Η ενεργειακή άνοδος ενισχύει τις ανησυχίες για τον πληθωρισμό, σε μια αγορά ομολόγων που είναι ήδη νευρική λόγω του αμερικανικού χρέους, το οποίο έχει φτάσει τα 40 τρισ. δολάρια.

Η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού κρατικού ομολόγου – βασικός δείκτης για το κόστος με το οποίο δανείζεται η αμερικανική κυβέρνηση – αυξήθηκε την Τετάρτη στο υψηλότερο επίπεδο εδώ και σχεδόν τρία χρόνια, όπως επισημαίνει το CNN.

Η πίεση στην αγορά ομολόγων σημαίνει ακριβότερα στεγαστικά δάνεια για τους καταναλωτές, υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης για τις επιχειρήσεις και μεγαλύτερο βάρος για την Ουάσιγκτον, η οποία πρέπει να εξυπηρετήσει το χρέος της.

Ο μεγάλος κίνδυνος είναι η κατάσταση να μετατραπεί σε έναν φαύλο κύκλο: όσο εντείνεται ο πόλεμος, τόσο περισσότερο τρομάζει η αγορά ομολόγων, επιβραδύνεται η οικονομία και αυξάνεται η πίεση στις μετοχές.

«Νιώθουμε ότι δεν υπάρχει ορατό τέλος στο πρόβλημα του πληθωρισμού, στον πόλεμο ή στο έλλειμμα, τουλάχιστον στο άμεσο μέλλον», δήλωσε η Hardika Singh, οικονομική στρατηγικός αναλυτής της Fundstrat.

Το πρόβλημα είναι παγκόσμιο

Η χρηματιστηριακή αγορά μπορεί να κλέβει τα περισσότερα πρωτοσέλιδα, όμως η πραγματική ισχύς βρίσκεται στην αγορά ομολόγων. Και οι επενδυτές κρατικών τίτλων σε ολόκληρο τον κόσμο δεν έχουν διστάσει να το υπενθυμίσουν.

Στη Γερμανία, η απόδοση του 10ετούς ομολόγου έφτασε πρόσφατα σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από το 2011. Στη Βρετανία, η απόδοση του 30ετούς ομολόγου άγγιξε το υψηλότερο επίπεδο από το 1998.

Στην Ιαπωνία, η οποία έρχεται αντιμέτωπη ξαφνικά με ένα κύμα πληθωρισμού έπειτα από δεκαετίες σχεδόν μηδενικού πληθωρισμού, η απόδοση του 10ετούς κρατικού ομολόγου ξεπέρασε το 3% για πρώτη φορά από το 1996.

Οθόνη χρηματοπιστωτικής αγοράς στο Τόκιο δείχνει την απόδοση του 10ετούς ιαπωνικού κρατικού ομολόγου να αγγίζει το 3% την 1η Σεπτεμβρίου 2026, για πρώτη φορά από τον Οκτώβριο του 1996. Kyodo News/Getty Images

Οι υψηλότερες αποδόσεις των ομολόγων αφαιρούν μέρος της λάμψης από τις μετοχές, καθώς προσφέρουν μια εναλλακτική που θεωρείται παραδοσιακά σχεδόν χωρίς κίνδυνο.

Όσο η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου πλησιάζει το 5%, τόσο δυσκολότερο γίνεται για τους επενδυτές να δικαιολογήσουν την αγορά τεχνολογικών μετοχών με ήδη πολύ υψηλές αποτιμήσεις – ειδικά όταν υπάρχει ο κίνδυνος αυτές οι αποτιμήσεις να υποχωρήσουν.

Ο ενεργειακός κραδασμός ξαναβάζει φωτιά στον πληθωρισμό

Όταν ο πρόεδρος Donald Trump αιφνιδίασε τον κόσμο στα τέλη Φεβρουαρίου εξαπολύοντας επίθεση κατά του Ιράν, Αμερικανοί αξιωματούχοι υπογράμμιζαν ότι η σύγκρουση θα ήταν σύντομη, διάρκειας εβδομάδων και όχι μηνών.

Τώρα, όμως, ο πόλεμος έχει ξεπεράσει τους έξι μήνες, διαταράσσοντας τη ροή ενέργειας από την πιο κρίσιμη ενεργειακή περιοχή του κόσμου.

Αυτό έχει αναγκάσει τους επενδυτές να επανατιμολογήσουν τα πάντα: από την ενέργεια και τον πληθωρισμό έως τα ομόλογα.

