Ο Γερμανός καγκελάριος υποστήριξε ότι ο κόσμος εισέρχεται σε μια περίοδο έντονου ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων, όπου η Ευρώπη οφείλει να «γυρίσει τον διακόπτη στο μυαλό της» για να ανταποκριθεί στο χάος της νέας εποχής. Χαρακτήρισε μάλιστα τη συγκυρία πιο ζοφερή ακόμη και από το φετινό σύνθημα της Διάσκεψης («υπό καταστροφή»), δηλώνοντας με νόημα πως «η Ευρώπη μόλις επέστρεψε από τις διακοπές της ιστορίας».
Ο Μερτς έκανε λόγο για «βίαιο αναθεωρητισμό» από την πλευρά της Ρωσίας, αλλά και για μια Κίνα που αξιοποιεί συστηματικά τις διεθνείς εξαρτήσεις ώστε να αναδιαμορφώσει τη διεθνή τάξη προς όφελός της. Την ίδια στιγμή, σημείωσε ότι η αμερικανική αξίωση για παγκόσμια ηγεμονία έχει πλέον αμφισβητηθεί — ενδεχομένως και αποδυναμωθεί.
Αυτοκριτική για τη γερμανική εξωτερική πολιτική
Ασκώντας κριτική στις επιλογές των τελευταίων δεκαετιών, ο καγκελάριος μίλησε για ένα «κανονιστικό πλεόνασμα βέλτιστων προθέσεων» στη γερμανική πολιτική, χωρίς όμως τα απαραίτητα μέσα επιβολής. Όπως ανέφερε, η Γερμανία συχνά νουθετούσε άλλες χώρες, χωρίς να διαθέτει τα εργαλεία για ουσιαστική παρέμβαση.
Χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα τη Ρωσία, υπογράμμισε ότι, παρότι το ΑΕΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι σχεδόν δεκαπλάσιο, η Ευρώπη δεν είναι αντίστοιχα ισχυρότερη σε στρατιωτικό επίπεδο.
Στρατιωτική ενίσχυση και ευρωπαϊκή αποτροπή
Ο Μερτς δεσμεύτηκε να καταστήσει τη Bundeswehr την ισχυρότερη συμβατική στρατιωτική δύναμη στην Ευρώπη και αναφέρθηκε στη γερμανική στρατιωτική ανάπτυξη στη Λιθουανία ως ένδειξη αλλαγής δόγματος.
Παράλληλα, πρότεινε να ανοίξει συζήτηση για την ενεργοποίηση του Άρθρου 42 των Συνθηκών της ΕΕ περί «αμοιβαίας συνδρομής», ώστε η Ευρώπη να εξελιχθεί σε αυτόνομο και ισχυρό πυλώνα εντός του ΝΑΤΟ. Αποκάλυψε επίσης ότι έχει ήδη ξεκινήσει πρώτες συνομιλίες με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν για τη δημιουργία ευρωπαϊκού προγράμματος πυρηνικής αποτροπής, ενταγμένου στο πλαίσιο του πυρηνικού διαμοιρασμού της Συμμαχίας.
{https://exchange.glomex.com/video/v-dgdzo8nck4e9?integrationId=eexbs1jkg0kofln}
Μήνυμα προς τις ΗΠΑ και το MAGA
Απευθυνόμενος στην αμερικανική αντιπροσωπεία, ο Μερτς απάντησε στις περσινές επικρίσεις του Τζέι Ντι Βανς, ξεκαθαρίζοντας ότι «η μάχη της κουλτούρας του MAGA δεν είναι ευρωπαϊκή υπόθεση». Υπογράμμισε ότι στην Ευρώπη η ελευθερία του λόγου οριοθετείται από τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και του Συντάγματος.
Τόνισε ακόμη ότι, στην εποχή του ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων, ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να πορευθούν μόνες τους, επισημαίνοντας πως η εξάρτηση της Ευρώπης από την Ουάσινγκτον ήταν σε μεγάλο βαθμό «αυτοεπιβαλλόμενη» και πρέπει να τερματιστεί το συντομότερο δυνατό.
Πόλεμος στην Ουκρανία και αιχμές κατά Όρμπαν
Για τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Γερμανός καγκελάριος εκτίμησε ότι θα λήξει μόνο όταν η Ρωσία εξαντληθεί οικονομικά — και ενδεχομένως στρατιωτικά. Παράλληλα, άφησε αιχμές κατά του Ούγγρου πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν για τις μονομερείς επαφές του με το Κρεμλίνο, υποστηρίζοντας ότι «δεν πέτυχε τίποτα».
Γροιλανδία, Δανία και διεύρυνση της ΕΕ
Αναφερόμενος στις πρόσφατες εντάσεις με τις ΗΠΑ για τη Γροιλανδία, ο Μερτς εξέφρασε «απεριόριστη» αλληλεγγύη προς τη Δανία και την πρωθυπουργό Μέτε Φρεντέρικσεν, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη διαπραγματεύεται πλέον με αυξημένο αυτοσεβασμό.
Κλείνοντας, εξέφρασε ανησυχία για τη στασιμότητα στη διεύρυνση της ΕΕ προς τα Δυτικά Βαλκάνια, αναφέροντας χαρακτηριστικά το Μαυροβούνιο. Δήλωσε πως δεν επιθυμεί να χαθούν οι χώρες αυτές από την ευρωπαϊκή προοπτική και εξέφρασε την ελπίδα ότι μετά τις ουγγρικές εκλογές του Απριλίου θα αρθούν τα εμπόδια που θέτει η Βουδαπέστη στη διαδικασία ένταξης.
Με την ομιλία του, ο Μερτς επιχείρησε να σηματοδοτήσει μια νέα φάση ευρωπαϊκής αυτοπεποίθησης, θέτοντας στο επίκεντρο την ανάγκη στρατηγικής αυτονομίας και ενίσχυσης της αποτρεπτικής ισχύος της ηπείρου.
