Αφορμή αποτέλεσε η υπογραφή διατάγματος από τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, με το οποίο οι συμμετοχές της ρωσικής θυγατρικής της Nestlé τίθενται υπό καθεστώς «προσωρινής διαχείρισης» από το ρωσικό κράτος.
Παρότι, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις αναλυτών, η ρωσική αγορά αντιστοιχεί σε περίπου 2% των συνολικών πωλήσεων του ομίλου Nestlé και περίπου 3% των κερδών ανά μετοχή, η εξέλιξη επαναφέρει στο προσκήνιο τους γεωπολιτικούς κινδύνους για τις πολυεθνικές επιχειρήσεις που εξακολουθούν να διατηρούν παρουσία στη χώρα.
Οι ανησυχίες μεταφέρθηκαν άμεσα στη μετοχή της Coca-Cola HBC, δεδομένου ότι η έκθεση του ομίλου στη ρωσική αγορά παραμένει σημαντική. Συγκεκριμένα, η Ρωσία αντιπροσώπευε περίπου 14% των συνολικών εσόδων της Coca-Cola HBC το 2025.
Η πιθανότητα να υπάρξουν νέες κρατικές παρεμβάσεις ή ακόμη και αναγκαστικές μεταβιβάσεις περιουσιακών στοιχείων από τις ρωσικές αρχές δημιουργεί εκ νέου αβεβαιότητα στην επενδυτική κοινότητα, με αποτέλεσμα να εντείνονται οι ρευστοποιήσεις στη μετοχή.
Στο ταμπλό του Χρηματιστηρίου Αθηνών, η μετοχή της Coca-Cola HBC υποχωρεί κατά 4,5%, στα 51,40 ευρώ, έχοντας διολισθήσει στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών μηνών, δηλαδή από τις αρχές του περασμένου Ιουνίου.
Η μεγαλύτερη κρατική κατάσχεση από το 2024
Σύμφωνα με το Bloomberg, η Ρωσία ανέλαβε τον έλεγχο των εγχώριων δραστηριοτήτων της ελβετικής εταιρείας τροφίμων Nestlé και της γαλλικής αλυσίδας σουπερμάρκετ Auchan, σε μια κίνηση που χαρακτηρίζεται ως η μεγαλύτερη κρατική κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων ξένων εταιρειών από το Κρεμλίνο τουλάχιστον από το 2024, σε μια περίοδο κατά την οποία οι εντάσεις με την Ευρώπη κλιμακώνονται.
Με το διάταγμα που δημοσιεύθηκε αργά την Πέμπτη στην επίσημη νομοθετική πύλη της Ρωσίας, ο Βλαντιμίρ Πούτιν έδωσε εντολή να μεταβιβαστούν οι συμμετοχές των δύο εταιρειών στις ρωσικές επιχειρήσεις τους υπό καθεστώς προσωρινής διαχείρισης στην εταιρεία AO L.E.V. Menedzhment.
Η συγκεκριμένη εταιρεία ιδρύθηκε στη Μόσχα το 2024, διαθέτει μετοχικό κεφάλαιο μόλις 15.000 ρούβλια (177 δολάρια) και απασχολεί έναν εργαζόμενο, σύμφωνα με τα στοιχεία του ρωσικού μητρώου. Πριν από την έκδοση του διατάγματος, η εταιρεία είχε ελάχιστη δημόσια παρουσία.
Στο μεταξύ, η μετοχή της Nestlé σημείωσε απώλειες έως και 1,9% κατά τις πρώτες συναλλαγές της Παρασκευής, αγγίζοντας επίσης χαμηλό τριών μηνών, προτού περιορίσει μέρος των απωλειών της.
Η αιφνιδιαστική απόφαση του Κρεμλίνου για τις Nestlé και Auchan αναδεικνύει τις ολοένα δυσκολότερες συνθήκες που αντιμετωπίζουν οι διεθνείς επιχειρήσεις που εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται στη Ρωσία.
Περισσότερες από 1.000 επιχειρήσεις έχουν αποχωρήσει από τη χώρα από το 2022, όταν ο Πούτιν διέταξε την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία και επιβλήθηκαν στη Μόσχα διαδοχικοί γύροι διεθνών κυρώσεων. Ωστόσο, αρκετές μεγάλες εταιρείες, μεταξύ των οποίων οι PepsiCo, Mondelez International και Raiffeisen Bank International, εξακολουθούν να διατηρούν δραστηριότητες στη Ρωσία, υπό ολοένα αυστηρότερους περιορισμούς και έχοντας περιορίσει την παρουσία τους.
Η Nestlé ανακοίνωσε την Παρασκευή (18/9) ότι έχει λάβει γνώση του διατάγματος του Πούτιν και ότι αξιολογεί την κατάσταση και τις διαθέσιμες επιλογές της.
«Η Nestlé δεσμεύεται να λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία των δικαιωμάτων της και τη διασφάλιση της συνέχειας των επιχειρηματικών λειτουργιών προς το συμφέρον όλων των ενδιαφερομένων μερών, ιδιαίτερα των εργαζομένων της», ανέφερε.
