Σύμφωνα με την El País, το σιδηροδρομικό δυστύχημα που είχε ως συνέπεια το θάνατο 46 ανθρώπων στο Ανταμούθ, αναμένεται να επιφέρει σημαντικές αλλαγές στο σύστημα υπερταχειών της Ισπανίας.

Όπως ανέφερε στο R, πηγή με γνώση του θέματος, η Ισπανία, διαθέτει 15.700 χιλιόμετρα σιδηροδρομικού δικτύου, εκ των οποίων τα 4.500 είναι υψηλής ταχύτητας, τοποθετώντας τη δεύτερη στον κόσμο μετά την Κίνα.

Ο Πέδρο Σάντσεθ, παραδέχθηκε από τη μεριά του ότι το δυστύχημα θέτει υπό αμφισβήτηση τα ίδια τα πρωτόκολλα ασφαλείας και επιβάλλει τη βελτίωσή τους.

Όσον αφορά τα αίτια του δυστυχήματος, σημείωσε ότι ουσιαστικά δεν υπάρχουν νεότερα στοιχεία, πέρα από «μια πιθανή θραύση της δεξιάς σιδηροτροχιάς στο ύψος μιας συγκόλλησης που είχε πραγματοποιηθεί λίγους μήνες νωρίτερα», διαβεβαιώνοντας ότι «μόλις υπάρξουν οριστικά αποτελέσματα», αυτά θα δημοσιοποιηθούν.

Αναφέρθηκε επίσης και στους δισταγμούς του κοινού να ταξιδέψει με τρένο μετά το δυστύχημα, κάνοντας λόγο για διάδοση πολλών ψευδών αφηγημάτων.

«Δεν πρέπει να καλλιεργείται φόβος λέγοντας ότι το σιδηροδρομικό σύστημα είναι ανασφαλές. Δεν είναι αλήθεια. Δεν είναι τέλειο, υπάρχει δουλειά να γίνει, υπάρχουν πολλά να βελτιωθούν, αλλά είναι σημαντικό να ειπωθεί ότι το σύστημά μας είναι από τα καλύτερα στον κόσμο».

«Από το 2018 έχουμε τριπλασιάσει τις επενδύσεις στους σιδηροδρόμους: από 1,7 σε 5 δισ. ευρώ, με ρυθμό υψηλότερο από αυτόν της Γαλλίας ή της Γερμανίας. Στην υψηλή ταχύτητα υπήρξε αύξηση 75%. Ο μέσος αριθμός ατυχημάτων μειώθηκε κατά 11%, ενώ οι επιβάτες αυξήθηκαν κατά 15%. Μόλις κλείσαμε μια συμφωνία με τον κλάδο που θα ενισχύσει την ασφάλεια και θα αυξήσει κατά 1,8 δισ. ευρώ τις επενδύσεις στη συντήρηση, καθώς και το προσωπικό της Renfe (Εθνικό Δίκτυο Ισπανικών Σιδηροδρόμων) και με 50 επιπλέον επαγγελματίες την υπηρεσία σιδηροδρομικής ασφάλειας. Πρόκειται για μέτρα που συμφωνήθηκαν με τα συνδικάτα του κλάδου. Και αν χρειαστεί να κάνουμε περισσότερα, θα τα κάνουμε», κατέληξε ο Σάντσεθ.

Αντιπολίτευση: Σφοδρή κριτική από το Λαϊκό Κόμμα και την ακροδεξιά

Την ίδια στιγμή, ο επικεφαλής του Λαϊκού Κόμματος (PP) Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση στο Σάντσεθ περιγράφοντας ένα σκηνικό κυβέρνησης σε αποσύνθεση. «Tο Ανταμούθ ήταν έγκλημα, όχι δυστύχημα», σημείωσε ο Φεϊχόο, κατηγορώντας την κυβέρνηση για αμέλεια και τονίζοντας ότι «θα κάτσει στο εδώλιο για αυτό».

Όπως σημειώνει η El País, «ο λόγος του ηγέτη του PP ήταν τόσο ακραίος, ώστε ο επικεφαλής του Vox έμοιαζε σχεδόν μετριοπαθής δίπλα του».

