Σε αυτό το πλαίσιο, αναλυτές σημειώνουν πως «είμαστε ακόμη στην ομίχλη του πολέμου», με τον κίνδυνο ανατροπής των εύθραυστων ισορροπιών που δημιούργησε η εκεχειρία να είναι παρών και το ρίσκο να αυξάνεται κάθε φορά που ΗΠΑ και Ιράν επιστρέφουν στην σκληρή πολεμική ρητορική, καθώς και εξαιτίας των κινήσεων του Ισραήλ εναντίον του Λιβάνου.
Καθώς οι προτάσεις των δύο πλευρών δεν αποτελούν παρά το αρχικό πλαίσιο για περαιτέρω συζητήσεις κι ενώ η αγωνία για την έκβαση των διαπραγματεύσεων στο Πακιστάν εντείνεται, οι αναλυτές τονίζουν πως η μαζική επανεκκίνηση των μεταφορών πετρελαίου δεν θα πρέπει να θεωρείται βέβαιη ούτε να εικάζεται πως θα αρχίσει σύντομα, παρά τις προσπάθειες συνεννόησης.
Η αποκατάσταση της μεγαλύτερης διαταραχής στην ιστορία και η ομαλοποίηση των ροών δεν θα συμβούν γρήγορα, τονίζουν, πράγμα που σημαίνει πως οι τιμές θα αργήσουν να πέσουν και οι εισαγωγικές χώρες θα συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο έλλειψης προμηθειών.
Το βλέμμα όλων στα Στενά του Ορμούζ
Κρίσιμες, σύμφωνα με τις σχετικές αναλύσεις, είναι οι επόμενες ημέρες που θα δείξουν πόσο θα «τρέξει» η ροή δεξαμενόπλοιων μέσω των Στενών του Ορμούζ, καθώς οι κινήσεις του Ιράν είναι ακόμη ρευστές.
Μέχρι στιγμής, πάντως, η σύγχυση στα Στενά δεν έχει υποχωρήσει, παρά τις αρχικές προσδοκίες για ταχεία αποκατάσταση της εμπορικής ναυσιπλοΐας, αφού η κίνηση είναι ακόμη εξαιρετικά περιορισμένη, ελεγχόμενη, επιλεκτική και υπό όρους που καθορίζει η Τεχεράνη.
Ενδεικτικό πως μία μόλις ημέρα μετά την εκεχειρία, το Ιράν ενημέρωσε τους διαμεσολαβητές ότι από τα Στενά θα διέρχονται περίπου 12 πλοία την ημέρα και πως θα επιβάλλει «διόδια». Τη Μεγάλη Πέμπτη, η Τεχεράνη εμφανίστηκε πρόθυμη να επιτρέψει περιορισμένη επανεκκίνηση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ, θέτοντας ανώτατο όριο τα 15 πλοία την ημέρα. Παρ’ όλα αυτά, την ίδια μέρα μόλις 8 πλοία διέσχισαν το κρίσιμο πέρασμα. Να σημειωθεί ότι – με βάση τα σχετικά στοιχεία – υπό κανονικές συνθήκες (πριν από τον πόλεμο) διέρχονταν περίπου 135 πλοία ημερησίως.
Ο Τραμπ σε ανάρτησή του επιτέθηκε στην Τεχεράνη για την πρακτική των διοδίων, προειδοποιώντας ότι αυτό είναι εκτός συμφωνίας και υποστηρίζοντας πως [η Τεχεράνη] «κάνει πολύ κακή δουλειά» στα Στενά.
Εκτιμάται ότι 346 πλοία που σχετίζονται με τον ενεργειακό κλάδο παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο. Μάλιστα, σύμφωνα με τη JP Morgan 241 πλοία που έχουν φορτώσει μεταφέρουν 104 εκατ. βαρέλια πετρελαίου, 1,3 εκατ. τόνους LNG και 5,5 εκατ. βαρέλια LPG.
Το «φάντασμα» της κρίσης του 2008 επιστρέφει
Ένα ακόμη πρόβλημα σχετίζεται με την επανεκκίνηση κλειστών εγκαταστάσεων και παραγωγής που είχαν διακόψει την λειτουργία τους λόγω του πολέμου – μία διαδικασία που μπορεί να πάρει μέχρι και βδομάδες, ματαιώνοντας τις ελπίδες των επενδυτών για ταχεία επιστροφή στην «κανονικότητα».
