Ο Μαδούρο, εδώ και κάποιες ώρες, βρίσκεται στη Νέα Υόρκη για να αντιμετωπίσει ποινικές κατηγορίες. Το Σάββατο, αμερικανικές δυνάμεις επιτέθηκαν στη Βενεζουέλα και συνέλαβαν τον Μαδούρο, ο οποίος έχει καταδικαστεί ευρέως ως παράνομος ηγέτης, καθώς και τη σύζυγό του, Σίλια Φλόρες.
Ο Τραμπ πίεζε τον Μαδούρο να παραδώσει την εξουσία και τον έχει κατηγορήσει ότι υποστηρίζει καρτέλ ναρκωτικών, τα οποία η Ουάσινγκτον έχει χαρακτηρίσει τρομοκρατικές οργανώσεις, υποστηρίζοντας ότι ευθύνονται για χιλιάδες θανάτους στις ΗΠΑ που συνδέονται με την παράνομη χρήση ναρκωτικών.
Από τον Σεπτέμβριο, αμερικανικές δυνάμεις είχαν σκοτώσει περισσότερα από 100 άτομα σε τουλάχιστον 30 επιθέσεις κατά φερόμενων σκαφών διακίνησης ναρκωτικών από τη Βενεζουέλα στην Καραϊβική και τον Ειρηνικό, ενέργειες που, σύμφωνα με νομικούς ειδικούς, πιθανότατα παραβίαζαν το αμερικανικό και το διεθνές δίκαιο.
Πως δικαιολόγησαν οι ΗΠΑ αυτή την ενέργεια
Σύμφωνα με το Reuters, οι αμερικανικές αρχές δήλωσαν ότι το Υπουργείο Δικαιοσύνης ζήτησε στρατιωτική βοήθεια για τη σύλληψη του Μαδούρο, ο οποίος είχε κατηγορηθεί από ομοσπονδιακό σώμα ενόρκων στη Νέα Υόρκη μαζί με τη σύζυγό του, τον γιο του, δύο πολιτικούς ηγέτες και έναν φερόμενο αρχηγό διεθνούς συμμορίας. Οι κατηγορίες αφορούσαν τρομοκρατία, ναρκωτικά και όπλα.
Η Γενική Εισαγγελέας Παμ Μπόντι δήλωσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι οι κατηγορούμενοι «σύντομα θα αντιμετωπίσουν την πλήρη οργή της αμερικανικής δικαιοσύνης σε αμερικανικό έδαφος και σε αμερικανικά δικαστήρια».
Ωστόσο, σε συνέντευξη Τύπου, ο Τραμπ κατηγόρησε τη Βενεζουέλα ότι έκλεψε αμερικανικά πετρελαϊκά συμφέροντα και δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον θα τα πάρει πίσω και σχεδιάζει να διοικήσει τη Βενεζουέλα για κάποιο χρονικό διάστημα, χωρίς να δώσει λεπτομέρειες.
Ειδικοί στο διεθνές δίκαιο δήλωσαν ότι η κυβέρνηση Τραμπ μπέρδεψε τα νομικά ζητήματα ισχυριζόμενη ταυτόχρονα ότι η επιχείρηση ήταν στοχευμένη αστυνομική ενέργεια και ενδεχομένως προοίμιο μακροχρόνιου ελέγχου της Βενεζουέλας από τις ΗΠΑ.
«Δεν μπορείς να λες ότι πρόκειται για αστυνομική επιχείρηση και μετά να γυρνάς και να λες ότι τώρα πρέπει να διοικήσουμε τη χώρα», δήλωσε ο Τζέρεμι Πολ, καθηγητής συνταγματικού δικαίου στο Πανεπιστήμιο Northeastern. «Απλώς δεν βγάζει νόημα».
Τι αναφέρει ο νόμος
Το Κογκρέσο των ΗΠΑ έχει την εξουσία να κηρύσσει πόλεμο, αλλά ο πρόεδρος είναι αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων. Πρόεδροι και από τα δύο κόμματα έχουν δικαιολογήσει στρατιωτικές ενέργειες όταν ήταν περιορισμένης κλίμακας και εξυπηρετούσαν το εθνικό συμφέρον.
