Το χρονικό αυτό ορόσημο συνδέεται με την εκτίμηση του Ντόναλντ Τραμπ Trump ότι οι επιθέσεις κατά του Ιράν θα διαρκέσουν περίπου έναν μήνα — εξελίξεις που έχουν ήδη οδηγήσει σε κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και άνοδο του ενεργειακού κόστους.
Μια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε να πλήξει την εύθραυστη ανάκαμψη της Ευρωζώνης, εντείνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις που η European Central Bank (ΕΚΤ) προσπαθεί να περιορίσει. Η εξάρτηση της Ευρώπης από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο της περιοχής την καθιστά, σύμφωνα με τον Κάρστεν Μπρζέσκι της ING, την «πιο εκτεθειμένη μεγάλη οικονομία» σε μια πιθανή ενεργειακή αναταραχή.
Ενέργεια: ο καθοριστικός παράγοντας
Αναλυτές του Bloomberg Economics επισημαίνουν ότι το πετρέλαιο έχει ήδη εκτιναχθεί στα 80 δολάρια το βαρέλι από μέσο όρο 65 δολαρίων πριν από την κλιμάκωση. Σε περίπτωση διακοπής της διέλευσης μέσω των Στενών του Ορμούζ — από όπου περνά περίπου το 20% της παγκόσμιας θαλάσσιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου — οι τιμές θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 100 δολάρια.
Οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 60%, εν μέσω διακοπών παραγωγής στο Κατάρ λόγω ιρανικών επιθέσεων. Η συγκυρία είναι δυσμενής για την Ευρώπη, καθώς τα αποθέματα βρίσκονται ήδη σε χαμηλά επίπεδα, απαιτώντας αυξημένες εισαγωγές LNG το καλοκαίρι ώστε να διασφαλιστεί η επάρκεια για τον χειμώνα.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Morgan Stanley, μόνιμη αύξηση 10 δολαρίων στην τιμή του πετρελαίου θα μπορούσε να ενισχύσει τον πληθωρισμό της Ευρωζώνης κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες και να περιορίσει την ανάπτυξη κατά 0,15 μονάδες.
Δίλημμα για την ΕΚΤ
Παρότι οι περισσότεροι αξιωματούχοι της ΕΚΤ αποφεύγουν πρόωρα συμπεράσματα, ο επικεφαλής οικονομολόγος Φίλιπ Λέιν διαβεβαίωσε ότι η τράπεζα «παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις». Προγενέστερο σενάριο της ΕΚΤ έδειχνε ότι σοβαρή διακοπή εφοδιασμού θα οδηγούσε σε απότομη άνοδο του πληθωρισμού και ταυτόχρονη πτώση της παραγωγής.
Ο Βέλγος κεντρικός τραπεζίτης Πιέρ Βουντς τόνισε ότι δεν θα πρέπει να υπάρξει βιαστική αντίδραση σε βραχυπρόθεσμες αυξήσεις των τιμών ενέργειας, ενώ ο Γάλλος Francois Villeroy de Galhau κάλεσε σε ψυχραιμία, υπογραμμίζοντας ότι οι αποφάσεις για τα επιτόκια δεν θα βασιστούν αποκλειστικά στις τρέχουσες ενεργειακές τιμές.
Παρά τις επιφυλάξεις, οι αγορές αποτιμούν πλέον πιθανότητα 25% για αύξηση επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης εντός του έτους.
Αγορές σε αναμονή
Οι επενδυτές, ωστόσο, εμφανίζονται συγκρατημένοι. Ο Tομπάιας Μπάσε της NordLB σημειώνει ότι οι αγορές στοιχηματίζουν σε σύντομη σύγκρουση, με τον γερμανικό δείκτη DAX να παραμένει κοντά στις 24.100 μονάδες, στοχεύοντας το ψυχολογικό όριο των 25.000.
Παρόμοια είναι η εκτίμηση της BlackRock, η οποία θεωρεί ότι πρόκειται περισσότερο για «σοκ μεταβλητότητας» παρά για δομικό σοκ προσφοράς, με περιορισμένες μόνιμες συνέπειες στον πληθωρισμό.
Εύθραυστη ισορροπία
Οι τελευταίες προβλέψεις της ΕΚΤ κάνουν λόγο για ανάπτυξη 1,4% το 2027, από 1,2% το 2026, και πληθωρισμό κάτω από τον στόχο έως το 2028. Ωστόσο, ο πληθωρισμός ήδη διαμορφώθηκε στο 1,9% τον Φεβρουάριο, ξεπερνώντας τις εκτιμήσεις.
Το τελικό αποτύπωμα της κρίσης θα εξαρτηθεί από τη διάρκειά της. Εάν οι εντάσεις αποκλιμακωθούν γρήγορα, η Ευρωζώνη ίσως αντιμετωπίσει απλώς μια πρόσκαιρη επιβράδυνση. Σε διαφορετική περίπτωση, ο συνδυασμός ενεργειακού σοκ, γεωπολιτικής αβεβαιότητας και νομισματικών διλημμάτων θα μπορούσε να μετατρέψει την τρέχουσα πίεση σε νέα κρίση.
