Σύμφωνα με τα στοιχεία της στατιστικής υπηρεσίας, το έλλειμμα ανήλθε στο 3,1% του ΑΕΠ, επιβεβαιώνοντας τις αρχικές εκτιμήσεις. Παρότι είναι χαμηλότερο από το 3,4% του 2024, εξακολουθεί να υπερβαίνει το όριο του 3% που προβλέπεται από τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες.

Εμπόδιο στην έξοδο από την επιτήρηση

Η Μελόνι επιδίωκε ένα χαμηλότερο ποσοστό ελλείμματος, ώστε να διευκολυνθεί η έξοδος της χώρας από τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (EDP), δηλαδή το καθεστώς επιτήρησης που εφαρμόζεται σε κράτη με υψηλά δημοσιονομικά ανοίγματα.

Η τελική απόφαση αναμένεται να ληφθεί τον Ιούνιο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Η εξέλιξη αυτή συνιστά πλήγμα για την ιταλική κυβέρνηση, η οποία ήδη βρίσκεται αντιμέτωπη με πιέσεις τόσο από την κρίση στη Μέση Ανατολή όσο και από την αποτυχία σε δημοψήφισμα για τη δικαστική μεταρρύθμιση.

Η έξοδος από την επιτήρηση θα έδινε μεγαλύτερη ευελιξία για αύξηση των αμυντικών δαπανών, καθώς η Μελόνι έχει δεσμευτεί να ευθυγραμμιστεί με τον στόχο του ΝΑΤΟ για δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ, ανταποκρινόμενη και στις πιέσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.

Χώρες που εμφανίζουν υψηλά ελλείμματα υπόκεινται σε αυστηρότερη εποπτεία από τις Βρυξέλλες και ενδέχεται να αντιμετωπίσουν κυρώσεις εάν δεν συμμορφωθούν με τους δημοσιονομικούς στόχους.

Ευρύτερη ευρωπαϊκή εικόνα

Περίπου το ένα τρίτο των κρατών-μελών της ΕΕ —που αντιπροσωπεύουν σχεδόν το μισό του συνολικού πληθυσμού— παραβιάζουν τους δημοσιονομικούς κανόνες. Ανάμεσά τους συγκαταλέγονται η Γαλλία, το Βέλγιο, η Πολωνία και η Αυστρία.

Η Γαλλία εμφανίζει έλλειμμα που υπερβαίνει το 5% και, σύμφωνα με κυβερνητικές εκτιμήσεις, δεν αναμένεται να επιστρέψει κάτω από το όριο του 3% πριν από το 2029.

Οι οικονομικές συνέπειες της σύγκρουσης με το Ιράν ενδέχεται να καταστήσουν ακόμη πιο δύσκολη τη δημοσιονομική προσαρμογή, τόσο για την Ιταλία όσο και για άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες.

Η ιταλική κυβέρνηση αναμένεται να αναθεωρήσει προς τα κάτω την πρόβλεψη ανάπτυξης για το 2026, ακόμη και στο 0,5%, ενώ μια παρατεταμένη κρίση θα μπορούσε να διατηρήσει το έλλειμμα πάνω από το 3%.

Αυτό θα δυσχεράνει περαιτέρω την έξοδο από το καθεστώς επιτήρησης και θα αποτελέσει σημαντική δοκιμασία για τη Μελόνι, η οποία μέχρι στιγμής έχει λάβει θετικές αξιολογήσεις από οίκους πιστοληπτικής ικανότητας, όπως η Moody’s.

Η Moody’s επισημαίνει ότι η δημοσιονομική προσαρμογή της Ιταλίας παραμένει εφικτή, υπό την προϋπόθεση ότι η κρίση θα αποκλιμακωθεί σύντομα. Αντίθετα, μια παρατεταμένη ένταση θα επιβαρύνει περαιτέρω την οικονομία, λόγω της εξάρτησης της χώρας από ενεργειακές εισαγωγές από τον Περσικό Κόλπο.

Η Ιταλία αποτελεί τον δεύτερο μεγαλύτερο καταναλωτή φυσικού αερίου στην ΕΕ μετά τη Γερμανία, με το καύσιμο να καλύπτει περίπου το 40% του ενεργειακού της μείγματος.

Οι ανησυχίες των επενδυτών έχουν ενταθεί τις τελευταίες εβδομάδες, με τη διαφορά αποδόσεων (spread) μεταξύ των ιταλικών και γερμανικών 10ετών ομολόγων να ξεπερνά τις 100 μονάδες βάσης, έναντι 57 μονάδων τον Ιανουάριο.

Αν και το επίπεδο αυτό παραμένει χαμηλότερο από τις πάνω από 200 μονάδες βάσης που είχαν καταγραφεί όταν η Μελόνι ανέλαβε την εξουσία, αποτελεί σαφή ένδειξη αυξανόμενου κόστους δανεισμού για τη χώρα.