Ο Martin Baron, Journalist and Former Executive Editor, The Washington Post, έθεσε ως μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη δημοσιογραφία την οικονομική κρίση που αντιμετωπίζει ο κλάδος εδώ και τουλάχιστον δύο δεκαετίες και η οποία, όπως σημείωσε, «επιδεινώθηκε αρχικά από τα social media και τώρα από την τεχνητή νοημοσύνη». Χωρίς επαρκείς οικονομικούς πόρους, υπογράμμισε, «τα μέσα δεν μπορούν ούτε να κάνουν τη δουλειά που απαιτείται από αυτά ούτε να αντισταθούν στις πολιτικές και άλλες πιέσεις που δέχονται».

Ακόμη βαθύτερο είναι το πρόβλημα της ίδιας της πραγματικότητας. «Δεν μπορούμε πλέον να συμφωνήσουμε ούτε στο πώς καθορίζεται τι είναι γεγονός», σημείωσε, περιγράφοντας ένα περιβάλλον στο οποίο η εκπαίδευση, η γνώση, η εμπειρία και πάνω απ’ όλα, οι αποδείξεις έχουν χάσει μέρος του κύρους τους.

Απέναντι σε αυτή την κρίση, πρότεινε μεγαλύτερη διαφάνεια από την ίδια τη δημοσιογραφία. «Πρέπει να δείχνουμε, όχι απλώς να λέμε. Αν υπάρχει ολόκληρο βίντεο, δείξτε το. Αν υπάρχει ολόκληρο ηχητικό, δώστε το. Αν υπάρχει δικαστικό έγγραφο, δείξτε το». Η απάντηση, όπως είπε, πρέπει να είναι μια μορφή «ριζικής διαφάνειας», ώστε ο αναγνώστης να μπορεί να βλέπει πάνω σε ποια στοιχεία βασίζεται ένα ρεπορτάζ.

Χρησιμοποίησε ως παράδειγμα την έρευνα της Boston Globe για τη συστηματική κακοποίηση ανηλίκων από καθολικούς ιερείς. Όταν ανέλαβε την εφημερίδα, μία υπόθεση ιερέα που κατηγορούνταν για κακοποίηση δεκάδων παιδιών τον οδήγησε να θέσει το ερώτημα γιατί η εφημερίδα δεν μπορούσε να φτάσει στην αλήθεια. Η Globe κινήθηκε σε δύο παράλληλες κατευθύνσεις: προσέφυγε στη Δικαιοσύνη για να αποκτήσει πρόσβαση στα εσωτερικά έγγραφα της Εκκλησίας και ταυτόχρονα ξεκίνησε εξαντλητική δημοσιογραφική έρευνα. Έπειτα από περίπου επτά μήνες δημοσιεύθηκε το πρώτο ρεπορτάζ και μέσα στον επόμενο ενάμιση χρόνο ακολούθησαν περίπου 900 δημοσιεύματα.

Η Kathleen Kingsbury, Opinion Editor, The New York Times, υπογράμμισε από την πλευρά της ότι η πόλωση επιτρέπει σήμερα στους πολίτες να αποκόπτονται πολύ εύκολα από μέσα με τα οποία διαφωνούν ή τα οποία δεν εμπιστεύονται. «Η εμπιστοσύνη στον Τύπο βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα», σημείωσε, προσθέτοντας ότι οι δημοσιογράφοι πρέπει να είναι περισσότερο παρόντες στις κοινότητες και να φέρνουν στην επιφάνεια πληροφορίες που διαφορετικά δεν θα γίνονταν γνωστές.

«Δεν έχουμε κάνει ιδιαίτερα καλή δουλειά εξηγώντας τι ακριβώς κάνουμε», παραδέχθηκε. Η δημοσιογραφία, όπως είπε, πρέπει να εξηγεί καλύτερα τι μπορεί να προσφέρει στο πλαίσιο μιας δημοκρατικής κοινωνίας, αλλά και να επανεξετάζει τις δικές της πρακτικές: «Έχουμε κανόνες, αλλά δεν έχουμε τον Ιπποκράτειο Όρκο. Μπορούμε να αλλάξουμε κάποια πράγματα».

Η Eliza Anyangwe, Former Editor in Chief, Fuller Project, έθεσε ακόμη δύο προβλήματα: την έλλειψη περιέργειας και την έλλειψη πλουραλισμού. «Υπάρχει έλλειψη περιέργειας», ανέφερε, συνδέοντάς την με την ταχύτητα του 24ωρου ειδησεογραφικού κύκλου. Παράλληλα, ένα οικοσύστημα στο οποίο μεγάλος αριθμός ανεξάρτητων newsrooms δυσκολεύεται να επιβιώσει περιορίζει αναπόφευκτα και την πολυφωνία των πηγών πληροφόρησης.

