Η τριμελής επιτροπή εμπειρογνωμόνων, στην έκθεσή της που δόθηκε στη δημοσιότητα τη Δευτέρα, επισημαίνει ότι τα κράτη προσφεύγουν ολοένα και συχνότερα σε μέσα όπως οι εμπορικοί δασμοί, οι χρηματοπιστωτικές κυρώσεις και οι περιορισμοί στο εμπόριο, προκειμένου να εξυπηρετήσουν γεωπολιτικές επιδιώξεις, αυξάνοντας τους κινδύνους για διεθνείς επενδυτές.

«Ο πολιτικός κίνδυνος που συνοδεύει τις επενδύσεις του ταμείου στο εξωτερικό βρίσκεται σε ανοδική πορεία», αναφέρει χαρακτηριστικά η έκθεση, υπογραμμίζοντας ότι το τεράστιο μέγεθος και η διεθνής παρουσία του νορβηγικού fund εντείνουν την έκθεσή του. Σύμφωνα με την επιτροπή, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο αυξημένης φορολόγησης, αυστηρότερων ρυθμιστικών παρεμβάσεων ή ακόμη και κατασχέσεων περιουσιακών στοιχείων.

Η προειδοποίηση έρχεται σε μια περίοδο έντονων αναταράξεων για το ταμείο, το οποίο αποτελεί τον μεγαλύτερο κάτοχο εισηγμένων μετοχών διεθνώς. Το 2025 βρέθηκε στο επίκεντρο έντονης δημόσιας κριτικής λόγω επενδύσεων που συνδέονταν με τον πόλεμο στη Γάζα. Ως αποτέλεσμα, η Norges Bank Investment Management προχώρησε σε αποεπενδύσεις από αρκετές εταιρείες, μεταξύ αυτών και η Caterpillar, προκαλώντας αντιδράσεις από Ρεπουμπλικανούς νομοθέτες στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Υπό το βάρος αυτών των εξελίξεων, οι νορβηγικές αρχές αποφάσισαν να αναστείλουν τη λειτουργία του συμβουλίου δεοντολογίας που παρείχε συστάσεις στο ταμείο, προκειμένου να αποφευχθούν αιφνιδιαστικές αποχωρήσεις από επενδύσεις στο μέλλον.

Παράλληλα, ο υπουργός Οικονομικών της Νορβηγίας, Γενς Στόλτενμπεργκ, ξεκαθάρισε την περασμένη εβδομάδα ότι δεν εξετάζεται αποχώρηση του ταμείου από την αμερικανική αγορά, παρά τη γεωπολιτική αβεβαιότητα που έχει αναζωπυρώσει αμφιβολίες για τη σταθερότητα της διατλαντικής σχέσης.

Περιορισμένες επιλογές στη διαχείριση κινδύνου

Η επιτροπή εργασίας, υπό την προεδρία της καθηγήτριας του Πανεπιστημίου του Όσλο Κάρεν Χέλεν Ούλτβαϊτ-Μόε, αναγνωρίζει ότι δεν υπάρχουν απλές λύσεις στη διαχείριση των πολιτικών κινδύνων. Όπως σημειώνει, η υιοθέτηση μιας στρατηγικής «friendshoring», δηλαδή επενδύσεων αποκλειστικά σε πολιτικά φιλικές χώρες, θα μπορούσε να πλήξει σοβαρά τόσο τη διασπορά κινδύνου όσο και τις μακροπρόθεσμες αποδόσεις.

Η έκθεση επισημαίνει επίσης τη δυσκολία προσδιορισμού του ποια κράτη θεωρούνται –και θα παραμείνουν– «φιλικά», προειδοποιώντας ότι η αυξανόμενη αβεβαιότητα δεν θα πρέπει να οδηγήσει σε υπερβολικό περιορισμό του επενδυτικού πεδίου του ταμείου. Ενδεικτικά, γίνεται αναφορά στους αμερικανικούς δασμούς, οι οποίοι έχουν συνδεθεί τόσο με τη φορολόγηση αμερικανικών τεχνολογικών κολοσσών από τρίτες χώρες όσο και με γεωπολιτικές εντάσεις γύρω από τη Γροιλανδία.

Τέλος, η επιτροπή καλεί την πολιτική ηγεσία να επενδύσει σε αναλύσεις σεναρίων, προκειμένου να ενισχυθεί η κατανόηση και η προετοιμασία απέναντι σε πολιτικούς κινδύνους, σε συνέχεια προγενέστερης έκθεσης του 2022 που είχε προειδοποιήσει ότι το ταμείο θα βρεθεί αντιμέτωπο με ολοένα πιο περίπλοκα ηθικά και στρατηγικά διλήμματα.