Με βάση διαθέσιμα στοιχεία που επικαλείται το Euronews, τα ενεργειακά φορτία μεταφέρονται αρχικά μέσω της Μαλαισίας, όπου πραγματοποιούνται μεταφορτώσεις σε δεξαμενόπλοια διαφορετικών σημαιών, πριν καταλήξουν σε ανεξάρτητες κινεζικές μονάδες διύλισης.
Οι επαναλαμβανόμενες μεταφορές από πλοίο σε πλοίο, σε συνδυασμό με την απενεργοποίηση των συστημάτων παρακολούθησης, καθιστούν εξαιρετικά δύσκολο τον εντοπισμό της πραγματικής πορείας των φορτίων αλλά και των συναλλαγών που σχετίζονται με αυτά.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών της διεθνούς ενεργειακής αγοράς, αμέσως μετά την προσωρινή άρση μέρους των περιορισμών στις εξαγωγές, περίπου 20 υπερδεξαμενόπλοια τέθηκαν σε κίνηση, μεταφέροντας μεγάλες ποσότητες αποθηκευμένου ιρανικού πετρελαίου προς την Ανατολική Ασία, με βασικό προορισμό την Κίνα.
Οι κινήσεις του στόλου εντοπίστηκαν μέσω δορυφορικών δεδομένων
Στοιχεία από δορυφορικά συστήματα παρακολούθησης πλοίων δείχνουν ότι από τις τελευταίες ημέρες του Ιουνίου μεγάλα δεξαμενόπλοια που συνδέονται με το Ιράν άρχισαν να συγκεντρώνονται στην περιοχή των θαλάσσιων υδάτων ανατολικά της Μαλαισίας.
Το πρώτο πλοίο που καταγράφηκε ήταν το Diona, ενώ ακολούθησαν τα Heru 2 και Sonia 1. Στις 13 Ιουλίου στην ίδια θαλάσσια περιοχή εμφανίστηκε και το δεξαμενόπλοιο Stream.
Τα σημαντικά οικονομικά οφέλη από αυτή τη δραστηριότητα θεωρούνται ιδιαίτερα κρίσιμα για την ιρανική οικονομία, καθώς τα έσοδα από τις εξαγωγές ενέργειας αποτελούν βασική πηγή χρηματοδότησης.
Η εξέλιξη αυτή σημειώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο Λευκός Οίκος, μετά την επαναφορά περιορισμών που σχετίζονται με τα Στενά του Ορμούζ, έχει περιορίσει εκ νέου τις δυνατότητες εξαγωγής ιρανικού πετρελαίου.
Η διαδρομή μέσω Μαλαισίας και ο τρόπος αποφυγής των κυρώσεων
Για την πρόσβαση στις διεθνείς αγορές, το Ιράν φαίνεται να επανέρχεται σε πρακτικές που έχει χρησιμοποιήσει και στο παρελθόν για την παράκαμψη των αμερικανικών κυρώσεων.
Στο πλαίσιο αυτής της μεθόδου, ιρανικά δεξαμενόπλοια κατευθύνονται προς την περιοχή Outer Port Limits of Eastern Port, εκτός των χωρικών υδάτων της Μαλαισίας, η οποία έχει εξελιχθεί σε σημαντικό κόμβο μεταφοράς πετρελαίου μεταξύ του Περσικού Κόλπου και της Κίνας.
Στην περιοχή πραγματοποιούνται μεταφορές φορτίων από ένα πλοίο σε άλλο (ship-to-ship transfer). Το ιρανικό πετρέλαιο μεταφέρεται σε δεξαμενόπλοια που φέρουν σημαίες τρίτων χωρών, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις απενεργοποιούνται τα αυτόματα συστήματα αναγνώρισης και εντοπισμού (AIS), ώστε να δυσχεραίνεται η παρακολούθηση της διαδρομής τους.
Στη συνέχεια, τα πλοία συνεχίζουν την πορεία τους προς τα κινεζικά λιμάνια της επαρχίας Σαντόνγκ, όπου τα φορτία παραδίδονται σε μικρά ανεξάρτητα διυλιστήρια, τα οποία είναι ευρέως γνωστά ως «teapot refineries» ή «διυλιστήρια τσαγιέρας».
Οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις προμηθεύονται ιρανικό πετρέλαιο σε χαμηλότερες τιμές και πραγματοποιούν τις οικονομικές συναλλαγές τους μέσω μηχανισμών που βασίζονται στο κινεζικό γουάν αντί για το αμερικανικό δολάριο.
Η πολυπλοκότητα του συγκεκριμένου δικτύου μεταφορών, σε συνδυασμό με τις τεχνικές απόκρυψης ή τροποποίησης των δορυφορικών σημάτων, δυσκολεύει σημαντικά τις προσπάθειες των αμερικανικών αρχών να εντοπίσουν τις πραγματικές διαδρομές των φορτίων και να επιβάλουν νέες κυρώσεις.
Η άμεση αντίδραση μετά τη συμφωνία αποκλιμάκωσης
Αναλυτές της ενεργειακής αγοράς εκτιμούν ότι η αντίδραση του Ιράν στην προσωρινή ευκαιρία που δημιουργήθηκε ήταν ιδιαίτερα ταχεία.
Μετά την υπογραφή της προσωρινής συμφωνίας αποκλιμάκωσης στις 17 Ιουνίου και την αναστολή των θαλάσσιων περιορισμών, δεξαμενόπλοια που βρίσκονταν ήδη φορτωμένα και αγκυροβολημένα στο στρατηγικής σημασίας λιμάνι του Τσαμπαχάρ, αλλά και σε τερματικούς σταθμούς του Περσικού Κόλπου, ξεκίνησαν τα ταξίδια τους προς τον Ινδικό Ωκεανό και τις θαλάσσιες διαδρομές που οδηγούν στην Ανατολική Ασία.
Ο συγκεκριμένος στόλος, γνωστός ως «στόλος-φάντασμα» ή «σκιώδης στόλος», αξιοποίησε το περιορισμένο χρονικό περιθώριο που δημιουργήθηκε, καθώς και τη γεωγραφική θέση του λιμανιού του Τσαμπαχάρ, το οποίο βρίσκεται εκτός των Στενών του Ορμούζ και παρέχει άμεση πρόσβαση σε ανοικτές θαλάσσιες περιοχές.
Με αυτόν τον τρόπο, οι εξαγωγές πετρελαίου αυξήθηκαν σε ημερήσια επίπεδα που δεν είχαν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια.
Ιστορικά υψηλές εξαγωγές προς την Κίνα
Τα τελευταία στοιχεία από την παρακολούθηση των δεξαμενόπλοιων καταδεικνύουν ότι η αύξηση των ιρανικών εξαγωγών κατά το δεύτερο μισό του Ιουνίου ήταν ιδιαίτερα μεγάλη.
Σε διάστημα μόλις δύο εβδομάδων, μεταφέρθηκαν προς κινεζικούς λιμένες σχεδόν 50 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και συμπυκνωμάτων φυσικού αερίου.
Ο όγκος αυτός χαρακτηρίζεται πρωτοφανής, καθώς αντιστοιχεί περίπου στο σύνολο των μηνιαίων εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν προς την Κίνα πριν από την πρόσφατη κλιμάκωση των εντάσεων και τις στρατιωτικές συγκρούσεις στην περιοχή.
