Τις τελευταίες εβδομάδες, η Ρωσία έχει προχωρήσει σε ολοένα και πιο πολεμοχαρείς δηλώσεις εναντίον των κρατών της Βαλτικής. Απείλησε να βομβαρδίσει «κέντρα λήψης αποφάσεων» στη Λετονία, κατηγορώντας τη χώρα ότι φιλοξενεί Ουκρανούς χειριστές drones — κατηγορία που οι λετονικές αρχές αρνήθηκαν. Στη Λιθουανία, ήχησαν σειρήνες αεροπορικής επιδρομής την περασμένη εβδομάδα, αναγκάζοντας την κυβέρνηση να πάει σε καταφύγιο, όταν ύποπτα ρωσικά drones πλησίασαν τον εναέριο χώρο της από τη Λευκορωσία.
Το ρωσικό Υπουργείο Άμυνας δημοσίευσε επίσης τις διευθύνσεις εταιρειών που, σύμφωνα με τη Μόσχα, συνεργάζονται με την Ουκρανία στην παραγωγή drones σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες, προειδοποιώντας για «απρόβλεπτες συνέπειες» και «έντονη κλιμάκωση» αν δεν σταματήσει η στρατιωτική βοήθεια προς το Κίεβο.
Παρότι οι φόβοι ότι η Ρωσία θα μπορούσε να επεκτείνει τη σύγκρουση στην Ευρώπη δεν είναι καινούργιοι, οι πρόσφατες εξελίξεις τους έχουν καταστήσει πιο επείγοντες, σημειώνει η Wall Street Journal. Αρκετοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προειδοποίησαν ότι η Ρωσία ενδέχεται να επιχειρήσει να δοκιμάσει τη συνοχή του ΝΑΤΟ στοχεύοντας ένα από τα κράτη της Βαλτικής, σουηδικά και δανικά νησιά στη Βαλτική Θάλασσα ή εδάφη της συμμαχίας στην Αρκτική.
«Το περιβάλλον ασφαλείας στην Ευρώπη έχει επιδεινωθεί τους τελευταίους 24 μήνες και βλέπουμε μεγαλύτερη διάθεση από τη ρωσική πλευρά να αναλάβει αυξημένα επιχειρησιακά ρίσκα στις υβριδικές της επιχειρήσεις, φτάνοντας ακόμη και σε κινητικές ενέργειες», δήλωσε ο υπουργός Άμυνας της Σουηδίας Παλ Γιόνσον σε συνέντευξή του. «Γνωρίζουμε ότι πρέπει να επικεντρωθούμε στην ενίσχυση της ικανότητάς μας να αποτρέψουμε και να αμυνθούμε απέναντι στους Ρώσους.»
Οι πρόσφατες απειλές του προέδρου Τραμπ να αποσύρει τις ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, καθώς και οι κινήσεις του για μείωση των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη, έχουν αποδυναμώσει αυτή την αποτροπή. Ανώτεροι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δηλώνουν ότι φοβούνται πως η Ρωσία μπορεί να δει ένα παράθυρο ευκαιρίας μέσα στους επόμενους 12 μήνες, καθώς το σοκ στις τιμές του πετρελαίου λόγω του πολέμου με το Ιράν προκαλεί επιπλέον πολιτική αναταραχή στην Ευρώπη, ενισχύοντας ακροδεξιά κόμματα που επιδιώκουν επιστροφή στις αγορές ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου και τερματισμό της βοήθειας προς την Ουκρανία.
«Γνωρίζουμε ότι στόχος της Ρωσίας είναι να απειλήσει ολόκληρη την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας, επομένως υπάρχει κάθε λόγος να είμαστε εξαιρετικά προσεκτικοί, να συνεχίσουμε τη στήριξη προς την Ουκρανία και φυσικά να συνεχίσουμε τις προσπάθειες για τον επανεξοπλισμό της Ευρώπης», δήλωσε ο Μπενζαμέν Αντάντ, υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Γαλλίας.
Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Ρωσία μετακινεί στρατεύματα ή εξοπλισμό για να εξαπολύσει άμεσα επιθέσεις στα κράτη της Βαλτικής ή αλλού εκτός Ουκρανίας, αναφέρουν αξιωματούχοι πληροφοριών και στρατιωτικοί σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Ωστόσο, προσθέτουν ότι ο Πούτιν θα βρεθεί αντιμέτωπος τους επόμενους μήνες με ένα σκληρό δίλημμα λόγω της απλής αριθμητικής του πολέμου φθοράς.