Είπε, επίσης, ότι η εμπιστοσύνη δεν πρόκειται να αποκατασταθεί με τη δημοσιογραφία να διακηρύσσει απλώς τη σημασία της. «Η εμπιστοσύνη χτίζεται μέσα από τις σχέσεις». Τα μέσα πρέπει να πλησιάσουν ξανά τις κοινότητες που καλύπτουν, να είναι περισσότερο διαφανή για το ποιοι γράφουν και από ποια θέση και να αποκτήσουν ξανά πρόσωπο απέναντι στον αναγνώστη.

Μεγάλο μέρος της συζήτησης επικεντρώθηκε αναπόφευκτα στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Η Kingsbury εμφανίστηκε αισιόδοξη για τις δυνατότητες που προσφέρει στα newsrooms, ξεκαθαρίζοντας ότι στους The New York Times «η δημοσιογραφία θα παραμείνει human-led και human-driven». Ήδη χρησιμοποιούνται συνθετικές φωνές για την ηχητική απόδοση άρθρων και γίνονται πειράματα στη μετάφραση, ενώ η AI μπορεί να λειτουργήσει ως εξαιρετικά ισχυρό εργαλείο έρευνας σε τεράστιους όγκους δεδομένων. Ανέφερε ως παράδειγμα τους φακέλους Έπστιν, όπου η τεχνολογία βοήθησε στον εντοπισμό πληροφοριών που στη συνέχεια «ελέγχθηκαν ξανά από ανθρώπους».

Η ίδια επισήμανε όμως και τον κίνδυνο για το επιχειρηματικό μοντέλο των μέσων. «Υπάρχουν άνθρωποι που δεν χρειάζεται καν να έρθουν στους New York Times για να πάρουν τις πληροφορίες τους», σημείωσε, καθώς οι απαντήσεις μπορούν πλέον να παρέχονται απευθείας από συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης.

Ο Baron στάθηκε σε έναν διαφορετικό κίνδυνο. Πολλοί πολίτες, είπε, λαμβάνουν ήδη ενημέρωση από chatbots και θεωρούν ότι αυτά είναι κατά κάποιον τρόπο ουδέτερα επειδή συγκεντρώνουν πληροφορίες από πολλές πηγές. Περιέγραψε περίπτωση βιβλίου στο οποίο αποδείχθηκε ότι υπήρχαν κατασκευασμένα αποσπάσματα που είχαν παραχθεί με AI και ανέφερε ότι ρώτησε το Claude γιατί δημιουργεί ανύπαρκτα quotes.

Η απάντηση, όπως τη μετέφερε, ήταν ότι το σύστημα αναζητεί «patterns of speech» και, όταν δεν βρίσκει το απόσπασμα που του ζητείται, μπορεί να δημιουργήσει κάτι που ταιριάζει στο συγκεκριμένο μοτίβο προκειμένου να ικανοποιήσει το αίτημα. «Αν σας έλεγα ότι εγώ κάνω έτσι τη δουλειά μου, δεν νομίζω ότι θα με εμπιστευόσασταν», σχολίασε.

Προειδοποίησε επίσης για την ταχύτατη διάδοση ψεύτικων εικόνων, βίντεο και ηχητικών. «Δεν νομίζω ότι είμαστε προετοιμασμένοι γι' αυτό», είπε, περιγράφοντας μια νέα κρίση επαλήθευσης για την οποία ούτε η δημοσιογραφία ούτε η κοινωνία διαθέτουν ακόμη όλες τις απαντήσεις.

Η Anyangwe πρόσθεσε μία ακόμη διάσταση: η ίδια η δημοσιογραφία πρέπει να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο καλύπτει την Τεχνητή Νοημοσύνη. «Την ανθρωπομορφοποιούμε», επισήμανε, υποστηρίζοντας ότι τα μέσα κινδυνεύουν να αναπαράγουν το framing ισχυρών προσώπων της βιομηχανίας, όπως ο Sam Altman και ο Dario Amodei, αντί να διατηρούν την απαραίτητη κριτική απόσταση. Οι δημοσιογράφοι, υποστήριξε, πρέπει να εξηγούν καλύτερα στο κοινό τι πραγματικά είναι η AI και πώς λειτουργούν οι αλγόριθμοι.

Τη συζήτηση συντόνισε ο Patrick Healy, Assistant Managing Editor for Trust and Standards, The New York Times.