Το 2025, η ειρήνη μοιάζει με σπάνιο αγαθό. Οι παγκόσμιοι πόλεμοι κλιμακώνονται, η ασφάλεια των συνόρων ενισχύεται και οι εμπορικές εντάσεις συνεχίζονται. Σύμφωνα με τον Δείκτη Παγκόσμιας Ειρήνης 2025 (Global Peace Index - GPI), ο αριθμός των διακρατικών συγκρούσεων έχει φτάσει στο υψηλότερο επίπεδο από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, με τρεις νέες συγκρούσεις να ξεσπούν μόνο φέτος. Πολλές χώρες απαντούν με αυξημένο εξοπλισμό και στρατιωτικοποίηση.
Ωστόσο, παρά τα ζοφερά αυτά στατιστικά, ορισμένα κράτη εξακολουθούν να δίνουν προτεραιότητα στην ειρήνη. Ο GPI, που εκπονείται από το Ινστιτούτο για Οικονομικά και την Ειρήνη (Institute for Economics & Peace), παρακολουθεί 23 δείκτες, από εξωτερικές συγκρούσεις και στρατιωτικές δαπάνες μέχρι μέτρα ασφάλειας, όπως η τρομοκρατία και οι ανθρωποκτονίες. Οι χώρες που καταλαμβάνουν τις πρώτες θέσεις παραμένουν εντυπωσιακά σταθερές εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες, αποδεικνύοντας τη μακροχρόνια αξία πολιτικών που προάγουν την ειρήνη.
Το BBC μίλησε στα πλαίσια έρευνάς του με κατοίκους ορισμένων από τις πιο ειρηνικές χώρες του κόσμου για να μάθουμε πώς αυτές οι πολιτικές διαμορφώνουν την καθημερινότητά τους – και τι τους προσφέρει αυτήν τη μοναδική αίσθηση ασφάλειας και ηρεμίας.
Ισλανδία
Κατέχοντας την πρώτη θέση από το 2008, η Ισλανδία παραμένει η πιο ειρηνική χώρα στον κόσμο, ηγούμενη και στους τρεις τομείς του δείκτη: ασφάλεια και προστασία, συνεχιζόμενες συγκρούσεις και στρατιωτικοποίηση. Φέτος σημείωσε μάλιστα βελτίωση 2%, αυξάνοντας τη διαφορά της από τη δεύτερη χώρα στη λίστα.
Για τους ντόπιους, αυτή η αίσθηση ασφάλειας είναι ενσωματωμένη στην καθημερινή ζωή. «Αν και οι δύσκολες καιρικές συνθήκες, ειδικά τον χειμώνα, δεν δημιουργούν πάντα μια αίσθηση ασφάλειας, η κοινότητα το κάνει», λέει η Ίνγκα Ρος Αντονίουσντότιρ, γενική διευθύντρια της Intrepid Travel Βόρειας Ευρώπης. «Μπορείς να περπατήσεις μόνος σου τη νύχτα χωρίς ανησυχία, βλέπεις μωρά να κοιμούνται ήρεμα σε καροτσάκια έξω από καφέ και καταστήματα, ενώ οι γονείς τους τρώνε ή κάνουν δουλειές, και η τοπική αστυνομία δεν φέρει όπλα».
Η Ίνγκα αποδίδει αυτή την αίσθηση ασφάλειας στις πρωτοποριακές πολιτικές ισότητας των φύλων. «Ίσες ευκαιρίες και ισχυρά κοινωνικά συστήματα δημιουργούν μια πιο δίκαιη, πιο ασφαλή κοινωνία για όλους», λέει.
Συστήνει στους επισκέπτες να βιώσουν αυτή την εσωτερική γαλήνη μέσα από τις καθημερινές συνήθειες των ντόπιων. «Κάντε μια βουτιά σε μια γεωθερμική πισίνα και κουβεντιάστε με αγνώστους στο υδρομασάζ· ανεβείτε ένα βουνό, είτε είναι η απογευματινή ανάβαση στο Mt Esja δίπλα στο Ρέικιαβικ είτε μια πολυήμερη πεζοπορία στα ορεινά. Η αυθεντική Ισλανδία βρίσκεται στη ζωντανή μουσική και καλλιτεχνική της σκηνή, στη φύση μακριά από τα τουριστικά σημεία – και σε κάθε είδους καιρό».
Ιρλανδία
Αν και επηρεασμένη από συγκρούσεις κατά τον 20ό αιώνα, η σημερινή Ιρλανδία δίνει σταθερά προτεραιότητα στην ειρήνη. Φέτος κατέγραψε εντυπωσιακά αποτελέσματα στη μείωση της στρατιωτικοποίησης και κατατάχθηκε στις πρώτες 10 χώρες σε ό,τι αφορά την ασφάλεια και προστασία της κοινωνίας, με χαμηλά ποσοστά εγκληματικότητας και βίας.