Οι ρωσικές δυνάμεις χάνουν σχεδόν 35.000 στρατιώτες τον μήνα, σύμφωνα με εκτιμήσεις δυτικών υπηρεσιών πληροφοριών — περισσότερους από όσους μπορεί να στρατολογήσει το Κρεμλίνο. Η συνέχιση του πολέμου στην Ουκρανία με τον σημερινό ρυθμό σύντομα θα καταστεί μη βιώσιμη χωρίς επιστράτευση — κάτι που η Ρωσία δεν έχει κάνει από τη μερική κινητοποίηση των 300.000 στρατιωτών το 2022. Μια τέτοια κίνηση θα είχε τεράστιες συνέπειες τόσο εντός όσο και εκτός Ρωσίας.
«Αν απλώς προχωρήσεις σε επιστράτευση για αυτόν τον πόλεμο, τότε στέλνεις το μήνυμα ότι στην πραγματικότητα δεν κερδίζεις», δήλωσε η Κάγια Κάλας, επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας της ΕΕ. «Έρχεται λοιπόν ένα σημείο όπου χρειάζεται να κλιμακώσεις ώστε να δικαιολογήσεις την επιστράτευση. Και αυτό είναι ένα πολύ επικίνδυνο σημείο. Φυσικά, κανείς δεν ξέρει τι σκέφτεται ο Πούτιν, αλλά αυτό θα μπορούσε να είναι ο υπολογισμός του για να αλλάξει τη δυναμική αυτού του πολέμου.»
Αδιέξοδο
Το σημερινό αδιέξοδο οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις εξελίξεις της Ουκρανίας — και της Ρωσίας — στον πόλεμο με drones. Το αυξανόμενο πλεονέκτημα της Ουκρανίας στα drones μεγάλου βεληνεκούς, χάρη στο Starlink, επιτρέπει επίσης στο Κίεβο να πλήττει κινούμενα φορτηγά, αποθήκες καυσίμων και πυρομαχικών πάνω από 160 χιλιόμετρα πίσω από τις ρωσικές γραμμές, διαταράσσοντας σοβαρά τη ρωσική επιμελητεία.
«Η Ρωσία δεν μπορεί να συνεχίσει τον πόλεμο με την τρέχουσα πορεία, γιατί θα παγιδευτεί στη φθίνουσα διαθεσιμότητα πόρων», δήλωσε ο Ολεξάντρ Β. Ντανιλιούκ, πρόεδρος του Κέντρου Αμυντικών Μεταρρυθμίσεων στο Κίεβο και πρώην Ουκρανός αξιωματούχος άμυνας και πληροφοριών. «Αυτό σημαίνει ότι ο Πούτιν θα πρέπει να κλιμακώσει. Μπορεί να το κάνει κάθετα, αυξάνοντας την ένταση της βίας, ακόμη και μέσω πυρηνικού εκβιασμού χωρίς πραγματική χρήση πυρηνικών όπλων. Και μπορεί να το κάνει οριζόντια, επεκτείνοντας τη γεωγραφία της σύγκρουσης καθώς επιδιώκει να “παγώσει” τον πόλεμο με καλύτερους όρους.»
Η Ρωσία πραγματοποίησε ήδη αιφνιδιαστικές πυρηνικές ασκήσεις που περιλάμβαναν ανάπτυξη πυρηνικών κεφαλών στη Λευκορωσία αυτόν τον μήνα. Η Μόσχα προειδοποίησε επίσης ότι το Κίεβο θα αντιμετωπίσει ένα κύμα «συστηματικών» σφοδρών βομβαρδισμών, όπως εκείνο των επιθέσεων με πυραύλους και drones το περασμένο Σαββατοκύριακο, καλώντας ξένες πρεσβείες και πολίτες να εγκαταλείψουν την πρωτεύουσα.
Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι ο στρατηγικός στόχος του Πούτιν — η κυριαρχία σε ολόκληρη την Ουκρανία και η αναδιαμόρφωση της ισορροπίας ισχύος στην Ευρώπη — έχει περιοριστεί παρά τις δυσκολίες της Μόσχας στο πεδίο μάχης. «Η Ρωσία μπορεί να αλλάζει τακτικές, αλλά δεν έχει αλλάξει τη στρατηγική και τους στόχους της και δεν θα σταματήσει από μόνη της», δήλωσε η Μαριάνα Μπέτσα, υφυπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας. «Οι ιμπεριαλιστικές και ρεβανσιστικές φιλοδοξίες της παραμένουν.»
