Η φράση-κλειδί της ομιλίας της Προέδρου της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών, ήταν η επισήμανση ότι στην κορυφή της διεθνούς ναυτιλιακής κατάταξης βρίσκεται πλέον οριακά η Κίνα και, κυρίως, ότι ένα μεγάλο μέρος του κινεζικού στόλου και των νέων παραγγελιών συνδέεται με κρατικά συμφέροντα.
Πρόκειται για μια διατύπωση με πολλαπλούς αποδέκτες και ξεκάθαρη στόχευση, να μεταφέρει το κέντρο βάρους της συζήτησης από την «κανονιστική συμμόρφωση» στην ισχύ και τη στρατηγική.
Σε μια ανάγνωση «πίσω από τις γραμμές», η αναφορά στην Κίνα δεν παρουσιάσθηκε ως ηθικό ή ιδεολογικό επιχείρημα, αλλά ως γεωοικονομικό δεδομένο. Ένας ανταγωνιστής που κινείται με συνέχεια πολιτικής, ενιαίο σχεδιασμό και κρατική στήριξη.
Με άλλα λόγια, η Μελίνα Τραυλού δείχνει προς το ευρωπαϊκό ακροατήριο ότι η ναυτιλία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως «ένας κλάδος που ρυθμίζεται» αλλά ως στρατηγικός πυλώνας που, αν μείνει απροστάτευτος, θα χάσει έδαφος από κέντρα ισχύος που δεν δεσμεύονται από τις ίδιες αρχές.
Εξάλλου η ομιλία της αναδεικνύει μια καθαρή αντίθεση. Από τη μία, η διεθνής στροφή σε προστατευτισμό και εργαλειοποίηση της οικονομίας και από την άλλη, η ευρωπαϊκή εμμονή σε περιφερειακά μέτρα που βαραίνουν τη ναυτιλία.
Εδώ η Πρόεδρος της ΕΕΕ δεν αμφισβητεί την ανάγκη της πράσινης μετάβασης. Αμφισβητεί όμως την ευρωπαϊκή μέθοδο σύμφωνα με την οποία η ναυτιλία επιβαρύνεται με μέτρα εισπρακτικού χαρακτήρα (EU ETS, FuelEU), τα οποία –όπως υποστηρίζει– δημιουργούν στρεβλώσεις ανταγωνισμού χωρίς ανάλογο αποτέλεσμα στις παγκόσμιες εκπομπές.
Με αυτόν τον τρόπο, η ΕΕΕ δίνει μεταφέρει Κομισιόν ένα δίλημμα, είτε θα φτιάξει πολιτική που συνδυάζει ανταγωνιστικότητα και απανθρακοποίηση με ρεαλισμό, είτε θα δει την ευρωπαϊκή ναυτιλία να πιέζεται μέσα σε ένα περιβάλλον όπου οι άλλοι παίκτες κινούνται γρηγορότερα και με λιγότερα δεσμά.
Η επίκληση στην «έκθεση Draghi» και στην προειδοποίηση του Charles Michel (ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να γίνει «μουσείο») δεν είναι διακοσμητική. Είναι προσπάθεια να «δέσει» το αίτημα της ναυτιλίας πάνω σε ευρωπαϊκή ατζέντα ανταγωνιστικότητας, ώστε να μη φανεί ως κλαδική διεκδίκηση.
Επίσης, σημαντικό μέρος της ομιλίας αφορά τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για καύσιμα και επενδύσεις. Sustainable Transport Investment Plan, αναφορές σε LNG, σε ρόλο των hubs και –κυρίως– σε νέα χρηματοδοτικά εργαλεία πέρα από το Innovation Fund, το οποίο «δεν λειτουργεί για την ποντοπόρο ναυτιλία».
Εδώ η γραμμή είναι απλή, δεν γίνεται να ζητάς από έναν παγκόσμιο κλάδο να αλλάξει καύσιμα, αν δεν εξασφαλίζεις προσφορά, υποδομές και χρηματοδότηση σε επαρκή κλίμακα.