Αυτό το αίσθημα διακατέχει ολόκληρη τη χώρα, σύμφωνα με τους κατοίκους. «Η βαθιά αίσθηση κοινότητας και φιλικότητας σε κάνει να νιώθεις ευπρόσδεκτος και άνετος, είτε βρίσκεσαι σε μια μικρή πόλη είτε σε μεγάλη πόλη», λέει ο Τζακ Φιτσίμονς, κάτοικος του Κιλντέρ και διευθυντής εμπειριών στο κάστρο Kilkea. Βλέπει ότι τα ισχυρά συστήματα κοινωνικής στήριξης και η έμφαση στην κοινωνική πρόνοια μειώνουν τις ανισότητες και τις εντάσεις. «Οι άνθρωποι εδώ φροντίζουν ο ένας τον άλλον. Είναι το είδος του μέρους όπου μπορείς να ζητήσεις βοήθεια από έναν άγνωστο και θα κάνει ό,τι μπορεί για να σε βοηθήσει».
Σε διεθνές επίπεδο, η χώρα διατηρεί στρατιωτική ουδετερότητα (δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ – μία από τις τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες εκτός της συμμαχίας), και προτιμά να επιλύει τις συγκρούσεις με διπλωματία. Εσωτερικά, δίνει έμφαση στη διατήρηση των φυσικών και πολιτιστικών της θησαυρών και προσφέρει μια φιλόξενη εμπειρία στους επισκέπτες. «Ακόμη με εκπλήσσει το πόσο εντυπωσιασμένοι είναι οι επισκέπτες από τη φιλικότητα των Ιρλανδών. Για εμάς, είναι μέρος της ταυτότητάς μας. Η φιλοξενία είναι έμφυτη σε εμάς», σημειώνει ο Φιτσίμονς.
Η χαλαρή φύση της ζωής στην Ιρλανδία ενισχύει την αίσθηση ειρήνης. «Δεν είσαι ποτέ μακριά από ένα κάστρο, έναν ήσυχο περίπατο στο δάσος ή μια παραδοσιακή μουσική βραδιά σε μια ζεστή παμπ», προσθέτει. «Η ζωή κινείται με πιο αργούς ρυθμούς εδώ, και οι άνθρωποι εκτιμούν ακόμα την κουβέντα και τη διήγηση ιστοριών. Αυτή η ανθρώπινη επαφή ξεχωρίζει πραγματικά».
Νέα Ζηλανδία
Φέτος, η Νέα Ζηλανδία ανέβηκε δύο θέσεις, φτάνοντας στην τρίτη, χάρη σε βελτιώσεις στον τομέα της ασφάλειας καθώς και στη μείωση διαδηλώσεων και τρομοκρατικών επιθέσεων.
Ως νησιωτικό κράτος του Ειρηνικού, η γεωγραφία της προσφέρει φυσική προστασία από εξωτερικές απειλές, όμως και οι εσωτερικές πολιτικές της ενισχύουν την ειρηνική καθημερινότητα. «Οι νόμοι περί οπλοκατοχής στη Νέα Ζηλανδία είναι από τους πιο αυστηρούς στον κόσμο – κι αυτό συμβάλλει ξεκάθαρα στο αίσθημα ασφάλειας», λέει η Μίσα Μάννιξ-Όπι, γεννημένη στη χώρα και διευθύντρια εμπειρίας πελατών της εταιρείας μετεγκατάστασης Greener Pastures. Σημειώνει ότι είναι μια χώρα όπου τα παιδιά πάνε σχολείο με τα πόδια, οι πόρτες των σπιτιών μένουν ξεκλείδωτες και οι οδηγοί σταματούν για να βοηθήσουν αν δουν κάποιον στην άκρη του δρόμου. «Υπάρχει μια γενική εμπιστοσύνη στους ανθρώπους και στα συστήματα, που δημιουργεί αίσθηση κοινότητας στην καθημερινότητα».
Πέρα από το ισχυρό κοινωνικό κράτος και την καθολική υγειονομική περίθαλψη, οι Νεοζηλανδοί δίνουν μεγάλη σημασία στη σύνδεση με τη φύση – είτε πρόκειται για περίπατο στην παραλία, πεζοπορία στο δάσος ή ένα ποτήρι κρασί κάτω από τα αστέρια. Η αίσθηση κοινότητας αντικατοπτρίζεται και στα πολλά φεστιβάλ και εκδηλώσεις για όλες τις ηλικίες, με έμφαση στο οικογενειακό κλίμα. Παρότι οι επισκέπτες έρχονται για το τοπίο, αυτό που τους μένει είναι το αίσθημα ασφάλειας και αποδοχής.
«Πίσω από τα καρτποσταλικά τοπία, η Νέα Ζηλανδία έχει βάθος. Οι άνθρωποι είναι αυθεντικοί, ο πολιτισμός των Μαορί είναι ζωντανός και παρών, και ο πιο αργός ρυθμός ζωής μπορεί να σου αλλάξει την οπτική», λέει η Μάννιξ-Όπι. «Ένας πελάτης μου είπε πως, αν και η Νέα Ζηλανδία είναι πανέμορφη, οι άνθρωποί της είναι η υπερδύναμή της».
