Οι μεγαλύτερες εταιρείες μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων έχουν αναστείλει τις διελεύσεις από τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ και ανακατευθύνουν τα πλοία τους γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, μετά τις αμερικανικές και ισραηλινές επιδρομές κατά του Iράν το Σαββατοκύριακο.
Σύμφωνα με το CNBC, η δανέζικη ναυτιλιακή Maersk ανακοίνωσε ότι διακόπτει μέχρι νεωτέρας όλες τις διελεύσεις από τα Στενά του Ορμούζ, προειδοποιώντας ότι ενδέχεται να υπάρξουν καθυστερήσεις σε δρομολόγια που εξυπηρετούν λιμάνια του Αραβικού Κόλπου.
Τα Στενά του Ορμούζ, ανάμεσα στο Ομάν και το Ιράν, θεωρούνται ένα από τα σημαντικότερα «σημεία ασφυξίας» για το παγκόσμιο πετρέλαιο. Το 2023, οι ροές πετρελαίου μέσω της συγκεκριμένης θαλάσσιας οδού ανήλθαν κατά μέσο όρο σε 20,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης υγρών καυσίμων.
Η Maersk — που συχνά αντιμετωπίζεται ως βαρόμετρο του διεθνούς εμπορίου — ανακοίνωσε επίσης ότι «παγώνει» προσωρινά και τις μελλοντικές διελεύσεις μέσω του Σουέζ και των Στενών του Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Το συγκεκριμένο πέρασμα, ανάμεσα στο Κέρας της Αφρικής και τη Μέση Ανατολή, συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και τον Ινδικό Ωκεανό. Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2023, εκτιμάται ότι από εκεί διήλθε το 12% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου και το 8% του εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Όλα τα δρομολόγια που συνδέουν τη Μέση Ανατολή και την Ινδία με τη Μεσόγειο ή τις ανατολικές ακτές των Ηνωμένων Πολιτειών θα πραγματοποιούνται πλέον μέσω Αφρικής, αυξάνοντας τη διάρκεια και το κόστος μεταφοράς.
Ανάλογα μέτρα έλαβαν και άλλοι κολοσσοί του κλάδου. Η γερμανική Hapag-Lloyd ανέστειλε τις διελεύσεις από τα Στενά του Ορμούζ, επικαλούμενη λόγους ασφάλειας των πληρωμάτων της. Η γαλλική CMA CGM έδωσε εντολή στα πλοία της που βρίσκονται στον Κόλπο να κατευθυνθούν σε ασφαλείς περιοχές, ενώ διέκοψε και τις διελεύσεις από τη Διώρυγα του Σουέζ, ανακατευθύνοντας τα πλοία γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας. Παρόμοια στάση υιοθέτησε και η MSC, η μεγαλύτερη εταιρεία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων στον κόσμο, θέτοντας τα πλοία της στην περιοχή σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι η παράκαμψη αυτών των κομβικών σημείων θα οδηγήσει σε αύξηση των ναύλων και σε καθυστερήσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα, καθώς «δεν υπάρχει ουσιαστική εναλλακτική» στη θαλάσσια μεταφορά για το διεθνές εμπόριο.
Ακόμη και μια προσωρινή διακοπή της διέλευσης πετρελαιοφόρων από τα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να ωθήσει ανοδικά τις διεθνείς τιμές ενέργειας, να αυξήσει το κόστος μεταφορών και να προκαλέσει σημαντικές καθυστερήσεις στον εφοδιασμό. Επιπλέον, λιμάνια όπως το Τζέμπελ Άλι και το Χορ Φακάν λειτουργούν ως βασικοί κόμβοι μεταφόρτωσης στο παγκόσμιο δίκτυο εμπορίου.
Ωστόσο, σύμφωνα με την Αμρίτα Σεν της Energy Aspects, ένα πλήρες κλείσιμο των Στενών από την ιρανική πλευρά θεωρείται μάλλον απίθανο. Όπως εκτιμά, περίπου 15 εκατ. βαρέλια πετρελαίου και 80 εκατ. τόνοι LNG διήλθαν από το συγκεκριμένο πέρασμα το περασμένο έτος. Ένα τέτοιο βήμα θα προκαλούσε άμεση και ισχυρή στρατιωτική αντίδραση από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Παρόλα αυτά, ακόμη και χωρίς επίσημο αποκλεισμό, μεμονωμένες επιθέσεις ή περιστατικά σε δεξαμενόπλοια αρκούν για να καταστήσουν τις αγορές «εξαιρετικά επιφυλακτικές», αποτρέποντας πλοιοκτήτες και ασφαλιστές από το να αναλάβουν τον κίνδυνο. Και αυτή ακριβώς η αβεβαιότητα είναι που γεννά τις μεγαλύτερες αναταράξεις στο παγκόσμιο εμπόριο και στις αγορές ενέργειας.
