Καθώς τα αποτελέσματα στη Γερμανία άρχισαν να ανακοινώνονται το βράδυ της Κυριακής, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, το κίνημα MAGA του οποίου έχει αναπτύξει στενούς δεσμούς με την AfD, κατέστησε σαφές ότι παρακολουθούσε την εξέλιξη. Δημοσίευσε στο Truth Social μια εικόνα που έδειχνε την AfD πολύ μπροστά από τα υπόλοιπα κόμματα, συμπεριλαμβανομένης της Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης (CDU) του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, η οποία τερμάτισε πολύ πίσω, με μόλις 17,1%.
Το αποτέλεσμα προκάλεσε ισχυρό πλήγμα στην καγκελαρία του Βερολίνου.
Ο Μερτς επιχείρησε να καθησυχάσει τους Γερμανούς ότι οι θεσμοί της χώρας παραμένουν σταθεροί, δήλωσε όμως επίσης ότι η CDU «δεν μπορεί απλώς να επιστρέψει στην κανονικότητα» και κάλεσε σε «σαρωτικές» μεταρρυθμίσεις σε εθνικό επίπεδο.
Ακόμη και χωρίς την απόλυτη πλειοψηφία, η AfD θα μπορούσε θεωρητικά να καταλήξει να ελέγχει την κυβέρνηση του κρατιδίου, εάν εμφανιστούν ρήγματα στη δέσμευση των άλλων κομμάτων να μην σχηματίσουν κυβερνητικό συνασπισμό με την AfD, η οποία εδώ και χρόνια κατηγορείται για ξενοφοβία, αντισημιτισμό και ισλαμοφοβία.
Και μόνο η πιθανότητα να καταλάβει η AfD την εξουσία αποτελεί σεισμική αλλαγή για τη Γερμανία. Από τις τελευταίες περιφερειακές εκλογές, το 2021, η AfD υπερδιπλασίασε την υποστήριξή της.
Τα ιστορικά παράπονα και οι μακροχρόνιες οικονομικές δυσκολίες στην πρώην Ανατολική Γερμανία βοήθησαν την AfD να αποκτήσει απήχηση σε ψηφοφόρους που αισθάνονται αποξενωμένοι από τους παραδοσιακούς πολιτικούς. Σε αυτό συνέβαλε και η βαθιά κόπωση από τη CDU του Μερτς, η οποία κυβερνά το κρατίδιο από το 2002.
«Πετύχαμε ακριβώς αυτό που θέλαμε. Γράψαμε ιστορία», δήλωσε σε πανηγυρική ομιλία στα κεντρικά γραφεία του κόμματος στο Μαγδεμβούργο, την πρωτεύουσα του κρατιδίου, ο Ούλριχ Ζίγκμουντ, 35 ετών, πρώην πωλητής που εξελίχθηκε σε αστέρα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και ηγήθηκε της προεκλογικής εκστρατείας της AfD. Το αποτέλεσμα, πρόσθεσε, θα «ταρακουνήσει ολόκληρη τη Γερμανία».
Πέρα από τον Ατλαντικό, ορισμένοι πολιτικοί της δεξιάς πανηγύρισαν επίσης την επιτυχία της AfD.
Ρεπουμπλικάνοι στο Κογκρέσο, μεταξύ των οποίων ο γερουσιαστής Μάικ Λι από τη Γιούτα και η βουλευτής Άννα Πολίνα Λούνα από τη Φλόριντα, συνεχάρησαν την AfD για τη νίκη της. Παράλληλα, αποθάρρυναν τη γερμανική κυβέρνηση από το να απαγορεύσει το κόμμα ή τους ηγέτες του.
«Ο καγκελάριος της Γερμανίας αντιμετωπίζει ένα μεγάλο κόμμα της αντιπολίτευσης σαν κάτι που πρέπει να αποκλειστεί από τον δημοκρατικό ανταγωνισμό», έγραψε ο Λι. «Είναι πραγματικά τόσο τυφλός απέναντι στο γερμανικό στερεότυπο που ενισχύει;»
Το κίνημα MAGA του Τραμπ έχει αγκαλιάσει ευρέως την AfD. Μέλη της AfD στη Bundestag —το ομοσπονδιακό κοινοβούλιο της Γερμανίας— επισκέφθηκαν πέρυσι τις Ηνωμένες Πολιτείες για να συναντηθούν με Ρεπουμπλικανούς αι επίσης συμμετείχαν σε εκδήλωση νέων Ρεπουμπλικανών στη Νέα Υόρκη. Αξιωματούχοι του Στέιτ Ντιπάρτμεντ έχουν επίσης συναντηθεί με μέλη του κόμματος.