Από τη μεριά του, και ο ηγέτης του ακροδεξιού Vox, Σαντιάγο Αμπασκάλ, επιτέθηκε στο Σάντσεθ σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «φεύγει και κρύβεται» στη διεθνή σκηνή κάθε φορά που υπάρχει μια «τραγωδία», όπως τα σιδηροδρομικά ατυχήματα.

Τι προβλέπει η συμφωνία με τα συνδικάτα για τη συντήρηση των σιδηροδρόμων

Σύμφωνα με το rtve, τις τελευταίες εβδομάδες, η κυβέρνηση έχει υπερασπιστεί τη διαχείρισή της στον τομέα των υποδομών, καθώς και τη δέσμευσή της για την ασφάλεια και τη βελτίωση του σιδηροδρομικού δικτύου, μήνυμα που έχει επαναλάβει και ο υπουργός Μεταφορών, Όσκαρ Πουέντε, ο οποίος έχει ήδη λογοδοτήσει τόσο στη Γερουσία, όσο και στο Κογκρέσο.

Όπως επισημαίνεται, πρόκειται για έναν πρώην αυτοδιοικητικό, με αδιάφθορο προφίλ και ιδιαίτερα δραστήριο υπουργό.

Σημειώνεται ότι η κοινοβουλευτική εμφάνιση του Σάντσεθ έρχεται μετά τη συμφωνία που επιτεύχθηκε τη Δευτέρα (9/2) με τα πλειοψηφικά σιδηροδρομικά συνδικάτα, ύστερα από αρκετές συναντήσεις με το Υπουργείο Μεταφορών, η οποία έθεσε τέλος σε απεργία τριών ημερών.

Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις ζητούσαν από τη μεριά τους, αλλαγή του σιδηροδρομικού μοντέλου που να εγγυάται τη βελτίωση της ασφάλειας, τη διόρθωση των ελλείψεων στις υποδομές και μια νέα προσέγγιση στη συντήρηση, καθώς και αύξηση των δημόσιων επενδύσεων και ενίσχυση της άμεσης απασχόλησης στο Διαχειριστή Σιδηροδρομικών Υποδομών (Adif) έναντι των υπεργολαβιών.

Επισημαίνεται ότι η συμφωνία περιλαμβάνει επενδύσεις 1,8 δισ. για τη συντήρηση των σιδηροδρομικών γραμμών για την πενταετία 2026-2030, καθώς και 2.400 νέες θέσεις εργασίας στην Adif και 1.200 στη Renfe τα επόμενα χρόνια.

Υπεργολαβίες: Μια παλιά ιστορία

Σε ευθυγράμμιση με αυτά τα αιτήματα, ο Ντιέγο Ροδρίγκεθ Τορίμπιο, από το κρατικό συνδικαλιστικό τμήμα της CGT (Γενική Συνοσπονδία Εργασίας), ανέλυσε στο RTVE Noticias τις βασικές ελλείψεις που, κατά την άποψή του, έχουν οδηγήσει το ισπανικό σιδηροδρομικό σύστημα σε αυτή την «οριακή κατάσταση», ιδίως το συμβατικό δίκτυο, στο οποίο εργάζεται και το οποίο γνωρίζει καλύτερα.

Κατά την άποψή του, το ισπανικό σιδηροδρομικό μοντέλο επικεντρώνεται στην υψηλή ταχύτητα εις βάρος του συμβατικού σιδηροδρόμου, γεγονός που έχει οδηγήσει σε προβλήματα ασφάλειας και συντήρησης. Για τον λόγο αυτό, αμφισβητεί το δημοσιονομικό βάρος της υψηλής ταχύτητας και υπενθυμίζει ότι «το AVE (Σιδηροδρομική Υπηρεσία Υψηλής Ταχύτητας) είναι ένα σύστημα που μεταφέρει το 8% των επιβατών, αλλά στο οποίο κατευθύνεται πάνω από το 80% του προϋπολογισμού», μια κατάσταση που θεωρεί «ασύμβατη» με τη βιωσιμότητα του συμβατικού σιδηροδρόμου.

Ταυτόχρονα, «φωτογράφισε» την έλλειψη προσωπικού, όπως και πόρων για τη συντήρησή του δικτύου ως αιτία των σημερινών βλαβών.

Ο Τορίμπιο υποστηρίζει επίσης ότι το δυστύχημα στο Ανταμούθ «ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι» και, αν και αναγνωρίζει ότι επρόκειτο για «ατυχία», τονίζει ότι έφερε στο φως «όλα τα ελαττώματα του συστήματος».