Αυστρία
Αν και υποχώρησε κατά μία θέση φέτος, η Αυστρία παραμένει στην τέταρτη θέση, με υψηλές επιδόσεις σε όλους τους τομείς. Όπως και η Ιρλανδία, υιοθετεί συνταγματικά κατοχυρωμένη ουδετερότητα, αποφεύγοντας συμμετοχή σε στρατιωτικές συμμαχίες όπως το ΝΑΤΟ – κάτι που της επιτρέπει να στρέφει την προσοχή και τους πόρους της στο εσωτερικό.
«Η δεκαετίες ουδετερότητα της Αυστρίας σημαίνει ότι η χώρα επενδύει στους ανθρώπους της αντί για τις συγκρούσεις», λέει ο Άρμιν Πφουρτσέλερ, ιδιοκτήτης του SPA-Hotel Jagdhof. Ζει στην κοιλάδα Στουμπάι, όπου – όπως λέει – «οι άνθρωποι περπατούν δίπλα στο ποτάμι τα μεσάνυχτα, τα σπίτια μένουν ξεκλείδωτα και τα ποδήλατα δεν τα δένει κανείς έξω από τις καφετέριες. Η ασφάλεια δεν είναι απλώς ένας αριθμός – είναι τρόπος ζωής».
Ο Πφουρτσέλερ παρατηρεί αυτή τη χαλάρωση και στους επισκέπτες. «Μετά από λίγες μέρες, οι ώμοι τους χαλαρώνουν, το άγχος εξαφανίζεται και κοιμούνται σαν παιδιά. Ξεκινούν να προσέχουν τον ήχο του ποταμού, το πώς αλλάζει το φως στο βουνό και τη χαρά του να αναπνέεις βαθιά. Αυτή είναι η μεγαλύτερη αίσθηση ασφάλειας που σου προσφέρει αυτός ο τόπος: η βεβαιότητα πως εδώ, μπορείς απλώς να είσαι».
Σιγκαπούρη
Διατηρώντας την έκτη θέση φέτος, η Σιγκαπούρη είναι η μόνη ασιατική χώρα στην πρώτη δεκάδα (η Ιαπωνία και η Μαλαισία ακολουθούν στη 12η και 13η θέση αντίστοιχα). Καταγράφει εξαιρετικά υψηλές επιδόσεις στην ασφάλεια, παρά τις πολύ υψηλές στρατιωτικές δαπάνες ανά κάτοικο – ξεπερνιέται μόνο από τη Βόρεια Κορέα και το Κατάρ.
Η απουσία συγκρούσεων και η εσωτερική ασφάλεια δημιουργούν έντονη αίσθηση προστασίας. «Περπατώ αργά τη νύχτα και δεν φοβάμαι. Η επιστροφή στο σπίτι δεν είναι τρομακτική ή αγχωτική όπως σε πολλές μεγάλες πόλεις», λέει η κάτοικος Ξινρούν Χαν. «Υπάρχει απόλυτη εμπιστοσύνη στο σύστημα, κάτι που δημιουργεί ένα περιβάλλον ήρεμο, στοργικό και ειρηνικό».
Αν και η συντηρητική στάση της χώρας σε θέματα ΛΟΑΤΚ+ περιορίζει ορισμένες ελευθερίες – όπως η απαγόρευση του γάμου μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου – παρατηρείται κοινωνική πρόοδος, όπως το όλο και μεγαλύτερο φεστιβάλ υπερηφάνειας Pink Dot. Πολλοί ανέφεραν ότι φέτος ένιωσαν πιο ασφαλείς στη διοργάνωση απ’ ό,τι στο παρελθόν, καθώς η νέα γενιά Σιγκαπουριανών διεκδικεί μεγαλύτερη αποδοχή.
Η Χαν προτείνει στους επισκέπτες να απολαύσουν τις ελευθερίες που προσφέρει η ασφάλεια: μια βόλτα δίπλα στον ποταμό στις 2 το πρωί, ένα νυχτερινό σνακ από κάποιον πλανόδιο ή έναν περίπατο στο πάρκο μετά τη δύση του ηλίου. «Όλα μοιάζουν ελεύθερα – είτε είσαι κάτοικος είτε απλός επισκέπτης».
Η κατάταξη των 10 πιο ειρηνικών χωρών στον κόσμο για το 2025, σύμφωνα με τον Δείκτη Παγκόσμιας Ειρήνης (Global Peace Index):
1. Ισλανδία
2. Ιρλανδία
3. Νέα Ζηλανδία
4. Αυστρία
5. Ελβετία
6. Σιγκαπούρη
7. Πορτογαλία
8. Δανία
9. Σλοβενία
10. Φινλανδία