Από την πλευρά της, η Auchan Retail Russia δήλωσε ότι έχει ζητήσει διευκρινίσεις σχετικά με το διάταγμα και ότι θα τοποθετηθεί αναλυτικότερα μόλις λάβει τις σχετικές πληροφορίες, όπως ανέφερε η εταιρεία στο κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Tass.
Ο μηχανισμός προσωρινής διαχείρισης
Η Ρωσία έχει θέσει υπό τον έλεγχό της δεκάδες περιουσιακά στοιχεία διεθνών εταιρειών από το 2023, όταν τροποποίησε το νομοθετικό πλαίσιο και δημιούργησε τον μηχανισμό προσωρινής διαχείρισης. Ο συγκεκριμένος μηχανισμός επιτρέπει στο ρωσικό κράτος να αναλαμβάνει τον έλεγχο συμμετοχών που ανήκουν σε εταιρείες από χώρες τις οποίες η Μόσχα χαρακτηρίζει «μη φιλικές».
Μεταξύ των εταιρειών που έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με τον συγκεκριμένο μηχανισμό περιλαμβάνονται η φινλανδική εταιρεία κοινής ωφέλειας Fortum Oyj, η γαλλική εταιρεία παραγωγής γιαουρτιού Danone και η δανέζικη ζυθοποιία Carlsberg.
Σε αρκετές περιπτώσεις, οι αποφάσεις για την επιβολή προσωρινής διαχείρισης έχουν ακολουθηθεί από μεταβίβαση των περιουσιακών στοιχείων σε Ρώσους αγοραστές που έχουν λάβει την έγκριση των αρχών, αρκετοί από τους οποίους έχουν διασυνδέσεις με το Κρεμλίνο.
Στις περιπτώσεις των Danone και Carlsberg, τα περιουσιακά στοιχεία τους επιστράφηκαν προσωρινά, για να ακολουθήσει στη συνέχεια η υποχρεωτική πώλησή τους σε ρωσικές εταιρείες με σημαντικές εκπτώσεις.
Παράλληλα, το Κρεμλίνο έχει καταστήσει όλο και πιο δύσκολη την έξοδο των ξένων επιχειρήσεων από τη ρωσική αγορά. Οι συναλλαγές στις οποίες συμμετέχουν επενδυτές από «μη φιλικές» χώρες υποχρεώνουν τους πωλητές να αποδέχονται έκπτωση τουλάχιστον 60%, ενώ προβλέπεται επίσης ειδικός φόρος αποχώρησης.
Τον Αύγουστο, ο Πούτιν υπέγραψε νόμο που επιτρέπει στα ρωσικά δικαστήρια να εμποδίζουν ξένους επενδυτές που αποχώρησαν από τη χώρα μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022 να επαναγοράσουν περιουσιακά στοιχεία που είχαν προηγουμένως πουλήσει. Ο Ρώσος πρόεδρος έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι η επιστροφή των εταιρειών στη ρωσική αγορά θα είναι δύσκολη.
Παρά τα παραπάνω, το νέο διάταγμα για τη Nestlé και την Auchan αποτέλεσε αιφνιδιαστική εξέλιξη. Το Κρεμλίνο δεν είχε κάνει χρήση του συγκεκριμένου μηχανισμού για περιουσιακά στοιχεία αντίστοιχης αξίας τουλάχιστον από το 2024, όταν εργοστάσια της AB InBev Efes, κοινοπραξίας της βελγικής ζυθοποιίας AB InBev και της τουρκικής Anadolu Efes, τέθηκαν υπό προσωρινή διαχείριση.
Η παρουσία της Nestlé στη Ρωσία
Η Nestlé δραστηριοποιείται στη Ρωσία από τη δεκαετία του 1990, όμως περιόρισε σημαντικά την παρουσία της μετά το 2022. Η εταιρεία ανέστειλε ορισμένα εμπορικά σήματα, σταμάτησε τις μη απαραίτητες εισαγωγές και εξαγωγές, ενώ περιόρισε επίσης τη διαφήμιση και τις κεφαλαιουχικές επενδύσεις.
Ο ελβετικός όμιλος διαθέτει έξι εργοστάσια στη Ρωσία και απασχολεί περισσότερους από 7.000 εργαζομένους. Στις εγκαταστάσεις της χώρας εξακολουθούσε να παράγει προϊόντα που περιέγραφε ως βασικά και καθημερινά είδη διατροφής.
Η Ρωσία αντιπροσωπεύει περίπου 2% των παγκόσμιων πωλήσεων της Nestlé, ποσοστό που αντιστοιχεί σε περίπου 2 δισ. ελβετικά φράγκα ή 2,5 δισ. δολάρια ετησίως.
Σύμφωνα με την Jefferies, η απώλεια του ελέγχου των περιουσιακών στοιχείων της Nestlé στη Ρωσία θα μπορούσε να οδηγήσει σε απομείωση (write-off) περίπου 1 δισ. ελβετικών φράγκων.
