Πρόκειται για τη μεγαλύτερη εμπορική συμφωνία που έχει συνάψει ποτέ η ΕΕ, καθώς δημιουργεί μια ζώνη ελεύθερου εμπορίου σχεδόν 2 δισεκατομμυρίων ανθρώπων, όπως υπογράμμισε η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κάνοντάς λόγο για «τη μητέρα όλων των συμφωνιών».
Η συμφωνία έρχεται μετά την (φρεναρισμένη) Mercosur και εντάσσεται στη στρατηγική των Βρυξελλών για άνοιγμα σε νέες περιφερειακές συνεργασίες, ενισχύοντας την οικονομική ανθεκτικότητα της ΕΕ απέναντι στον κινεζικό ανταγωνισμό, αλλά και στις πιέσεις του συνεχιζόμενου δασμολογικού πολέμου με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η οικονομική δυναμική της Ινδίας και το εμπορικό αποτύπωμα της συμφωνίας
Η Ινδία, η πολυπληθέστερη δημοκρατία του πλανήτη με πληθυσμό περίπου 1,5 δισ. κατοίκων, αναμένεται – σύμφωνα με το ΔΝΤ – να ξεπεράσει εντός του 2025 την Ιαπωνία και να αναδειχθεί σε τέταρτη μεγαλύτερη οικονομία παγκοσμίως, πίσω από τις ΗΠΑ, την Κίνα και τη Γερμανία. Η οικονομία της κατέγραψε ετήσια ανάπτυξη 8,2% το τελευταίο τρίμηνο, με την κυβέρνηση Μόντι να εκτιμά ότι η χώρα μπορεί να ανέβει στο «οικονομικό βάθρο» πριν από το 2030.
Το 2024, οι εμπορικές ανταλλαγές ΕΕ–Ινδίας ανήλθαν σε 120 δισ. ευρώ σε αγαθά (αύξηση σχεδόν 90% σε μία δεκαετία) και σε 60 δισ. ευρώ σε υπηρεσίες. Η συμφωνία προβλέπει δραστική μείωση των ινδικών δασμών σχεδόν στο σύνολο των ευρωπαϊκών εισαγωγών, με έμφαση στα οχήματα, τα κρασιά και τα τρόφιμα. Ενδεικτικά, οι δασμοί στα αυτοκίνητα μειώνονται σταδιακά από 110% στο 10%, ενώ στα κρασιά από περίπου 100% σε 20–30%. Οι Βρυξέλλες υπολογίζουν ότι η ετήσια εξοικονόμηση από τη μείωση των δασμών θα φτάσει τα 4 δισ. ευρώ, με στόχο τον διπλασιασμό των ευρωπαϊκών εξαγωγών.
Παράλληλα, η ΕΕ ανοίγει περαιτέρω την αγορά της σε ινδικά υφαντουργικά και φαρμακευτικά προϊόντα, ενώ περίπου 6.000 ευρωπαϊκές επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται ήδη στην ινδική αγορά, η οποία μέχρι σήμερα χαρακτηριζόταν από υψηλό βαθμό προστατευτισμού.
Αστερίσκοι, εξαιρέσεις και το «μάθημα» της Mercosur
Παρά τη βαρύτητα της συμφωνίας, οι δασμοί δεν καταργούνται πλήρως. Σημαντικά προϊόντα – όπως η ζάχαρη, το γάλα σε σκόνη, οι μπανάνες και ορισμένα είδη κρέατος – εξαιρούνται από τις διαβουλεύσεις, με τις Βρυξέλλες να επιλέγουν μια προσέγγιση «βήμα-βήμα», ώστε να αποφευχθεί «φρενάρισμα» αντίστοιχο με εκείνο στην περίπτωση της Mercosur.
Οι διαδικασίες επικύρωσης της συμφωνίας στην ΕΕ εκτιμάται ότι θα διαρκέσουν περίπου έναν χρόνο. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι στην περίπτωση της Mercosur τέθηκαν υπερβολικά πολλά ζητήματα ταυτόχρονα, καθιστώντας τη συμφωνία πολιτικά δύσκολη στη διαχείριση. Αντίθετα, με την Ινδία, επιλέγεται πιο ρεαλιστική και σταδιακή προσέγγιση.
