Σύμφωνα με το Politico, η συνάντηση έχει προωθηθεί από τον επικεφαλής πολιτικής του Πενταγώνου, Έλμπριτζ Κόλμπι, και έχει χαρακτήρα ομάδας εργασίας. Ωστόσο, μεταξύ των χωρών που δεν έχουν προσκληθεί περιλαμβάνονται το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και οι χώρες της Βαλτικής, οι οποίες συγκαταλέγονται μεταξύ των σημαντικών αμυντικών δυνάμεων και διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στη Συμμαχία.

Η εξέλιξη έχει προκαλέσει ερωτήματα σε διπλωματικούς κύκλους σχετικά με τα κριτήρια επιλογής των συμμετεχόντων, αλλά και για το κατά πόσο μια τέτοια διαδικασία μπορεί να επηρεάσει τη συνοχή του ΝΑΤΟ.

Αξιωματούχος χώρας-μέλους που δεν προσκλήθηκε ανέφερε στο Politico ότι η χώρα του «κάνει όλα όσα ζητούνται», προσθέτοντας ότι οι σύμμαχοι προσπαθούν να κατανοήσουν τα κριτήρια και τον σκοπό των συναντήσεων.

Η «Ομάδα του Μπέργκεν»

Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια σειρά συναντήσεων μικρότερου σχήματος που έχει οργανώσει ο Κόλμπι. Στις προηγούμενες συναντήσεις συμμετείχαν η Νορβηγία, η Σουηδία, η Φινλανδία, η Πολωνία, η Γερμανία και η Ολλανδία, σε ένα σχήμα που έχει γίνει γνωστό ως «Ομάδα του Μπέργκεν».

Οι συμμετέχουσες χώρες υποστηρίζουν ότι ο στόχος δεν είναι η δημιουργία ρήγματος στο ΝΑΤΟ, αλλά η επεξεργασία προτάσεων που στη συνέχεια θα μπορούσαν να τεθούν προς συζήτηση στο σύνολο της Συμμαχίας.

Διπλωμάτης χώρας που συμμετέχει στο σχήμα ανέφερε ότι η πρωτοβουλία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως «κινητήρια δύναμη για τον μετασχηματισμό» της Συμμαχίας. Παράλληλα, αναγνώρισε ότι ορισμένοι σύμμαχοι έχουν εκφράσει απογοήτευση για τον αποκλεισμό τους, ιδιαίτερα καθώς αρκετές από τις χώρες αυτές έχουν ήδη επιτύχει ή υπερβεί τους στόχους αμυντικών δαπανών που έχει θέσει η αμερικανική κυβέρνηση.

Η Δανία ενδέχεται να προστεθεί στο σχήμα σε επόμενο στάδιο, σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει τον σχεδιασμό, μετά τη συμφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Κοπεγχάγης για την επέκταση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στη Γροιλανδία.

Η προσέγγιση Τραμπ στο ΝΑΤΟ

Η δημιουργία του συγκεκριμένου σχήματος έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση Τραμπ έχει ασκήσει επανειλημμένα κριτική σε συμμάχους των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, με αιχμές τόσο για τις αμυντικές δαπάνες όσο και για τη στάση τους απέναντι στις αμερικανικές προτεραιότητες εξωτερικής πολιτικής.

Ο πρόεδρος Τραμπ έχει υποστηρίξει ότι οι ΗΠΑ επωμίζονται δυσανάλογο κόστος για την άμυνα των συμμάχων τους, ενώ η κυβέρνησή του έχει συνδέσει τη στάση των κρατών-μελών με την επίτευξη των στόχων για τις αμυντικές δαπάνες.

Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ έχει επίσης μιλήσει για «υποδειγματικούς συμμάχους», προειδοποιώντας ότι χώρες που δεν στηρίζουν τα αμερικανικά συμφέροντα ενδέχεται να αντιμετωπίσουν συνέπειες.

Η προσέγγιση αυτή έχει ενισχύσει τις συζητήσεις σχετικά με το εάν η Ουάσιγκτον επιδιώκει να δώσει μεγαλύτερο βάρος σε έναν περιορισμένο αριθμό συμμάχων που ανταποκρίνονται στις αμερικανικές απαιτήσεις.

«Να προχωρήσει ολόκληρη η Συμμαχία»

Ο Κόλμπι, ο οποίος έχει πρωταγωνιστήσει στην πρωτοβουλία, πραγματοποίησε την πρώτη αντίστοιχη συνάντηση στο Μπέργκεν της Νορβηγίας τον Ιούνιο, με τη συμμετοχή των έξι χωρών.

Μετά τη συνάντηση είχε περιγράψει τους συμμετέχοντες ως συμμάχους που προχωρούν γρήγορα στην υλοποίηση των δεσμεύσεων για τις αμυντικές δαπάνες που συμφωνήθηκαν στη Χάγη, διαθέτουν το απαιτούμενο μέγεθος για να συνεισφέρουν και είναι έτοιμοι να περάσουν στην πρακτική εφαρμογή.

Σε πρόσφατη τοποθέτησή του σε συνέδριο στην Ουάσιγκτον, ο Κόλμπι υποστήριξε ότι στόχος είναι «να παρασύρουμε ολόκληρη τη Συμμαχία προς τα εμπρός», με σκοπό τη δημιουργία ενός ισχυρότερου και πιο ανθεκτικού ΝΑΤΟ και την ενίσχυση των ευρωπαϊκών στρατιωτικών δυνατοτήτων.

Παρά τα επιχειρήματα αυτά, ακόμη και ορισμένοι από τους συμμάχους που έχουν προσκληθεί εμφανίζονται να προβληματίζονται για την επιλογή των συμμετεχόντων και την απουσία χωρών με σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς το ΝΑΤΟ βρίσκεται παράλληλα αντιμέτωπο με την ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας και της αντιμετώπισης των συνεχιζόμενων προκλήσεων ασφαλείας στην Ευρώπη. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, έχει δηλώσει ότι η Συμμαχία δεν διαπιστώνει άμεση απειλή για το έδαφος κρατών-μελών, ενώ έχει επαναβεβαιώσει τη δέσμευση των ΗΠΑ στην άμυνα της Ευρώπης.