Ωστόσο, όπως σημειώνει η Washington Post, ένας παράγοντας που έχει περιπλέξει τη διευρυνόμενη συμμαχία είναι ο πόλεμος υπό την ηγεσία των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν, ο οποίος είναι ιδιαίτερα αντιδημοφιλής στους Γερμανούς.
«Καθώς το κόμμα μας γίνεται ισχυρότερο», δήλωσε ο Ρόναλντ Γκλέζερ, μέλος της Bundestag και εκπρόσωπος της AfD στο Βερολίνο, «κάθε ξένη κυβέρνηση θα στραφεί προς την AfD, καθώς αποτελούμε σημαντικό παράγοντα στη γερμανική πολιτική».
Ο Έρικ Λάνγκενμπαχερ, διευθυντής του προγράμματος Society, Culture & Politics στο American German Institute, δήλωσε ότι αναμένει πως οι σύμμαχοι του Τραμπ «θα αισθανθούν δικαιωμένοι» από το αποτέλεσμα της Κυριακής.
Και παρότι ο Λάνγκενμπαχερ προειδοποίησε να μην αποδίδεται υπερβολική σημασία στο αποτέλεσμα της Κυριακής, είπε ότι θα μπορούσε να λειτουργήσει ως βαρόμετρο της εθνικής απήχησης της AfD.
«Δεν θα πρέπει να υπερερμηνεύουμε κανένα από αυτά τα αποτελέσματα. Όμως αυτό, σε αντίθεση με πολλές άλλες εκλογές, είναι κάτι που μπορεί να ερμηνευτεί, επειδή θα έχει σημασία αν η AfD τα πάει πραγματικά καλά», είπε. «Θα έχει σημασία για τη δυναμική του κόμματος σε εθνικό επίπεδο».
Η εθνική συμπρόεδρος της AfD, Άλις Βάιντελ, πανηγύρισε τη Δευτέρα για αυτό που αποκάλεσε «ονειρικό αποτέλεσμα» για το κόμμα και κάλεσε τα άλλα κόμματα να επανεξετάσουν την προσπάθειά τους να διατηρήσουν ένα «τείχος προστασίας» απέναντι στην AfD, το οποίο χαρακτήρισε «αποτυχημένη έννοια». Σε συνέντευξη Τύπου, η Βάιντελ δήλωσε ότι τα άλλα κόμματα θα πρέπει να σεβαστούν τη βούληση των ψηφοφόρων και να βοηθήσουν την AfD να σχηματίσει κυβέρνηση στο κρατίδιο.
Η Βάιντελ, ο συμπρόεδρός της Τίνο Κρουπάλα και ο Ζίγκμουντ επιτέθηκαν όλοι στον Μερτς. «Κανένας καγκελάριος πριν από αυτόν δεν ήταν τόσο αντιδημοφιλής», δήλωσε η Βάιντελ, προσθέτοντας ότι οι Γερμανοί έχουν «χάσει την εμπιστοσύνη τους» στην ομοσπονδιακή πολιτική.
Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, ο Ζίγκμουντ κατάφερε γρήγορα να ενισχύσει τη δημόσια εικόνα της AfD.
Ενώ το κόμμα βασιζόταν επί χρόνια σε συνθήματα που εξέφραζαν οργή, όπως «ως εδώ και μη παρέκει», ο Ζίγκμουντ παρουσίασε μια πιο προσιτή, φιλική προς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προσωπικότητα και έκανε εκστρατεία με ένα πιο αισιόδοξο σύνθημα: Alles ist möglich — «Όλα είναι δυνατά».
Γεννήθηκε το 1990, λίγες μόλις εβδομάδες μετά την επανένωση της Γερμανίας, όταν η πρώην κομμουνιστική Ανατολή ενώθηκε ξανά με την καπιταλιστική Δύση, και μεγάλωσε στο Τάνγκερμιντε, μια μικρή, γραφική πόλη της Σαξονίας-Άνχαλτ, έχοντας ως φόντο τις δυσκολίες της περιοχής.
Πολλοί Ανατολικογερμανοί εξακολουθούν να είναι δυσαρεστημένοι με τις διαχρονικές οικονομικές ανισότητες σε σχέση με τη Δύση και με τη βαθιά ριζωμένη αίσθηση ότι αντιμετωπίζονται ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας.