Σήμερα, σχεδόν 15 εκατ. βαρέλια ημερησίως από την περιοχή του Κόλπου βρίσκονται εκτός αγοράς, λόγω διακοπών στην παραγωγή, αυξανόμενων κινδύνων στις υποδομές και περιορισμών στις μεταφορές.
Σύμφωνα με τη Citi η διαταραχή στις ροές ενέργειας εκτιμάται ότι οδηγεί σε απώλεια έως και 11 έως 16 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, ένα μέγεθος που υπερβαίνει αναλογικά τα ιστορικά ενεργειακά σοκ.
Πριν την επίτευξη της εκεχειρίας μερίδα αναλυτών εξέφραζαν την ανησυχία τους, μήπως η άνοδος των διεθνών τιμών πετρελαίου δημιουργήσει ένα σκηνικό στις αγορές που θα θυμίζει την περίοδο πριν από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.
Τότε η τιμή πετρελαίου διπλασιάστηκε στα 140 δολάρια το βαρέλι μέχρι τον Αύγουστο του 2008 από τα 70 δολάρια τον Ιούλιο του 2007. Χτύπησε «κόκκινο», την ίδια περίπου περίοδο, στα 147,50 δολάρια, όπου και σταμάτησε.
Το 2022, μετά την επίθεση στην Ουκρανία, η τιμή του πετρελαίου εκτοξεύτηκε στα 139,13 δολάρια – το υψηλότερο επίπεδο στο οποίο έχει φτάσει σε σύγκριση με την κρίση του 2008. Σταμάτησε πριν ξεπεράσει το προηγούμενο ρεκόρ.
Σήμερα, από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, η τιμή έχει φτάσει μέχρι τα 120 δολάρια το βαρέλι.
Ο πληθωρισμός «σώζει»
Οι εκτιμήσεις δεν συντείνουν στο ότι υπάρχει ισχυρή πιθανότητα η τιμή του πετρελαίου να «σπάσει» τα προηγούμενα ρεκόρ. Βασική δικλείδα ασφαλείας σήμερα, όπως τονίζεται, το ότι ο πληθωρισμός παραμένει γενικά γύρω από τον στόχο, τουλάχιστον μέχρι τώρα. Αυτό διαφοροποιεί την παρούσα κρίση τόσο από το πετρελαϊκό σοκ του 2022 όσο και από τις ενεργειακές κρίσεις της δεκαετίας του 1970.
Όπως σημειώνεται, τουλάχιστον προς το παρόν, δεν φτάσαμε στα ιστορικά όρια που έχουν συμβαδίσει με σημαντικές κινήσεις risk-off σε προηγούμενες πετρελαϊκές κρίσεις. Δεν έχουμε δει ακόμη μια επιθετική στροφή από τις κεντρικές τράπεζες. Και δεδομένου του πόσο νωρίς είναι, δεν έχουμε δει ακόμη εμφανή σημάδια επιδείνωσης των οικονομικών δεδομένων.
JP Morgan: Το πετρέλαιο έτοιμο για νέα εκτόξευση
Ωστόσο, αναλυτές της JP Morgan εκτιμούν ότι σήμερα – με την εκεχειρία να κρέμεται από μία κλωστή – το πετρέλαιο δεν είναι απίθανο να «δοκιμάσει» τα επίπεδα που παρατηρήθηκαν κατά την κορύφωση του πολέμου.
Θεωρούν ότι μία σταδιακή επιστροφή στον πόλεμο αντί για την πολυπόθητη αποκλιμάκωση, θα μπορούσε να ωθήσει υψηλότερα το πετρέλαιο, με την τιμή του να αυξάνεται κατά 15 έως 20 δολάρια το βαρέλι μέσα στους επόμενους μήνες.
Με δεδομένο ότι το αμερικανικό αργό και το Brent βρίσκονται ακόμη πολύ κοντά στα 100 δολάρια, μία τέτοια άνοδος θα τα οδηγούσε στα επίπεδα των 120 δολαρίων, καθιστώντας πιθανότερη περαιτέρω εκτόξευσή τους.
