Το Ανώτατο Δικαστήριο ακύρωσε την Παρασκευή μία από τις βασικές προτεραιότητες του Τραμπ στη δεύτερη θητεία του, αποφασίζοντας ότι η επιβολή εκτεταμένων παγκόσμιων δασμών σε σχεδόν όλους τους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ υπερέβαινε τις εξουσίες του βάσει ομοσπονδιακού νόμου. Η απόφαση, η οποία συντάχθηκε από τον συντηρητικό Πρόεδρο του Δικαστηρίου Τζον Ρόμπερτς, δεν άφησε αμφιβολίες ως προς το εύρος και την ισχύ της και ακύρωσε χωρίς περιστροφές τους δασμούς, χωρίς να αναφέρει τις συνέπειες για επιστροφές χρημάτων, εμπορικές συμφωνίες ή τον ίδιο τον Ρεπουμπλικανό πρόεδρο.
«Νομική Κάλυψη»
Με την απόφαση αυτή, το Ανώτατο Δικαστήριο επαναβεβαίωσε τον ρόλο του ως έλεγχος των άλλων κλάδων της κυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένου του προέδρου, μετά από έναν χρόνο κατά τον οποίο πολλοί κριτικοί και νομικοί εξέφρασαν αμφιβολίες.
«Το δικαστήριο έδειξε ότι δεν θα παρέχει απαραίτητα νομική κάλυψη για κάθε πτυχή της ατζέντας του Τραμπ», δήλωσε ο Πίτερ Σέιν, ειδικός στο συνταγματικό δίκαιο στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης.
Οι δικαστές, στην απόφαση 6-3, επικύρωσαν την απόφαση κατώτερου δικαστηρίου ότι η χρήση από τον Τραμπ του Νόμου για τις Διεθνείς Εκτάκτους Οικονομικές Εξουσίες του 1977 (IEEPA) δεν του έδινε την εξουσία που ισχυριζόταν για την επιβολή δασμών, κάτι που κανένας πρόεδρος δεν είχε επιχειρήσει προηγουμένως υπό αυτόν τον νόμο.
Ο Ρόμπερτς έγραψε ξεκάθαρα ότι το επιχείρημα του Τραμπ ότι μια συγκεκριμένη φράση στο κείμενο του νόμου του έδινε αυτή την εξουσία ήταν λανθασμένο:
«Το καθήκον μας σήμερα είναι να αποφασίσουμε μόνο εάν η εξουσία να "ρυθμίζει ... την εισαγωγή", όπως παραχωρείται στον πρόεδρο βάσει του IEEPA, περιλαμβάνει και την εξουσία να επιβάλει δασμούς. Δεν την περιλαμβάνει».
Ο καθηγητής Τζόναθαν Άντλερ από τη Σχολή Νομικής William & Mary σχολίασε: «Ο πρόεδρος δεν μπορεί απλώς να βάζει νέο κρασί σε παλιά μπουκάλια. Αν υπάρχουν προβλήματα που οι ισχύοντες νόμοι δεν καλύπτουν, ο πρόεδρος πρέπει να ζητήσει από το Κογκρέσο να τα επιλύσει».
Συντηρητική πλειοψηφία αλλά διακομματική απόφαση
Το δικαστήριο διαθέτει συντηρητική πλειοψηφία 6-3, αλλά η απόφαση δεν ακολούθησε πολιτικές γραμμές. Ο Ρόμπερτς και οι συντηρητικοί δικαστές Νιλ Γκόρσατς και Έιμι Κόνι Μπάρετ – και οι δύο διορισμένοι από τον Τραμπ στην πρώτη θητεία του – ενώθηκαν με τους τρεις φιλελεύθερους δικαστές για να ακυρώσουν τους δασμούς. Τρεις άλλοι συντηρητικοί δικαστές διαφώνησαν.
Ο Τραμπ αντέδρασε έντονα, χαρακτηρίζοντας προσωπικά τους δικαστές που αποφάσισαν εναντίον του «ηλίθιους» και «σκυλιά των Δημοκρατικών» και τους κατηγόρησε ότι είναι «πολύ αντεθνικοί και ανυπότακτοι στο Σύνταγμα».
Το ιστορικό της «shadow docket»
Κατά τη διάρκεια του 2025, το Ανώτατο Δικαστήριο είχε ταχθεί υπέρ των επείγοντων αιτημάτων του Τραμπ σε 24 από 28 υποθέσεις, επιτρέποντάς του να απολύει ομοσπονδιακούς υπαλλήλους, να ελέγχει ανεξάρτητες υπηρεσίες, να απαγορεύει τη στρατιωτική θητεία σε τρανς άτομα και να απελαύνει μετανάστες, χωρίς εκτενή συζήτηση.
Οι κριτικές είχαν αυξηθεί μετά από προηγούμενη απόφαση το 2024 που έδινε στον Τραμπ ευρεία ασυλία από ποινική δίωξη για τις κατηγορίες εκτροπής των εκλογών του 2020, ενισχύοντας αμφιβολίες για την ανεξαρτησία του Ανώτατου Δικαστηρίου.
Αλλαγή πλεύσης
Ορισμένοι νομικοί είχαν προειδοποιήσει ότι η πρόσφατη ευελιξία του δικαστηρίου απέναντι στον Τραμπ θα μπορούσε να αλλάξει σε σημαντικά ζητήματα. Αυτό ακριβώς συνέβη με την υπόθεση των δασμών, η οποία εξετάστηκε σε βάθος και κρίθηκε νόμιμη.
Όπως εξήγησε ο Άντλερ: «Οι αποφάσεις στη «shadow docket» δεν αποτελούν ένδειξη συμπάθειας προς την κυβέρνηση Τραμπ. Αυτή η υπόθεση είναι η πρώτη που εξετάζει την πολιτική πρωτοβουλία της κυβέρνησης Τραμπ επί της ουσίας».
Το Ανώτατο Δικαστήριο θα εξετάσει στις 1 Απριλίου την νομιμότητα άλλης αμφιλεγόμενης πολιτικής του Τραμπ, της περιορισμένης υπηκοότητας βάσει γέννησης, σε υπόθεση που πιθανώς θα προκαλέσει νέες αντιδράσεις.
Προηγούμενες απώλειες
Κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, το Ανώτατο Δικαστήριο είχε μπλοκάρει τα σχέδιά του να προσθέσει ερώτηση υπηκοότητας στην απογραφή και να τερματίσει προστασία απέναντι στις απελάσεις για τους «Dreamers».
Ο καθηγητής Τζον Γιου σημείωσε ότι η απόφαση για τους δασμούς δείχνει ότι οι δικαστές, ακόμη και οι συντηρητικοί διορισμένοι από Ρεπουμπλικανούς, δεν παρέχουν αυτόματα «πράσινο φως» στις πολιτικές του Τραμπ.
Ο Σέιν κατέληξε ότι η απόφαση αφορά καθαρά νομικά ζητήματα και δεν ασχολείται με την πολιτική σκοπιμότητα των μέτρων, υποδεικνύοντας ότι υπάρχει πλειοψηφία που δεν θα επικυρώνει κάθε ενέργεια του Τραμπ.
