Αυτό ακριβώς ήταν και το μήνυμα που εξέπεμψε το φετινό Lujiazui Forum στη Σαγκάη, τη σημαντικότερη χρηματοοικονομική διάσκεψη της Κίνας, όπως σχολιάζει το CNBC. Το Πεκίνο ανακοίνωσε νέα μέτρα για την ενίσχυση της διεθνούς χρήσης του γουάν, την ανάπτυξη υπεράκτιων αγορών, τη διεύρυνση των διασυνοριακών συναλλαγών και τη δημιουργία νέων μηχανισμών ρευστότητας για ξένες κεντρικές τράπεζες και επενδυτές.
Οι κινήσεις αυτές δεν συνιστούν μια αιφνίδια επίθεση κατά του δολαρίου. Αντιθέτως, αποτελούν συνέχεια ενός σχεδίου που εφαρμόζεται με συνέπεια εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες. Από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, η Κίνα επενδύει συστηματικά στην ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας του νομίσματός της, δημιουργώντας εναλλακτικά δίκτυα πληρωμών, συμφωνίες ανταλλαγής νομισμάτων και νέες χρηματοπιστωτικές υποδομές.
Η στρατηγική αυτή έχει έντονη γεωπολιτική διάσταση. Η κυριαρχία του δολαρίου προσφέρει στις Ηνωμένες Πολιτείες τεράστια επιρροή στο διεθνές σύστημα, επιτρέποντάς τους να επιβάλλουν οικονομικές κυρώσεις, να περιορίζουν την πρόσβαση στις διεθνείς αγορές και να επηρεάζουν τις παγκόσμιες κεφαλαιακές ροές. Το Πεκίνο επιδιώκει να περιορίσει αυτή την εξάρτηση, όχι μόνο για τον εαυτό του αλλά και για χώρες που αναζητούν μεγαλύτερη οικονομική αυτονομία.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι οι πρωτοβουλίες αυτές εντάσσονται πλέον στο 15ο Πενταετές Σχέδιο της Κίνας. Για το κινεζικό πολιτικό σύστημα, τα πενταετή σχέδια δεν αποτελούν θεωρητικές διακηρύξεις, αλλά συγκεκριμένους οδικούς χάρτες που καθορίζουν τις προτεραιότητες των κρατικών τραπεζών, των επαρχιακών κυβερνήσεων και των μεγάλων επιχειρήσεων.
Παράλληλα, η Δύση εμφανίζεται διχασμένη ως προς την αξιολόγηση της κινεζικής στρατηγικής. Από τη μία πλευρά, η μεγαλύτερη πρόσβαση στις κινεζικές αγορές δημιουργεί σημαντικές επενδυτικές ευκαιρίες για διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς. Από την άλλη, στην Ουάσιγκτον αυξάνονται οι φωνές που ζητούν αυστηρότερο έλεγχο των αμερικανικών επενδύσεων στην Κίνα, επικαλούμενες λόγους εθνικής ασφάλειας και στρατηγικού ανταγωνισμού.
Παρά τις δυσκολίες, λίγοι πλέον αμφισβητούν ότι η Κίνα κινείται με μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Όπως συνέβη και με το πρόγραμμα «Made in China 2025», το Πεκίνο δεν επιδιώκει γρήγορα αποτελέσματα αλλά σταδιακή μετατόπιση των παγκόσμιων ισορροπιών.
Το πιθανότερο σενάριο δεν είναι η κατάρρευση της κυριαρχίας του δολαρίου. Είναι η διαμόρφωση ενός πιο πολυπολικού χρηματοπιστωτικού συστήματος, όπου κράτη, επιχειρήσεις και επενδυτές θα διαθέτουν περισσότερες εναλλακτικές επιλογές. Αν η Κίνα πετύχει αυτόν τον στόχο, θα έχει μεταβάλει ουσιαστικά τους κανόνες του διεθνούς οικονομικού παιχνιδιού, ακόμη και χωρίς να καταστήσει το γουάν το νέο παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα.