Ο Ζίγκμουντ έγινε η πρόσωπο μιας νεότερης γενιάς για το κόμμα, όντας δεκαετίες νεότερος από το μέσο μέλος της CDU, κόμμα στο οποίο είχε ενταχθεί αρχικά. Προσχώρησε στη CDU, υπό την ηγεσία τότε της Άνγκελα Μέρκελ, στις αρχές της δεκαετίας του 2010, προτού αργότερα μεταπηδήσει στην AfD.
Απέκτησε ευρύτερη αναγνωρισιμότητα κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, χρησιμοποιώντας τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να κινητοποιήσει αντιδράσεις εναντίον των lockdown και των υποχρεωτικών μασκών, τα οποία χαρακτήριζε «τρελά», συγκεντρώνοντας γρήγορα μια πιστή βάση υποστηρικτών.
Στη συνέχεια μετέφερε αυτή την εικόνα και στην προεκλογική του εκστρατεία, ανεβάζοντας αμέτρητα βίντεο στο TikTok με τον ίδιο να οδηγεί μοτοσικλέτες μαζί με υποστηρικτές σε όλο το κρατίδιο. Το υλικό αργότερα μονταρίστηκε σε καλαίσθητα, κινηματογραφικά προεκλογικά βίντεο, ενώ οι προεκλογικές εκδηλώσεις μετατράπηκαν σε συναντήσεις που θύμιζαν εκδηλώσεις διασημοτήτων: μοίραζε αγκαλιές, υπέγραφε αυτόγραφα και έβγαζε selfies με υποστηρικτές που περίμεναν για ώρες στην ουρά.
Το τι θα ακολουθήσει στη Σαξονία-Άνχαλτ παραμένει αβέβαιο.
Ο Ζίγκμουντ έχει δηλώσει ότι αποκλείει το ενδεχόμενο κυβέρνησης μειοψηφίας. Ωστόσο, οι ηγέτες της AfD έχουν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο διαπραγματεύσεων για σχηματισμό συνασπισμού και έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι άλλα κόμματα μπορεί να αποδεχθούν μια κυβέρνηση μειοψηφίας υπό την AfD.
Ο απερχόμενος πρωθυπουργός της Σαξονίας-Άνχαλτ, Σβεν Σούλτσε, παραδέχθηκε την ήττα του τη Δευτέρα και δήλωσε ότι το κόμμα του, η CDU, δεν διαθέτει πλέον «εντολή διακυβέρνησης».
«Είμαστε στην αντιπολίτευση», δήλωσε ο Σούλτσε, ο οποίος θα παραμείνει υπηρεσιακός πρωθυπουργός της Σαξονίας-Άνχαλτ έως ότου σχηματιστεί νέα κυβέρνηση.
Οι κυβερνήσεις των γερμανικών κρατιδίων διαθέτουν ευρείες αρμοδιότητες σε ζητήματα εσωτερικής ασφάλειας, εκπαίδευσης και πολιτισμού. Η AfD έχει δηλώσει ότι επιθυμεί να αναδιαμορφώσει ριζικά τις πολιτικές της Σαξονίας-Άνχαλτ στους τομείς της εκπαίδευσης και της μετανάστευσης.
Το πρόγραμμά της περιλαμβάνει την άδεια για κατ’ οίκον εκπαίδευση, ενώ ο Ζίγκμουντ έχει περιγράψει μια «επίθεση απελάσεων» —για την απομάκρυνση παράτυπων μεταναστών— ως μία από τις κορυφαίες προτεραιότητές του. Ο Ζίγκμουντ, συχνός επικριτής των mainstream μέσων ενημέρωσης, έχει επίσης δηλώσει ότι θέλει να αποσύρει το κρατίδιο από έναν περιφερειακό δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα.
Εάν τα άλλα κόμματα αποφασίσουν τελικά να συνεργαστούν με την AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ, αυτό θα αποτελούσε ρήξη με το λεγόμενο «τείχος προστασίας» που οι πολιτικές δυνάμεις του κατεστημένου χρησιμοποιούν για να κρατούν τα εξτρεμιστικά κόμματα μακριά από την εξουσία από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Αυτό θα μπορούσε επίσης να έχει σημαντικές επιπτώσεις για τη Γερμανία, η οποία είναι προγραμματισμένο να διεξαγάγει τις επόμενες ομοσπονδιακές εκλογές το 2029.
Μια εθνική εκλογική αναμέτρηση θα μπορούσε βέβαια να πραγματοποιηθεί νωρίτερα, εάν καταρρεύσει ο κυβερνητικός συνασπισμός του Μερτς.