Εναλλακτικές λύσεις – μεταξύ άλλων η προσπάθεια να μεταφέρονται πετρελαιοφόρα από τον Περσικό Κόλπο και η μείωση των εισαγωγών πετρελαίου από την Κίνα – έχουν περιορίσει τις επιπτώσεις. Δεν τις έχουν όμως εξαλείψει.

Ο περασμένος Αύγουστος ήταν ο ακριβότερος Αύγουστος στην ιστορία των ΗΠΑ όσον αφορά τις τιμές της βενζίνης, σύμφωνα με την AAA. Το ντίζελ, ένα καύσιμο ζωτικής σημασίας για την οικονομία, έχει αυξηθεί κατά 51% από την έναρξη του πολέμου.

Όσο περισσότερο διαρκεί η σύγκρουση, τόσο περισσότερο αυξάνεται η πιθανότητα να ενισχύσει τον ήδη υψηλό πληθωρισμό και να ωθήσει ακόμη ψηλότερα τις αποδόσεις των ομολόγων.

«Αυτό εξελίσσεται σε έναν κυκλικό φαύλο κύκλο, εκτός κι αν υπάρξει ένας αξιόπιστος τρόπος εξόδου από αυτόν τον πόλεμο», δήλωσε ο Art Hogan, επικεφαλής στρατηγικός αναλυτής αγορών στην B. Riley Wealth Management.

Οι επενδυτές θεωρούν πλέον ότι η Federal Reserve ίσως χρειαστεί να εξετάσει σοβαρά το ενδεχόμενο αύξησης των επιτοκίων στη συνεδρίαση νομισματικής πολιτικής αργότερα αυτόν τον μήνα.

Ακόμη και ο πρόεδρος της Fed, Kevin Warsh, εμφανίζεται περισσότερο ανοιχτός στο ενδεχόμενο άμεσης δράσης.

«Η αγορά ομολόγων μπορεί να σταματήσει να πανικοβάλλεται όταν αρχίσει να πανικοβάλλεται η Fed», είπε ο Hogan. «Αν η Fed δείξει ότι είναι διατεθειμένη να δώσει αυτή τη μάχη με τον πληθωρισμό, ίσως οι αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων υποχωρήσουν».

Οι πόλεμοι κοστίζουν

Υπάρχει ακόμη ένα πρόβλημα για την αγορά ομολόγων: οι πόλεμοι κοστίζουν χρήματα. Και συνήθως αυτές οι πρόσθετες δαπάνες δεν περιλαμβάνονται εξαρχής στους κρατικούς προϋπολογισμούς.

Η σύγκρουση με το Ιράν κοστίζει στις ΗΠΑ δισεκατομμύρια δολάρια σε πρόσθετες αμυντικές δαπάνες, αναγκάζοντας την κυβέρνηση να δανειστεί ακόμη περισσότερα.

Και εδώ πρόκειται για παγκόσμιο φαινόμενο.

Η Ευρώπη, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα έχουν επίσης αυξήσει τις αμυντικές τους δαπάνες, καθώς πολλαπλασιάζονται οι γεωπολιτικές απειλές.

«Δυστυχώς, φαίνεται ότι ο κόσμος έχει εισέλθει σε μια νέα εποχή πολέμων χωρίς τέλος – και αυτό είναι εξαιρετικά ακριβό», δήλωσε ο David Kelly, επικεφαλής παγκόσμιος στρατηγικός αναλυτής της JPMorgan Asset Management.

Γιατί έχουν τόσο μεγάλη σημασία οι αποδόσεις των ομολόγων

Οι υψηλότερες αποδόσεις των ομολόγων συνήθως επιβραδύνουν την οικονομία, καθώς αυξάνουν το κόστος του χρήματος.

Οι μεγάλες επιχειρήσεις πληρώνουν περισσότερους τόκους για κάθε νέο εργοστάσιο ή επένδυση που θέλουν να πραγματοποιήσουν. Οι μικρότερες επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν επίσης ακριβότερα δάνεια όταν εξετάζουν το ενδεχόμενο επέκτασης.

Και η ίδια η Ουάσιγκτον βρίσκεται αντιμέτωπη με υψηλότερο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους της, καθώς το αμερικανικό εθνικό χρέος ξεπέρασε τον περασμένο μήνα για πρώτη φορά τα 40 τρισ. δολάρια.

