Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, το έλλειμμα της Ιταλίας για το 2025 διαμορφώθηκε στο 3,1% του ΑΕΠ, ξεπερνώντας το όριο του 3% που προβλέπουν οι ευρωπαϊκοί κανόνες. Ως αποτέλεσμα, η χώρα τίθεται σε καθεστώς «υπερβολικού ελλείμματος» και περνά υπό ενισχυμένη εποπτεία από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Σύμφωνα με το POLITICO, η εξέλιξη αυτή σημειώνεται σε μια περίοδο πολιτικής αβεβαιότητας για την ιταλική κυβέρνηση, μετά από πρόσφατη ήττα σε δημοψήφισμα για τη δικαιοσύνη, γεγονός που έχει εντείνει την πολιτική πίεση προς την ηγεσία της Μελόνι.
Αντίδραση Ρώμης και στάση Βρυξελλών
Ο υπουργός Οικονομικών της Ιταλίας, Τζανκάρλο Τζορτζέτι, επιβεβαίωσε τα στοιχεία, δηλώνοντας ότι η χώρα ουσιαστικά «δέχεται ποινή από τον διαιτητή», υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι οι δημοσιονομικοί κανόνες πρέπει να τηρούνται.
Η ιταλική κυβέρνηση είχε εκτιμήσει ότι θα μπορούσε να εξέλθει από το καθεστώς υπερβολικού ελλείμματος έως το καλοκαίρι, εξέλιξη που θα ενίσχυε το πολιτικό της αφήγημα ενόψει των εκλογών του 2027. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν εμφανίζεται πρόθυμη να χαλαρώσει το πλαίσιο δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Παρότι η ΕΕ έχει επιτρέψει περιορισμένη ευελιξία για τη στήριξη πολιτών και επιχειρήσεων λόγω της ενεργειακής κρίσης, δεν προχωρά σε αναστολή των βασικών δημοσιονομικών κανόνων.
Ενεργειακή κρίση και δημοσιονομικές πιέσεις
Οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή και οι εξελίξεις γύρω από το Ιράν έχουν προκαλέσει άνοδο στις τιμές του πετρελαίου, επιβαρύνοντας τις οικονομικές προοπτικές της Ιταλίας.
Η Ρώμη έχει ήδη αναθεωρήσει προς τα κάτω τις προβλέψεις ανάπτυξης, ενώ ταυτόχρονα αυξάνει τις δαπάνες για τη στήριξη των νοικοκυριών απέναντι στο υψηλό ενεργειακό κόστος. Οι κινήσεις αυτές, ωστόσο, αναμένεται να διευρύνουν περαιτέρω το δημοσιονομικό έλλειμμα.
Το δημόσιο χρέος της χώρας, που ανέρχεται περίπου στο 138% του ΑΕΠ, καθιστά την Ιταλία μία από τις πιο ευάλωτες οικονομίες της Ευρωζώνης.
Η Μελόνι επιδιώκει την έξοδο της Ιταλίας από το καθεστώς επιτήρησης πριν από τις επόμενες εκλογές, καθώς αυτό θα ενίσχυε την πολιτική της θέση και θα της έδινε μεγαλύτερο περιθώριο άσκησης οικονομικής πολιτικής.
Η παραμονή στο καθεστώς υπερβολικού ελλείμματος περιορίζει σημαντικά τη δυνατότητα δημοσίων δαπανών, σε μια περίοδο που η κυβέρνηση επιδιώκει τόσο τη στήριξη των νοικοκυριών όσο και την ενίσχυση των αμυντικών δαπανών.
Παράλληλα, η Ιταλία αποφεύγει προς το παρόν την ενεργοποίηση ευρωπαϊκής ρήτρας που θα επέτρεπε αύξηση των στρατιωτικών δαπανών, καθώς κάτι τέτοιο θα μπορούσε να δυσχεράνει περαιτέρω την έξοδο από το καθεστώς δημοσιονομικής επιτήρησης.