Το ουσιαστικό πολιτικό αίτημα διατυπώνεται έμμεσα αλλά καθαρά. Δεσμευτικοί στόχοι στους παραγωγούς καυσίμων, όχι μόνο στους πλοιοκτήτες, και επιστροφή των εσόδων από τα ευρωπαϊκά περιβαλλοντικά μέτρα στον κλάδο (όσο αυτά εφαρμόζονται). Πρόκειται για προσπάθεια αναδιανομής του βάρους, από το «πληρώστε για να μειώσετε» στο «φτιάξτε αγορά για να μπορέσουμε να μειώσουμε».
Ουάσιγκτον–Πεκίνο: η ναυτιλία ως πεδίο αντιποίνων και η ΕΕΕ ως “damage controller”
Επίσης στην ομιλία της αναφέρθηκε ρητά στο επεισόδιο των προβλεπόμενων τελών για προσεγγίσεις πλοίων κινεζικής ναυπήγησης στα αμερικανικά λιμάνια, καθώς και στο ότι ακολούθησε αμοιβαία αναστολή μέτρων.
Το κρίσιμο σημείο δεν είναι η περιγραφή. Είναι η διεκδίκηση ρόλου καθώς η ΕΕΕ εμφανίζεται να παρεμβαίνει «από την πρώτη στιγμή» επισημαίνοντας αρνητικές επιπτώσεις όχι μόνο στη ναυτιλία, αλλά και στις εθνικές οικονομίες των εμπλεκομένων.
Με άλλα λόγια, η Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών εκπέμπει προς Ουάσιγκτον και Πεκίνο ότι η ναυτιλία δεν είναι ουδέτερο υλικό για πολιτικά πειράματα. Όταν γίνεται εργαλείο πίεσης, οι επιπτώσεις επιστρέφουν στο εμπόριο, στον πληθωρισμό, στις εφοδιαστικές αλυσίδες.
ΙΜΟ: ρεαλισμός, διεθνής αποδοχή και μια «πρώτη» ελληνική διαφοροποίηση
Στο κομμάτι της απανθρακοποίησης στον ΙΜΟ και την αναβολή της διαδικασίας για το Net Zero Framework, η Πρόεδρος της ΕΕΕ σκιαγραφεί μια σύγκρουση τριών γραμμών:
- Μια αρχική πρόταση της βιομηχανίας με ευρεία στήριξη (62 κράτη),
- Μια “συμβιβαστική” πρόταση που περιγράφεται ως πολιτικός συμβιβασμός με «σοβαρές αστοχίες»,
- Και την ανοιχτή πλέον εναντίωση των ΗΠΑ, που –σύμφωνα με την ομιλία της – άλλαξε τη δυναμική.
Η αναφορά ότι η Ελλάδα για πρώτη φορά διαφοροποιήθηκε από την κοινοτική γραμμή επιλέγοντας αποχή έχει ειδικό βάρος. Πρόκειται για μήνυμα ότι, όταν το διεθνές πλαίσιο δεν συγκροτεί ευρεία αποδοχή, η ελληνική πλευρά δεν θα “κλειδώσει” σε ευρωπαϊκή θέση που μπορεί να αποδειχθεί αδιέξοδη.
Παράλληλα, η ΕΕΕ διατυπώνει μια κρίσιμη τεχνική αρχή, τη μετακύλιση κόστους στον commercial operator. Είναι μια προληπτική θωράκιση του ιδιοκτήτη στην επόμενη μέρα των κανονισμών.
Αν το πρώτο μισό της ομιλίας είναι για ανταγωνιστικότητα και κανονισμούς, το δεύτερο είναι για ασφάλεια. Η ρητορική «οι ναυτικοί δεν είναι μαχητές, είναι άμαχοι» δεν είναι συναισθηματικό ξέσπασμα. Είναι νομικο-πολιτικό πλαίσιο μέσο του οποίου ζητά από κράτη και διεθνείς οργανισμούς να αντιμετωπίσουν τις επιθέσεις σε πλοία ως προσβολή ενός παγκόσμιου αγαθού (ελευθερία ναυσιπλοΐας) και όχι ως “παράπλευρη απώλεια” γεωπολιτικών συγκρούσεων.