Οι ΗΠΑ έχουν ήδη δαπανήσει 931 δισ. δολάρια μόνο για καθαρούς τόκους κατά το τρέχον δημοσιονομικό έτος – ποσό που ξεπερνά τα 804 δισ. δολάρια που έχουν δαπανηθεί για την εθνική άμυνα, σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών.

Μέσα στην επόμενη δεκαετία, οι καθαρές δαπάνες των ΗΠΑ για τόκους αναμένεται να ξεπεράσουν τα 16 τρισ. δολάρια, σύμφωνα με το Peter G. Peterson Foundation.

Πρόκειται για περίπου τριπλάσιο ποσό από το συνολικό χρέος που έχουν οι Αμερικανοί από πιστωτικές κάρτες, φοιτητικά δάνεια και δάνεια αυτοκινήτων.

«Πρόκειται για μια συντηρητική εκτίμηση και το κόστος μπορεί να είναι ακόμη υψηλότερο αν οι αποδόσεις των ομολόγων αυξηθούν περαιτέρω», ανέφερε το Peterson Foundation σε έκθεσή του την Τετάρτη.

Η Ουάσιγκτον έχει πλέον και έναν νέο ανταγωνιστή

Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, η αμερικανική κυβέρνηση αντιμετωπίζει πλέον έναν νέο ανταγωνισμό για τα διαθέσιμα κεφάλαια στην αγορά ομολόγων: την έκρηξη των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη.

Οι τεχνολογικές εταιρείες δαπανούν τρισεκατομμύρια δολάρια για την ανάπτυξη υποδομών τεχνητής νοημοσύνης και την κατασκευή data centers σε ολόκληρο τον κόσμο.

Και μεγάλο μέρος αυτών των επενδύσεων χρηματοδοτείται μέσω της αγοράς ομολόγων.

Με άλλα λόγια, οι εταιρείες τεχνολογίας ανταγωνίζονται το αμερικανικό Δημόσιο για τα ίδια διαθέσιμα κεφάλαια, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο την πίεση στην αγορά.

Η παρέμβαση του Μπέσεντ που «γύρισε μπούμερανγκ»

Οι αποδόσεις των ομολόγων ανέβηκαν τόσο πολύ τον περασμένο μήνα ώστε ο υπουργός Οικονομικών Scott Bessent προχώρησε σε μια αιφνιδιαστική και αμφιλεγόμενη παρέμβαση στην αγορά.

Το σχέδιό του προέβλεπε τουλάχιστον διπλασιασμό των επαναγορών αμερικανικών ομολόγων.

Η κίνηση λειτούργησε, αλλά μόνο για λίγες ώρες.

Το sell-off στην αγορά ομολόγων συνεχίστηκε γρήγορα και οι αποδόσεις ξεπέρασαν τελικά τα επίπεδα που είχαν καταγραφεί πριν από την παρέμβαση.

«Απέτυχε παταγωδώς», δήλωσε η Singh της Fundstrat. «Αν μη τι άλλο, μπορεί να έκανε το πρόβλημα χειρότερο. Ο Bessent αποκάλυψε τα χαρτιά του. Για τους επενδυτές ήταν σαν να είπαν: “Θεέ μου, ανησυχεί αυτός, άρα πρέπει να ανησυχούμε κι εμείς”».

Ο Kelly της JPMorgan εκτιμά ότι η παρέμβαση του Bessent δεν ήταν αποτελεσματική επειδή δεν αντιμετώπισε το δομικό πρόβλημα των τεράστιων δημοσιονομικών ελλειμμάτων.

«Απλώς μετακινούν ένα σωρό δανεικά χρήματα. Αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει ουσιαστικά την κατάσταση», είπε. «Αν δεν βρουν τρόπο να αλλάξουν πραγματικά την πορεία του χρέους, η κυβέρνηση είναι ανήμπορη να σταματήσει την κατάσταση. Έχουμε εξαντλήσει τις πιστωτικές μας κάρτες».

Ο Kelly αμφιβάλλει ότι ακόμη και μια μέτρια πτώση των τιμών του πετρελαίου θα αποτελέσει game changer για την αγορά ομολόγων, δεδομένου του τεράστιου όγκου νέου δανεισμού που απαιτείται.

«Ο μόνος αλάνθαστος τρόπος για να δούμε ένα μεγάλο ράλι στην αγορά ομολόγων είναι μια μαζική ύφεση», είπε. «Αυτό θα το πετύχαινε».