Οι κινήσεις του Τραμπ δεν μοιάζουν σπασμωδικές ή αποσπασματικές. Αντίθετα, εντάσσονται σε ένα ευρύτερο στρατηγικό πλαίσιο, με το Project 2025 να λειτουργεί ως ιδεολογική και οργανωτική βάση. Εκτιμάται ότι μέσα στο πρώτο ενδεκάμηνο της νέας θητείας του έχει επιχειρηθεί η εφαρμογή περίπου των μισών από τις προβλέψεις του σχεδίου, οι οποίες καλύπτουν σχεδόν κάθε πτυχή της πολιτικής και κοινωνικής ζωής στις ΗΠΑ.

Οι θεσμοί δοκιμάζονται

Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν η μεγαλύτερη δημοκρατία στον κόσμο, με ένα σύστημα ισχυρών θεσμικών αντιβάρων. Ωστόσο, η λογική αυτών των αντιβάρων δοκιμάζεται. Ο Τραμπ επιτίθεται συστηματικά σε θεσμούς, αμφισβητώντας την ανεξαρτησία τους και επιχειρώντας να τους υποτάξει στην εκτελεστική εξουσία. Σε αρκετές περιπτώσεις, η αντίσταση δεν προέρχεται τόσο από την ομοσπονδιακή κορυφή —όπως το Ανώτατο Δικαστήριο ή τη Γερουσία— όσο από τις ίδιες τις πολιτείες, οι οποίες επιχειρούν να μπλοκάρουν ή να καθυστερήσουν ομοσπονδιακές αποφάσεις.

Το Κογκρέσο και η Γερουσία ελέγχονται από τους Ρεπουμπλικανούς. Παρ’ όλα αυτά, ένα κρίσιμο στοιχείο είναι ότι το Κογκρέσο έχει σε αρκετές περιπτώσεις μεταφέρει εθελοντικά αρμοδιότητες στον Λευκό Οίκο. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την εικόνα ενός Ρεπουμπλικανικού Κόμματος που, σε μεγάλο βαθμό, βρίσκεται υπό τον πολιτικό έλεγχο του Τραμπ, παρά τις κατά τόπους και ανά περιστάσεις διαφοροποιήσεις στελεχών του ή ηττών «δορυφόρων» του σε πιο περιφερειακό επίπεδο.

Η τραμποποίηση της γραφειοκρατίας

Σημαντικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία διαδραμάτισε και το DOGE, με επικεφαλής τον Ίλον Μασκ στις αρχές της χρονιάς. Επισήμως στόχος του ήταν ο περιορισμός και η «εξυγίανση» των θεσμών. Ο Μασκ μπορεί να άφησε νωρίς το πόστο του για να σώσει την Tesla. Στην πράξη όμως, οι παρεμβάσεις του είχαν σοβαρές συνέπειες: περικοπές στην ανθρωπιστική βοήθεια, μαζικές απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων και υποστελέχωση κρίσιμων υπηρεσιών. Πολλοί από όσους απομακρύνθηκαν αντικαταστάθηκαν από πρόσωπα πιστά στον Τραμπ, ενισχύοντας τον έλεγχο της γραφειοκρατίας από τον Λευκό Οίκο.

Το δικαστικό σύστημα εξακολουθεί να λειτουργεί, σε μεγάλο βαθμό, ανεξάρτητα και έχει δημιουργήσει προβλήματα στον Τραμπ. Ωστόσο, το επίκεντρο της πίεσης φαίνεται να είναι οι εισαγγελείς. Η αντικατάστασή τους με πρόσωπα επιλογής του προέδρου, καθώς και οι απομακρύνσεις υπαλλήλων του σχετικά αυτόνομου Υπουργείου Δικαιοσύνης, συνιστούν μια σαφή προσπάθεια ελέγχου της ποινικής δίωξης. Παράλληλα, παρατηρείται και η αγνόηση δικαστικών αποφάσεων, όπως σε περιπτώσεις απελάσεων μεταναστών στο Ελ Σαλβαδόρ. Για ορισμένους, αυτή η πρακτική δεν είναι τυχαία, αλλά μέρος μιας στρατηγικής που επιδιώκει να οδηγήσει κρίσιμες υποθέσεις στο Ανώτατο Δικαστήριο, ώστε να δημιουργηθούν ευνοϊκά νομικά προηγούμενα.

Επιθέσεις σε ΜΜΕ

Στο μέτωπο των μέσων ενημέρωσης, ο Τραμπ παραμένει επιθετικός, ακόμη περισσότερο σε σχέση με την πρώτη του θητεία. Η σύγκρουση με τους New York Times είναι ενδεικτική, ενώ άλλοι μεγάλοι δημοσιογραφικοί όμιλοι εμφανίζονται πιο παραχωρητικοί, αδυνατώντας να αντέξουν το οικονομικό κόστος μιας παρατεταμένης αντιπαράθεσης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί και ο αποκλεισμός του Associated Press από κυβερνητικές δραστηριότητες. Πλέον στο επίκεντρο της προσοχής μπαίνει η διαμάχη με το BBC που αναμένεται να γονατίσει οικονομικά τον βρετανικό τηλεοπτικό σταθμό.

Παρεμβάσεις στις εκλογικές λίστες

Ιδιαίτερη σημασία έχει και το ζήτημα των εκλογικών διαδικασιών. Στις ΗΠΑ οι ψηφοφόροι οφείλουν να εγγράφονται σε εκλογικές λίστες, και η διοίκηση έχει θεσπίσει νέα γραφειοκρατικά εμπόδια, ενώ έχουν αυξηθεί οι δυσκολίες στην επιστολική ψήφο. Η κυβέρνηση κατηγορείται ότι επιχειρεί να αποκλείσει ομάδες ψηφοφόρων που παραδοσιακά στηρίζουν τους Δημοκρατικούς, σε συνδυασμό με πρακτικές όπως η αλλαγή των εκλογικών περιφερειών προς όφελος Ρεπουμπλικανών υποψηφίων.

Στον πυρήνα του, το Project 2025 στοχεύει στη συγκέντρωση εξουσιών στο πρόσωπο του προέδρου και, τελικά, στην αλλαγή της ίδιας της αμερικανικής κοινωνίας. Πολλά από τα επιμέρους στοιχεία του έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή. Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει ανοιχτό: πόσο ανθεκτικές και βιώσιμες θα αποδειχθούν αυτές οι αλλαγές απέναντι σε έναν ενδεχόμενο επόμενο πρόεδρο; Η απάντηση θα δοθεί όχι στη θεωρία, αλλά στην πράξη, τα επόμενα χρόνια.