Επιπλέον, καταγγέλλει το μοντέλο διαχείρισης των υποδομών υψηλής ταχύτητας, όπου, όπως εξηγεί, η Adif έχει παραμεριστεί υπέρ ιδιωτικών εταιρειών που συγκροτούν κοινοπραξίες (UTE), «οι ίδιες που συμφωνούν τιμές και έχουν τιμωρηθεί από την Εθνική Επιτροπή Αγορών και Ανταγωνισμού». Κατά την άποψή του, αυτό το σύστημα διευκολύνει τα επιχειρηματικά κέρδη εις βάρος της ποιότητας των υπηρεσιών:

«Ο εργαζόμενος πληρώνεται πολύ λίγο, αλλά η εταιρεία θησαυρίζει». Προειδοποιεί επίσης ότι η χρήση υπεργολαβιών μειώνει τα επίπεδα απαιτήσεων και ελέγχου, γεγονός που οδηγεί σε «απαράδεκτες πρακτικές» στην εκτέλεση και τη συντήρηση.

Για το συγκεκριμένο συνδικαλιστικό εκπρόσωπο, το πρόβλημα δεν είναι τεχνικό ούτε μεμονωμένο, αλλά δομικό. Το σημερινό σύστημα «δεν έχει καμία σχέση με έναν δημόσιο σιδηρόδρομο», αλλά με «ένα μοντέλο για να κερδίζουν χρήματα τέσσερις εταιρείες και τέσσερις πολιτικοί να κόβουν την κορδέλα».

Υπενθυμίζεται εδώ, ότι δεν είναι η πρώτη φορά διεθνώς που το καθεστώς των υπεργολαβιών συνδέεται με την υποβάθμιση της ποιότητας των σιδηροδρόμων.

Μια συντήρηση «ευθυγραμμισμένη με τα ευρωπαϊκά πρότυπα»

Ωστόσο, όπως μεταδίδει το rtve, ενώ τα συνδικάτα τοποθετούν την πηγή των προβλημάτων σε ένα μοντέλο διαχείρισης που θεωρούν αποτυχημένο, άλλες φωνές του κλάδου προσφέρουν μια διαφορετική ανάγνωση της κατάστασης.

Ο καθηγητής του Πολυτεχνείου της Μαδρίτης και μέλος του Συλλόγου Πολιτικών Μηχανικών, Χοσέ Μαρία Γκοϊκολέα, υποστηρίζει ότι, από τεχνική άποψη, οι ισχύουσες διαδικασίες συντήρησης του δικτύου υψηλής ταχύτητας «είναι ευθυγραμμισμένες με τα ευρωπαϊκά πρότυπα», αν και παραδέχεται ότι το δυστύχημα στο Ανταμούθ «θα υποχρεώσει σε αναθεώρηση ορισμένων πτυχών του συστήματος».

Κατά τη γνώμη του, η έμφαση πρέπει να δοθεί στην προληπτική και προγνωστική συντήρηση, καθώς, ως μηχανικός, πιστεύει ότι από τα μελλοντικά συμπεράσματα της έκθεσης της Επιτροπής Διερεύνησης Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων (CIAF) θα προκύψει η ανάγκη ενίσχυσης της παρακολούθησης και του ελέγχου, προκειμένου να εντοπίζονται τα προβλήματα πριν εκδηλωθούν.

Για τον σκοπό αυτό, υπερασπίζεται τη χρήση αισθητήρων και τη συνεχή παρακολούθηση των υποδομών, καθώς και την ενσωμάτωση ειδικών που να γνωρίζουν πώς να αναλύουν αυτά τα δεδομένα.

Όσον αφορά, τέλος, τη βιωσιμότητα του συστήματος, ο Γκοϊκολέα θεωρεί ότι το μοντέλο της υψηλής ταχύτητας είναι βιώσιμο, αν και αναγνωρίζει την τεράστια επενδυτική προσπάθεια που έχει πραγματοποιηθεί. «Πιστεύω ότι είναι βιώσιμο, αν και είναι αλήθεια ότι στην Ισπανία έχουμε επενδύσει πολλά και η εκμετάλλευση είναι μικρότερη από ό,τι σε άλλες χώρες».