς εγγυήσεις ασφαλείας θα μπορούσαν επίσης να αποτελέσουν έναν τρόπο «να αποτραπεί μια νέα ρωσική εισβολή».
Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί μια σημαντική στροφή για την Ουκρανία, η οποία επί χρόνια αγωνιζόταν για την ένταξή της στη στρατιωτική συμμαχία του ΝΑΤΟ ως προστασία απέναντι στις ρωσικές επιθέσεις και είχε κατοχυρώσει αυτόν τον στόχο ακόμη και στο Σύνταγμά της. Η Ρωσία, αντίθετα, απαιτούσε πάντοτε να αποκλειστεί η ένταξη της γειτονικής χώρας —που παλαιότερα ανήκε στη Σοβιετική Ένωση— στο ΝΑΤΟ.
Αδιαπραγμάτευτη η αποχώρηση από το Ντονέτσκ για τον Ζελένσκι
Μία άλλη ρωσική απαίτηση παραμένει αδιαπραγμάτευτη για τον Ζελένσκι: η απόσυρση των ουκρανικών στρατευμάτων από ουκρανικά εδάφη στις περιφέρειες Ντονέτσκ και Λουχάνσκ, τα οποία η Ρωσία δεν έχει κατακτήσει. Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι μια κατάπαυση του πυρός κατά μήκος της σημερινής γραμμής του μετώπου θα ήταν δίκαιη, ενώ η ρωσική απαίτηση είναι άδικη.
Υπενθυμίζεται ότι ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν είχε διατάξει την εισβολή στην Ουκρανία στις αρχές του 2022 —πιθανότατα με στόχο την κατάληψη ολόκληρης της χώρας μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Μετά από σχεδόν τέσσερα χρόνια πολέμου, τα ρωσικά στρατεύματα κατέχουν περίπου το ένα πέμπτο της ουκρανικής επικράτειας. Η Ρωσία, ωστόσο, διεκδικεί και επιπλέον εδάφη ουκρανικών περιφερειών, τις οποίες ο Πούτιν είχε κηρύξει παράνομα, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, ως ρωσικό έδαφος ήδη από το 2022.
Κατάπαυση του πυρός ως βάση για τη διπλωματία
«Η δικαιότερη δυνατή επιλογή είναι να σταματήσουμε εκεί που βρισκόμαστε», δήλωσε ο Ζελένσκι και πρόσθεσε: «Πρόκειται για μια κατάπαυση του πυρός: τα μέρη παραμένουν στις θέσεις τους και στη συνέχεια προσπαθούν να επιλύσουν όλα τα κοινά προβλήματα μέσω της διπλωματίας». Ο Ουκρανός πρόεδρος συνέχισε: «Γνωρίζω ότι η Ρωσία δεν το βλέπει θετικά αυτό και θα επιθυμούσα οι Αμερικανοί να μας στηρίξουν σε αυτό το ζήτημα».
Η κυβέρνηση των ΗΠΑ υπό τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ έχει υιοθετήσει το τελευταίο διάστημα σε αυξημένο βαθμό ρωσικές θέσεις. Ο Τραμπ ασκεί πίεση στην Ουκρανία να συμφωνήσει σε μια ειρηνευτική συμφωνία, θεωρώντας ότι η χώρα —η οποία εξαρτάται από τη δυτική υποστήριξη— βρίσκεται σε στρατιωτικό μειονέκτημα έναντι του επιτιθέμενου, της Ρωσίας. Οι ευρωπαϊκοί σύμμαχοι της Ουκρανίας κατηγορούν την κυβέρνηση Τραμπ ότι, με τις προτάσεις της προς τη Ρωσία, αποδυναμώνει δραστικά την Ουκρανία.
Η Ρωσία επιμένει στις εδαφικές της απαιτήσεις
Εκπρόσωποι της Ρωσίας μείωσαν τις προσδοκίες ενόψει των συνομιλιών στο Βερολίνο και επανέλαβαν γνωστές ρωσικές θέσεις. Από τις διαβουλεύσεις στο Βερολίνο «δύσκολα μπορεί να προκύψει κάτι καλό», δήλωσε ο σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του Πούτιν, Γιούρι Ουσάκοφ, στη ρωσική κρατική τηλεόραση. Οι συνεισφορές των Ευρωπαίων και της Ουκρανίας στο ειρηνευτικό σχέδιο του προέδρου των ΗΠΑ Τραμπ θα είναι «μάλλον μη εποικοδομητικές». Παράλληλα, επαίνεσε το γεγονός ότι η αμερικανική πλευρά κατανοεί τη ρωσική θέση.
Ο Ουσάκοφ κατέστησε σαφές ότι ο Πούτιν δεν προτίθεται κυρίως να απομακρυνθεί από τις εδαφικές του διεκδικήσεις. Η Ρωσία απορρίπτει οποιεσδήποτε αλλαγές στα σημεία που αφορούν τα εδαφικά ζητήματα, δήλωσε στο μαγνητοσκοπημένο την Παρασκευή συνέντευξή του.
Στο Βερολίνο πραγματοποιούνται την Κυριακή (14/12) αρχικά συνομιλίες σε επίπεδο συμβούλων εξωτερικής πολιτικής από την Ουκρανία, τις ΗΠΑ και την Ευρώπη — με τη συμμετοχή και του Ζελένσκι. Τη Δευτέρα (15/2) αναμένεται να ακολουθήσουν συνομιλίες κορυφαίων πολιτικών προσώπων, χωρίς να έχει γίνει γνωστή η ακριβής διαδικασία. Επίσημοι εκπρόσωποι της Ρωσίας δεν συμμετέχουν.
Η Ουκρανία, μαζί με αρκετά ευρωπαϊκά κράτη, ζητά τροποποιήσεις στο «ειρηνευτικό σχέδιο» του προέδρου των ΗΠΑ Τραμπ, στο οποίο έχουν ενσωματωθεί πολλές ρωσικές απαιτήσεις. Το τι ακριβώς διαπραγματεύονται στο Βερολίνο δεν έχει ανακοινωθεί δημοσίως.
