Όπως μεταδίδει το Reuters, το νέο εμπορικό πλαίσιο προβλέπει σημαντική μείωση των δασμών, με στόχο την ισόρροπη ανάπτυξη του εμπορίου αγαθών, που το 2024 είχε αξία 111 δισεκατομμυρίων ευρώ. Η συμφωνία έχει ήδη προκαλέσει έντονες συζητήσεις στην Ευρώπη.
Υποστηρικτές της συμφωνίας τονίζουν ότι είναι απαραίτητη για την αντιστάθμιση των ζημιών από τους αμερικανικούς δασμούς και για τη μείωση της εξάρτησης από την Κίνα, εξασφαλίζοντας παράλληλα πρόσβαση σε κρίσιμα μέταλλα.
Από την άλλη, επικριτικοί προς τη συμφωνία στέκονται ευρωπαίοι αγρότες και περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιώντας ότι θα οδηγήσει σε εισαγωγές φθηνών προϊόντων από τη Νότια Αμερική, -κυρίως βοείου κρέατος-, αλλά και σε επιπλέον αποδάσωση.
Στην πραγματικότητα, η ΕΕ και οι χώρες του Mercosur -όπου περιλαμβάνονται Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη- θα υπογράψουν δύο συμφωνίες: την Ενδιάμεση Συμφωνία Εμπορίου (ITA), η οποία αφορά μόνο το εμπόριο και τη Συμφωνία Συνεργασίας ΕΕ-Mercosur (EMPA), που καλύπτει πολιτική και τομεακή συνεργασία, καθώς και εμπορικές και επενδυτικές σχέσεις.
Έγκριση από το Ευρωκοινοβούλιο
Η ITA θα μπορούσε θεωρητικά να τεθεί σε εφαρμογή αμέσως μετά την υπογραφή, αλλά σύμφωνα με τις διαδικασίες, θα ισχύσει μόνο μετά τη συγκατάθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, με την τελική ψηφοφορία να τοποθετείται πιθανώς τον Απρίλιο ή τον Μάιο.
Σύμφωνα με το Reuters, η ψήφος αναμένεται αμφίρροπη. Παρά το γεγονός ότι οι περισσότερες χώρες της ΕΕ υποστήριξαν τη συμφωνία πρόσφατα, η Αυστρία, η Γαλλία, η Ουγγαρία, η Ιρλανδία και η Πολωνία ψήφισαν κατά, κυρίως λόγω ανησυχιών για τους αγρότες, ενώ το Βέλγιο απείχε. Επιπλέον, η ακροδεξιά και η αριστερή πτέρυγα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναμένεται να αντιταχθούν.
Επισημαίνεται ότι η ευρύτερη συμφωνία συνεργασίας (EMPA) απαιτεί την έγκριση όλων των κρατών-μελών, συνήθως μέσω των εθνικών κοινοβουλίων και, στην περίπτωση του Βελγίου, και των περιφερειακών κοινοβουλίων, διαδικασία που μπορεί να πάρει χρόνο. Για παράδειγμα, η συμφωνία ΕΕ-Καναδά, που υπογράφηκε το 2016 και τέθηκε προσωρινά σε εφαρμογή το 2017, ακόμη περιμένει την έγκριση 10 κρατών-μελών. Η EMPA θα υπερισχύσει της ITA εάν εγκριθεί πλήρως.
Νομικές προκλήσεις
Ομάδα 145 ευρωβουλευτών ζητά από το Δικαστήριο της ΕΕ να γνωμοδοτήσει για ορισμένα σημεία της συμφωνίας πριν δοθεί η συγκατάθεση του Κοινοβουλίου, κάτι που θα μπορούσε να προκαλέσει καθυστέρηση έως και δύο χρόνια και να ακυρώσει το σχέδιο. Η ομάδα αμφισβητεί τον «μηχανισμό επαναζυγοστάθμισης», ο οποίος επιτρέπει, για παράδειγμα, στις χώρες του Mercosur να ζητήσουν αλλαγές στη συμφωνία εάν οι πολιτικές της ΕΕ επηρεάζουν τα οικονομικά τους οφέλη. Υποστηρίζουν ότι αυτό περιορίζει τη δυνατότητα της ΕΕ να θεσπίζει νέους περιβαλλοντικούς ή δημόσιας υγείας κανονισμούς.
Η Πολωνία δήλωσε ότι θα υποβάλει δικό της αίτημα αν το κοινοβούλιο δεν το πράξει, χωρίς όμως αυτό να αναμένεται να καθυστερήσει την εφαρμογή της συμφωνίας.
Έγκριση από τα κράτη-μέλη του Mercosur
Σημειώνεται επίσης ότι η συμφωνία πρέπει να εγκριθεί και από τα κοινοβούλια όλων των κρατών-μελών του Mercosur. Η διαδικασία αναμένεται εδώ πιο ομαλή, καθώς οι περισσότερες κυβερνήσεις διαθέτουν τις απαραίτητες πλειοψηφίες. Λόγω θερινής διακοπής, οι συζητήσεις και οι ψηφοφορίες αναμένονται από τα τέλη Φεβρουαρίου έως αρχές Μαρτίου.
Η Ουρουγουάη ελπίζει να είναι η πρώτη που θα ολοκληρώσει την κοινοβουλευτική έγκριση, ενώ η κυβέρνηση της Βραζιλίας αναμένεται να μην αντιμετωπίσει σοβαρά εμπόδια. Ωστόσο, η Παραγουάη έχει εκφράσει δυσαρέσκεια για την αργή πρόοδο και τους περιορισμούς πρόσβασης.
Η Βολιβία, που δεν είναι ακόμη μέλος της συμφωνίας, προγραμματίζεται να συμμετάσχει ως πλήρες μέλος του Mercosur, αλλά η ένταξή της δεν θα είναι εύκολη λόγω υψηλής αποδάσωσης και της γεωργικής επέκτασης που προωθεί η κυβέρνηση.
Κλείνοντας, ησυμφωνία περιλαμβάνει επίσης δεσμεύσεις για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, συμπεριλαμβανομένων περιορισμών στην αποδάσωση.