Στη ρωσική επίσημη ρητορική, η οποία είναι σχετικά πιο συμφιλιωτική απέναντι στις ΗΠΑ μετά την εκλογή Τραμπ, η ΕΕ — που πλέον παρέχει το μεγαλύτερο μέρος της βοήθειας προς την Ουκρανία — παρουσιάζεται ως αμείλικτος εχθρός που πρέπει να τιμωρηθεί ή να καταστραφεί.
«Η Ρωσία βλέπει ξεκάθαρα την Ευρωπαϊκή Ένωση ως απειλή για το σύστημα διακυβέρνησής της, το οποίο βασίζεται στην καταπίεση και τον φόβο», δήλωσε ο Μάικλ ΜακΓκραθ, επίτροπος της ΕΕ για τη δημοκρατία, τη δικαιοσύνη και το κράτος δικαίου. «Τελικός τους στόχος είναι να καταστρέψουν την Ευρωπαϊκή Ένωση. Και δεν πρέπει να έχουμε αυταπάτες γι’ αυτό, επειδή δεν θέλουν ένα μεγάλο, ισχυρό και ενωμένο δημοκρατικό μπλοκ στα σύνορά τους.»
Για να προχωρήσει σε τέτοια κλιμάκωση, η Ρωσία θα έπρεπε πρώτα να αναπληρώσει τις τάξεις του στρατού της. «Η επιστράτευση, τεχνικά, είναι απολύτως εφικτή· το σύστημα επιστράτευσης έχει διορθωθεί. Αλλά αυτό θα δημιουργούσε επίσης σοβαρά εσωτερικά προβλήματα και πιέσεις, που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε διάφορες ενδιαφέρουσες εξελίξεις. Θα ήταν μια επικίνδυνη απόφαση για τον Πούτιν», δήλωσε ο Κάουπο Ρόζιν, διευθυντής της Εσθονικής Υπηρεσίας Εξωτερικών Πληροφοριών. «Τα προβλήματα μέσα στη Ρωσία αρχίζουν να συσσωρεύονται: η αποτυχία στο πεδίο μάχης, η οικονομική κατάσταση και τα ουκρανικά πλήγματα σε βάθος που επηρεάζουν τόσο την οικονομία όσο και τον πληθυσμό.»
Ο Σουηδός υπουργός Άμυνας υπενθύμισε ότι εκατοντάδες χιλιάδες Ρώσοι άνδρες εγκατέλειψαν τη χώρα μετά την έναρξη της επιστράτευσης το φθινόπωρο του 2022, φοβούμενοι ότι θα σταλούν στην «κρεατομηχανή» της Ουκρανίας. «Την τελευταία φορά που ο Πούτιν προχώρησε σε επιστράτευση, υπήρξε σημαντική διαρροή εγκεφάλων και είδαμε επίσης τη δημοτικότητά του να πέφτει δραματικά», δήλωσε.
Η επίθεση στο ΝΑΤΟ θα ήταν σοβαρό λάθος, πρόσθεσε ο Γιόνσον: «Είμαστε απολύτως αποφασισμένοι να προστατεύσουμε κάθε εκατοστό συμμαχικού εδάφους.»
Η ιδέα να σπάσει το αδιέξοδο στην Ουκρανία μέσω επέκτασης του πολέμου σε χώρες του ΝΑΤΟ στη Βαλτική μπορεί να είναι δελεαστική — αλλά επικίνδυνη — για τον Πούτιν, δήλωσε ο Νόρμπερτ Ρέτγκεν, ανώτερος Γερμανός βουλευτής. «Θα ήταν ένα τεράστιο και επιπλέον ρίσκο για τον Πούτιν να προσθέσει έναν ακόμη πολύ ισχυρό αντίπαλο σε μια στρατιωτική σύγκρουση, αφού δεν έχει καταφέρει να επιτύχει επαρκώς απέναντι στην Ουκρανία», είπε.
Ωστόσο, πρόσθεσε, ο Πούτιν είναι γνωστός για τα μεγάλα ρίσκα που παίρνει: «Παρά τις αμφιβολίες μου, πρέπει επίσης να υπολογίζουμε ότι ο Πούτιν μπορεί να ενεργήσει παράλογα και κλιμακωτά».
