Με τον τρόπο αυτό, το Πεκίνο επιχειρεί να εξασφαλίσει ότι θα έχει λόγο σε δύο λιμάνια, το Balboa και το Cristóbal, που βρίσκονται στις δύο άκρες της διώρυγας. Από το πέρασμα αυτό διέρχεται περίπου το 5% του παγκόσμιου εμπορίου, γεγονός που καθιστά την υπόθεση όχι μόνο οικονομικής αλλά και γεωστρατηγικής σημασίας.
Η CK Hutchison είναι από τους μεγαλύτερους ομίλους λιμενικής διαχείρισης στον κόσμο, με παρουσία σε 23 χώρες και περισσότερα από 40 λιμάνια. Η απόφαση πώλησης των συμμετοχών της στη BlackRock και την MSC σηματοδοτεί μια από τις μεγαλύτερες συμφωνίες του κλάδου.
Όμως, η παρουσία λιμανιών στον Παναμά κάνει τη συμφωνία ιδιαίτερα «ευαίσθητη».
Η Διώρυγα, που λειτουργεί εδώ και πάνω από έναν αιώνα, εξακολουθεί να θεωρείται στρατηγικό σημείο ελέγχου. Για τον Παναμά, είναι πηγή εσόδων και κύρος. Για τις μεγάλες δυνάμεις, είναι μέσο επιρροής.
Στην Ουάσιγκτον η κινεζική απαίτηση προκάλεσε άμεση αντίδραση.
Αμερικανοί αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι η συμμετοχή της COSCO θα δημιουργήσει κινδύνους για την εθνική ασφάλεια. Οι ανησυχίες δεν περιορίζονται στην εμπορική διάσταση, αλλά αφορούν και την τεχνολογική υποδομή των σύγχρονων λιμένων.
Συστήματα logistics, δίκτυα πληροφορικής και γερανογέφυρες που προμηθεύονται από κινεζικές εταιρείες θεωρούνται πιθανοί μηχανισμοί παρακολούθησης. Με άλλα λόγια, οι ΗΠΑ φοβούνται ότι η Κίνα θα αποκτήσει πρόσβαση σε κρίσιμα δεδομένα που αφορούν τις ροές εμπορίου και τις κινήσεις πλοίων.
Ορισμένοι μάλιστα δεν κρύβουν ότι, αν χρειαστεί, η Ουάσιγκτον μπορεί να εξετάσει μέτρα πίεσης στον Παναμά για να αποτρέψει την είσοδο της COSCO.
Η κυβέρνηση του Παναμά βρίσκεται στη μέση ενός ανταγωνισμού που ξεπερνά κατά πολύ τις δικές της δυνάμεις. Επισήμως δηλώνει ότι η κυριαρχία στη Διώρυγα είναι αδιαπραγμάτευτη. Ωστόσο αναγνωρίζει πως το πολιτικό και οικονομικό περιβάλλον την υποχρεώνει να κινηθεί με προσοχή.
Ένα από τα σενάρια που συζητούνται είναι η επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας ή ακόμη και η προκήρυξη νέας διαδικασίας, ώστε να μην κατηγορηθεί ότι υποκύπτει σε πιέσεις. Το ζητούμενο για τον Παναμά είναι να προστατεύσει τον ρόλο του ως ουδέτερου διαχειριστή, χωρίς να αποξενώσει τους βασικούς εμπορικούς του εταίρους.
Η υπόθεση αναδεικνύει έναν γενικότερο κανόνα: τα λιμάνια σήμερα δεν είναι απλώς οικονομικά assets. Αποτελούν στρατηγικά σημεία ελέγχου, από τα οποία μπορεί να κριθεί η ισορροπία ισχύος.
Η Κίνα, με την COSCO, εφαρμόζει μια στρατηγική παγκόσμιας παρουσίας. Η εξαγορά λιμένων δεν σημαίνει μόνο αύξηση εσόδων αλλά και παρουσία σε κομβικές γεωγραφικές περιοχές. Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ βλέπουν αυτή την τακτική ως απειλή, ιδιαίτερα όταν αφορά περιοχές όπως η Διώρυγα του Παναμά, που βρίσκονται παραδοσιακά στη σφαίρα επιρροής τους.
Η συμφωνία των 23 δισ. είναι μόνο η αφορμή. Στην πραγματικότητα, το διακύβευμα είναι ποιος θα έχει τον τελευταίο λόγο για τη λειτουργία ενός από τους σημαντικότερους εμπορικούς κόμβους του πλανήτη.
Η Κίνα δείχνει ότι είναι έτοιμη να χρησιμοποιήσει την οικονομική της ισχύ για να αποκτήσει πρόσβαση σε κρίσιμες υποδομές. Οι ΗΠΑ από την άλλη, προετοιμάζονται να μπλοκάρουν κάθε τέτοια κίνηση, θεωρώντας ότι διακυβεύεται η ασφάλειά τους. Και ο Παναμάς, μικρό κράτος αλλά με τεράστια γεωπολιτική βαρύτητα, καλείται να ισορροπήσει σε ένα τεντωμένο σχοινί.
Η απαίτηση της Κίνας να συμμετάσχει στη συμφωνία Hutchison–BlackRock–MSC δεν είναι απλώς μια εμπορική διεκδίκηση. Είναι ένδειξη της μεγάλης μάχης για τον έλεγχο των θαλάσσιων διαδρόμων.
Για τον Παναμά, η πρόκληση είναι τεράστια, να παραμείνει κυρίαρχος και ανεξάρτητος, χωρίς να γίνει πιόνι στον ανταγωνισμό ΗΠΑ–Κίνας. Για τη διεθνή κοινότητα, η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει ότι η θάλασσα και οι υποδομές της παραμένουν το πραγματικό πεδίο αντιπαράθεσης του 21ου αιώνα.
