Σύμφωνα με ανάλυση του Project Syndicate, η Ιστορία συχνά γράφεται στη σκιά συγκρούσεων, και η ηγεσία του Πάουελ στη Fed δεν αποτελεί εξαίρεση. Η αφήγηση που θα επικρατήσει μάλλον δεν θα είναι αυτή των πολλαπλών αποτυχιών, αλλά της πολιτικής ανθεκτικότητας. Αντί να εστιάσουν σε έναν μακρύ κατάλογο λαθών – σημαντικές αστοχίες πολιτικής, παρατεταμένες περίοδοι υπέρβασης του στόχου πληθωρισμού, προβλήματα επικοινωνίας και συμμόρφωσης, εποπτικές και άλλες αδυναμίες – σχολιαστές και ιστορικοί θα θυμούνται τον Πάουελ ως τον πρόεδρο που λειτούργησε ως προπύργιο απέναντι σε πρωτοφανείς επιθέσεις κατά της ανεξαρτησίας της κεντρικής τράπεζας.
Η ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών «κλειδί» για την οικονομική ευημερία
Οπλισμένος με τη συντριπτική ιστορική συναίνεση ότι η ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών αποτελεί προϋπόθεση για τη μακροπρόθεσμη οικονομική ευημερία, ο Πάουελ κατέβαλε εξαιρετικές προσπάθειες για να θωρακίσει τη Fed από παρεμβάσεις της εκτελεστικής εξουσίας. Καθ’ όλη τη διάρκεια της πρώτης του θητείας, και ιδίως της δεύτερης, αναγκάστηκε να κινηθεί σε ένα ναρκοπέδιο πολιτικών πιέσεων. Η πολύπλευρη εκστρατεία εναντίον του περιλάμβανε όχι μόνο δημόσιες φραστικές επιθέσεις και μια απόπειρα τηλεοπτικής ταπείνωσης, αλλά ακόμη και έρευνα του Υπουργείου Δικαιοσύνης.
Η καθοριστική στιγμή της προεδρίας του ήρθε όταν αποφάσισε να «περάσει στην αντεπίθεση». Τον Ιανουάριο του 2026, σπάζοντας την παράδοση της διακριτικής διπλωματίας του θεσμού, δημοσίευσε ένα δραματικό δημόσιο βίντεο, το μήνυμα του οποίου ήταν τόσο προσεκτικά διατυπωμένο όσο και απολύτως σαφές. Με έναν πρωτοφανή και έως τότε αδιανόητο τρόπο, κατηγόρησε ευθέως τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών ότι επιχειρούσε να επηρεάσει ανάρμοστα την πολιτική επιτοκίων.
Χωρίς αυτή την υψηλού ρίσκου υπεράσπιση του θεσμού, το έργο του Πάουελ θα κρινόταν αναμφίβολα πιο αυστηρά. Σε αυστηρά οικονομικούς όρους, η θητεία του σημαδεύτηκε από σειρά σημαντικών «αστοχιών». Για παράδειγμα, τα εγχώρια δεδομένα στις ΗΠΑ είχαν αρχίσει να σκιαγραφούν μια πιο ανησυχητική εικόνα για τον πληθωρισμό ακόμη και πριν η αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν προσφέρει έναν εξωγενή παράγοντα που εξηγεί τις πιέσεις στις τιμές.
Η χαμένη μάχη του Πάουελ με τον πληθωρισμό
Αρκεί να μελετήσει κανείς την έκθεση του Ιανουαρίου 2026 για τον πληθωρισμό των δαπανών προσωπικής κατανάλωσης (PCE), που θεωρείται το προτιμώμενο μέτρο της Fed. Ο μηνιαίος δομικός πληθωρισμός (εξαιρουμένων τροφίμων και ενέργειας) κινούνταν ανοδικά, διαψεύδοντας την ιδέα ότι η κεντρική τράπεζα βρισκόταν στο «τελευταίο μίλι» προς τον στόχο του 2%. Ο ετήσιος δομικός πληθωρισμός παρέμενε πεισματικά γύρω στο 3%, σημαντικά πάνω από τον στόχο, ενώ τα αγαθά έστελναν προειδοποιητικά σήματα —υποδηλώνοντας νέες στρεβλώσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα ή στο εμπόριο— και ο τομέας των υπηρεσιών παρέμενε ανεξέλεγκτος. Τα στοιχεία επιδεινώθηκαν αισθητά τον Μάρτιο, με τον μηνιαίο πληθωρισμό PCE να εκτινάσσεται στο 0,7%, καθώς οι επιπτώσεις του πολέμου με το Ιράν άρχισαν να διαχέονται στην παγκόσμια οικονομία.
Τα δεδομένα υποδηλώνουν ότι ο Πάουελ θα άφηνε τη Fed με τον πληθωρισμό όχι μόνο πάνω από τον στόχο για έκτη συνεχόμενη χρονιά, αλλά και ολοένα πιο δομικό και επίμονο. Ακόμη και χωρίς τη γεωπολιτική αστάθεια, η αμερικανική οικονομία θα φαινόταν καταδικασμένη σε αρκετά ακόμη χρόνια πληθωρισμού πάνω από τον στόχο.