Η προσωπάρχης του Τραμπ, Σούζι Γουάιλς, δήλωσε στο περιοδικό Vanity Fair ότι αν ο Τραμπ ενέκρινε «κάποια δραστηριότητα στο έδαφος» στη Βενεζουέλα, θα χρειαζόταν έγκριση από το Κογκρέσο.
Ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι το Κογκρέσο δεν είχε ειδοποιηθεί πριν από την επιχείρηση του Σαββάτου.
Το διεθνές δίκαιο απαγορεύει τη χρήση βίας στις διεθνείς σχέσεις, εκτός από περιορισμένες εξαιρέσεις, όπως η έγκριση από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ή η αυτοάμυνα.
Η διακίνηση ναρκωτικών και η βία συμμοριών θεωρούνται εγκληματικές δραστηριότητες και δεν πληρούν το διεθνώς αποδεκτό κριτήριο ένοπλης σύγκρουσης που θα δικαιολογούσε στρατιωτική απάντηση, σύμφωνα με νομικούς ειδικούς.
«Μια ποινική δίωξη από μόνη της δεν παρέχει εξουσιοδότηση για χρήση στρατιωτικής βίας με σκοπό την ανατροπή ξένης κυβέρνησης, και η κυβέρνηση πιθανότατα θα το στηρίξει επίσης σε μια θεωρία αυτοάμυνας», δήλωσε ο Μάθιου Γουάξμαν, καθηγητής εθνικής ασφάλειας στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια.
Οι ΗΠΑ δεν αναγνωρίζουν τον Μαδούρο ως νόμιμο ηγέτη της Βενεζουέλας από το 2019, μετά από εκλογές που, σύμφωνα με την Ουάσινγκτον, ήταν νοθευμένες.
Υπάρχει προηγούμενο;
Οι ΗΠΑ έχουν συλλάβει ποινικούς υπόπτους σε ξένες χώρες, όπως στη Λιβύη, αλλά έχουν ζητήσει τη συναίνεση των τοπικών αρχών. Παρότι η κυβέρνηση χαρακτηρίζει τον Μαδούρο παράνομο ηγέτη, η Ουάσινγκτον δεν έχει αναγνωρίσει κάποιον άλλο ηγέτη της Βενεζουέλας που θα μπορούσε να είχε εγκρίνει τη σύλληψή του.
Το 1989, οι ΗΠΑ συνέλαβαν τον στρατηγό Μανουέλ Νοριέγα, τότε ηγέτη του Παναμά, υπό παρόμοιες συνθήκες. Ο Νοριέγα είχε κατηγορηθεί για εγκλήματα που σχετίζονταν με ναρκωτικά και η Ουάσινγκτον δήλωσε ότι ενήργησε για την προστασία Αμερικανών πολιτών, αφού παναμαϊκές δυνάμεις είχαν σκοτώσει έναν Αμερικανό στρατιώτη.
Οι ΗΠΑ είχαν επίσης ισχυριστεί ότι ο Νοριέγα ήταν παράνομος ηγέτης και είχαν αναγνωρίσει ως νόμιμο πρόεδρο τον υποψήφιο που, σύμφωνα με τον Νοριέγα, είχε χάσει τις εκλογές.
Ο πρώην πρόεδρος της Ονδούρας, Χουάν Ορλάντο Ερνάντες, εκδόθηκε στις ΗΠΑ το 2022, καταδικάστηκε για υποθέσεις ναρκωτικών και καταδικάστηκε σε 45 χρόνια φυλάκιση. Ο Τραμπ του απένειμε χάρη τον Δεκέμβριο.
Τι λένε οι ειδικοί
Νομικοί ειδικοί εμφανίστηκαν επιφυλακτικοί ως προς το αν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αντιμετωπίσουν οποιαδήποτε ουσιαστική λογοδοσία για τις ενέργειές τους στη Βενεζουέλα, ακόμη και αν αυτές ήταν παράνομες, λόγω της έλλειψης μηχανισμών επιβολής στο διεθνές δίκαιο.
«Είναι δύσκολο να δει κανείς πώς οποιοδήποτε νομικό όργανο θα μπορούσε να επιβάλει πρακτικές συνέπειες στην κυβέρνηση», δήλωσε ο Πολ από το Northeastern.
