Τα πρώτα στοιχεία από τα συστήματα παρακολούθησης πλοίων δείχνουν ότι η εμπορική κίνηση μέσω των Στενών παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη. Σύμφωνα με δεδομένα AIS της Pole Star Global, οι ελάχιστες διελεύσεις που καταγράφηκαν μετά την έναρξη της εκεχειρίας αφορούσαν κυρίως πλοία που είχαν προηγουμένως προσεγγίσει ιρανικά λιμάνια.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η κίνηση που παρατηρείται δεν συνιστά αποκατάσταση της ελευθερίας ναυσιπλοΐας, αλλά ελεγχόμενη, επιλεκτική διέλευση υπό όρους που φαίνεται να καθορίζονται από την Τεχεράνη.
Η συνολική διεθνής κίνηση εμφανίζεται μειωμένη σε σχέση με τις προηγούμενες ημέρες. Η Windward είχε καταγράψει 20 διελεύσεις μέσα σε ένα 24ωρο στις 5 Απριλίου, αριθμό που ήταν ο υψηλότερος από την έναρξη της κρίσης στις 28 Φεβρουαρίου.
Ωστόσο, αυτές οι διελεύσεις δεν αντανακλούσαν πραγματική ελευθερία κίνησης. Επρόκειτο, σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, για περάσματα που είχαν εγκριθεί από το Ιράν, είτε μέσω καταβολής τέλους σε αυτό που περιγράφεται ως «διόδια της Τεχεράνης», είτε μέσω ειδικών συνεννοήσεων με κυβερνήσεις, κυρίως ασιατικών χωρών, που έχουν εξασφαλίσει ασφαλή διέλευση για τα πλοία τους.
Αυτό είναι και το κεντρικό στοιχείο της νέας πραγματικότητας στην περιοχή. Παρά την εκεχειρία, δεν έχει αποκατασταθεί ένα ουδέτερο και ανοιχτό καθεστώς ναυσιπλοΐας. Αντίθετα, διαμορφώνεται μια κατάσταση στην οποία το Ιράν εμφανίζεται να διατηρεί τον επιχειρησιακό έλεγχο των διελεύσεων, επιβάλλοντας διαδικασίες, όρους και οικονομικό κόστος.
Στην ήδη βεβαρημένη εικόνα προστίθενται και αναφορές για απειλητικά μηνύματα μέσω VHF Channel 16 προς πλοία που επιχειρούν να προσεγγίσουν ή να διαπλεύσουν τα Στενά χωρίς προηγούμενη ιρανική έγκριση. Σύμφωνα με αυτές τις πληροφορίες, μεταδίδονται προειδοποιήσεις ακόμη και για καταστροφή πλοίων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.
Ταυτόχρονα, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα για τη διάρκεια και τη σταθερότητα της ίδιας της εκεχειρίας. Η αβεβαιότητα εντείνεται από τις πληροφορίες περί συνεχιζόμενων ισραηλινών επιθέσεων στον Λίβανο, παρά το γεγονός ότι το Πακιστάν, το οποίο εμφανίζεται ως μεσολαβητής, είχε αφήσει να εννοηθεί ότι και αυτή η διάσταση περιλαμβάνεται στο πλαίσιο της συμφωνίας.
Χαρακτηριστική είναι η αναφορά του ιρανικού πρακτορείου FARS, σύμφωνα με την οποία το απόγευμα της Τετάρτης το Ιράν ανέστειλε τη διέλευση δεξαμενόπλοιων από τα Στενά, ως απάντηση στις ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο, τις οποίες θεώρησε παραβίαση της προσωρινής εκεχειρίας.
Το ίδιο μέσο μετέδωσε ότι νωρίτερα μέσα στην ημέρα είχαν δοθεί άδειες διέλευσης σε δύο δεξαμενόπλοια. Η αλλαγή αυτή, από περιορισμένη άδεια σε νέα αναστολή, αποτυπώνει εύγλωττα τον απολύτως ευμετάβλητο χαρακτήρα της κατάστασης.
Σε επίπεδο επίσημων οδηγιών, ο Οργανισμός Λιμένων και Ναυτιλίας του Ιράν έχει εκδώσει ειδοποίηση προς τη ναυτιλιακή κοινότητα, με την οποία καλεί τα πλοία που προτίθενται να διαπλεύσουν τα Στενά του Ορμούζ να συντονίζονται με τις ιρανικές ναυτικές δυνάμεις.
Το αποτέλεσμα είναι να συσσωρεύεται μεγάλος αριθμός πλοίων δυτικά των Στενών, εντός του Περσικού Κόλπου. Σύμφωνα με την AXSMarine, περίπου 959 πλοία βρίσκονταν σε αναμονή στην περιοχή, αριθμός μειωμένος σε σχέση με την κορύφωση των 1.016 πλοίων, αλλά ακόμη αρκετά υψηλός ώστε να συνιστά, όπως επισημαίνεται, «σημαντικό backlog».