Άλλες σκιές
Πέρα από τον επίμονα υψηλό πληθωρισμό, και άλλα λάθη σκίασαν την εποχή Πάουελ. Πρώτο, η λανθασμένη εκτίμηση ότι ο πληθωρισμός ήταν «παροδικός», όταν η αποτυχία της Fed να αναγνωρίσει την επιμονή των μεταπανδημικών πιέσεων οδήγησε τις τιμές έως το 9,1%, πλήττοντας σοβαρά τα νοικοκυριά —ιδίως τα φτωχότερα. Μεγάλο μέρος αυτού του κόστους παραμένει αισθητό, τροφοδοτώντας μια ανησυχητική «κρίση προσιτότητας».
Ακολούθησαν οι εποπτικές αστοχίες που επέτρεψαν την εντυπωσιακή κατάρρευση της Silicon Valley Bank —και σύντομα μετά της Signature Bank και της First Republic— καθώς και η de facto καθολική επέκταση της κρατικής εγγύησης καταθέσεων. Η Fed υπό τον Πάουελ υστέρησε επίσης στην επικοινωνία, με τον ίδιο συχνά να εντείνει τη μεταβλητότητα των αγορών μέσω ασαφών ή συγκεχυμένων δηλώσεων στις τακτικές συνεντεύξεις Τύπου.
Υπήρξαν ακόμη ενδείξεις εσωτερικών τριβών ή πολιτισμικής ασυμβατότητας, με αρκετά μέλη της Επιτροπής Ανοικτής Αγοράς (FOMC) να παραιτούνται εν μέσω καταγγελιών για οικονομικές παρατυπίες. Και η Fed δεν κατάφερε να καταλήξει σε ένα νέο καθοδηγητικό πλαίσιο πολιτικής.
Η μεταρρύθμιση του 2025 στο Πλαίσιο Νομισματικής Πολιτικής παραμένει ανολοκλήρωτη, μετά και από μια προηγούμενη προσπάθεια το 2020 που ουσιαστικά απέτυχε, καθώς εστίαζε στα προβλήματα της προηγούμενης δεκαετίας. Πιο γενικά, η Fed του Πάουελ δυσκολεύτηκε να ξεφύγει από τα στενά όρια άκαμπτων μοντέλων και να ενσωματώσει μια πιο ολιστική κατανόηση των παγκόσμιων διαρθρωτικών αλλαγών.
Διχάζει η απόφαση παραμονής στο ΔΣ
Κι όμως, όλα αυτά πιθανότατα θα παραμεριστούν στα βιβλία της Ιστορίας λόγω της σταθερής υπεράσπισης της ανεξαρτησίας της Fed από τον Πάουελ. Αυτό το στοιχείο της κληρονομιάς του θα ενισχυθεί περαιτέρω από την τελική του απόφαση να σπάσει την παράδοση και να παραμείνει μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου μετά το τέλος της προεδρίας του. Στην τελευταία του συνέντευξη Τύπου, εξηγώντας την απόφαση, εξέφρασε ανησυχίες ότι η Fed εξακολουθεί να δέχεται επιθέσεις, με την εκτελεστική εξουσία να προβαίνει σε νομικούς χειρισμούς «άνευ προηγουμένου στα 113 χρόνια ιστορίας μας».
Τελικά, όπως είπε, «όσα έχουν συμβεί, ιδίως τους τελευταίους τρεις μήνες, δεν μου άφησαν άλλη επιλογή».
Ωστόσο, η απόφασή του διχάζει. Για ορισμένους, πρόκειται για μια ηρωική πράξη: δέσμευση να προσφέρει «σταθερό χέρι» στο Διοικητικό Συμβούλιο και να διασφαλίσει ότι οι θεσμικές άμυνες της Fed θα παραμείνουν ισχυρές. Για άλλους, ο Πάουελ υιοθετεί μια στρατηγική που εξυπηρετεί τον ίδιο, τόσο ως προς τη νομική του έκθεση όσο και ως προς τη διαμόρφωση της αφήγησης. Επιπλέον, κάποιοι θεωρούν ότι υπονομεύει τον διάδοχό του και τους συναδέλφους του, ενώ άλλοι φοβούνται ότι η κίνηση αυτή θα προκαλέσει περαιτέρω επιθέσεις σε έναν ήδη αποδυναμωμένο θεσμό.
Παραμένοντας μετά τη λήξη της θητείας του, ο Πάουελ μπορεί να κρατήσει στο επίκεντρο τον ρόλο του ως «υπερασπιστή της Fed». Αλλά αυτό σημαίνει επίσης ότι μπορεί να επισκιάσει τις ουσιαστικές πολιτικές κριτικές που διαφορετικά θα όριζαν τη μικτή κληρονομιά του. Και γι’ αυτό, έχει να ευχαριστήσει τον βασικό του επικριτή.