Σε ό,τι αφορά το περιβάλλον, η ΕΕ δεν κατάφερε να εξασφαλίσει ρητή δέσμευση της Ινδίας για ενσωμάτωση της Συμφωνίας του Παρισιού στο κείμενο της συμφωνίας, παρά το γεγονός ότι το Νέο Δελχί αποτελεί ήδη συμβαλλόμενο μέρος.
Γεωπολιτική διάσταση: Κίνα, ΗΠΑ και Ρωσία στο φόντο
Η συμφωνία ΕΕ–Ινδίας έχει σαφές γεωπολιτικό αποτύπωμα. Και οι δύο πλευρές επιδιώκουν τη μείωση της εξάρτησής τους από την Κίνα, ενώ ενδιαφέρον παρουσιάζει η στάση που θα τηρήσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Παράλληλα, ερωτήματα προκαλεί και η αντίδραση της Μόσχας, δεδομένου ότι η Ινδία αποτελεί έναν από τους βασικούς αποδέκτες ρωσικού πετρελαίου και θα μπορούσε δυνητικά να διαδραματίσει ρόλο διαμεσολαβητή μεταξύ Ρωσίας και ΕΕ, με φόντο τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Πέρα από το εμπόριο, η συνεργασία επεκτείνεται και σε τομείς όπως η κινητικότητα εποχικών εργαζομένων, οι ακαδημαϊκές και ερευνητικές ανταλλαγές, καθώς και η άμυνα και η ασφάλεια, με τις δύο πλευρές να επιδιώκουν μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία.
Η Ελλάδα ως πύλη της Ινδίας προς την Ευρώπη
Στον νέο αυτό γεωοικονομικό χάρτη, η Ελλάδα φιλοδοξεί να διαδραματίσει κομβικό ρόλο. Ήδη υπάρχουν επενδυτικές σχέσεις με την Ινδία σε τομείς όπως οι υποδομές (νέο αεροδρόμιο στο Καστέλλι Ηρακλείου), τα τρόφιμα και οι λιμενικές εγκαταστάσεις. Παράλληλα, από την περασμένη Παρασκευή ξεκίνησε η απευθείας αεροπορική σύνδεση της IndiGo μεταξύ Νέου Δελχί, Μουμπάι και Αθήνας, ενώ τον Μάρτιο αναμένεται και η έναρξη πτήσεων από την Aegean.
Όπως δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της IndiGo, Pieter Elbers, η Αθήνα μπορεί να αποτελέσει «πύλη της Ινδίας προς την Ευρώπη», φέρνοντας «την αρχαιότερη δημοκρατία του κόσμου κοντά στη μεγαλύτερη δημοκρατία του πλανήτη». Αντίστοιχα, ο διευθύνων σύμβουλος του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών, Γιάννης Παράσχης, χαρακτήρισε τη σύνδεση «ιστορική στιγμή» για το αεροπορικό και επιχειρηματικό οικοσύστημα της χώρας.
Η Ελλάδα επιχειρεί συστηματικά τα τελευταία χρόνια να χτίσει γέφυρες με την Ινδία, παρά τις δυσκολίες στις θεωρήσεις εισόδου, με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη να έχει επισκεφθεί τη χώρα δύο φορές. Περιβάλλον και ενέργεια αποτελούν βασικούς άξονες των διμερών σχέσεων, ενώ έχει ήδη συσταθεί και συνεδριάσει το Επιχειρηματικό Συμβούλιο Ινδίας–Ελλάδας–Κύπρου (IGC), με στόχο την ενίσχυση του εμπορίου, των επενδύσεων και της στρατηγικής συνεργασίας σε τομείς όπως οι υποδομές, η ναυτιλία, η τεχνολογία και οι ΜμΕ.
