Η φοροδιαφυγή υπήρξε διαχρονικά μία από τις μεγαλύτερες παθογένειες της ελληνικής οικονομίας και θεωρείται βασικός παράγοντας που συνέβαλε στην κρίση δημόσιου χρέους της δεκαετίας του 2010. Ωστόσο, όπως σημειώνει η Handelsblatt, η Ελλάδα εμφανίζει πλέον μετρήσιμα και ουσιαστικά αποτελέσματα στη μάχη κατά της παραοικονομίας, αφήνοντας πίσω της την εικόνα της «προβληματικής χώρας».
Η Τεχνητή Νοημοσύνη στον πυρήνα της στρατηγικής
Σε συνέντευξή του στη γερμανική εφημερίδα, ο Κυριάκος Πιερρακάκης υπογραμμίζει ότι η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του συνολικού ψηφιακού μετασχηματισμού της οικονομίας. Όπως εξηγεί, καθοριστικό σημείο καμπής υπήρξε η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου ψηφιακού συστήματος αναφορών.
Η υποχρεωτική ηλεκτρονική τιμολόγηση, τα ηλεκτρονικά βιβλία και οι ψηφιακές αναφορές συναλλαγών παράγουν πλέον αξιόπιστα και υψηλής ποιότητας δεδομένα σε μεγάλη κλίμακα. Πάνω σε αυτή τη βάση, η φορολογική διοίκηση αξιοποιεί προηγμένα εργαλεία ανάλυσης δεδομένων και αλγορίθμους Τεχνητής Νοημοσύνης, οι οποίοι εντοπίζουν μοτίβα, ανωμαλίες και ιεραρχούν τις υποθέσεις με τον υψηλότερο κίνδυνο φορολογικής απάτης.
Από την ψηφιακή διακυβέρνηση στο Υπουργείο Οικονομικών
Η Handelsblatt υπενθυμίζει το ακαδημαϊκό και επαγγελματικό υπόβαθρο του 42χρονου υπουργού, ο οποίος σπούδασε πληροφορική στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, πολιτικές επιστήμες στο Χάρβαρντ και απέκτησε μεταπτυχιακό από το MIT. Το 2019 διορίστηκε Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, όπου και υλοποίησε εμβληματικές πρωτοβουλίες, με κυριότερη την πλατφόρμα gov.gr, μέσω της οποίας οι πολίτες έχουν πλέον πρόσβαση σε περισσότερες από 2.500 ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες.
Τον Μάρτιο του 2025 ανέλαβε το χαρτοφυλάκιο του Υπουργείου Οικονομικών, όπου —όπως σημειώνει το δημοσίευμα— αποκομίζει πλέον τους καρπούς της στρατηγικής ψηφιοποίησης που είχε θέσει σε εφαρμογή τα προηγούμενα χρόνια.
Μετρήσιμα αποτελέσματα και αύξηση εσόδων
Τα αποτελέσματα της πολιτικής αυτής αποτυπώνονται ξεκάθαρα στα δημόσια έσοδα. «Μόνο τα τελευταία δύο χρόνια, έχουμε ανακτήσει 3,9 δισεκατομμύρια ευρώ μέσω μέτρων καταπολέμησης της φοροδιαφυγής», δηλώνει ο υπουργός, διευκρινίζοντας ότι το όφελος αυτό επιστρέφει στην κοινωνία μέσω φοροελαφρύνσεων και όχι μόνο ως δημοσιονομικό πλεόνασμα.
Ιδιαίτερη βελτίωση καταγράφεται στα έσοδα από τον ΦΠΑ. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το λεγόμενο «έλλειμμα ΦΠΑ» στην Ελλάδα ανερχόταν στο 34% το 2017, ενώ έως το 2024 είχε περιοριστεί στο 9%, σηματοδοτώντας μία από τις μεγαλύτερες βελτιώσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο ρόλος-κλειδί της ΑΑΔΕ
Καθοριστική συμβολή σε αυτή την εξέλιξη έχει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων. Δημιουργήθηκε το 2017 με στόχο τη μείωση της πολιτικής επιρροής στη φορολογική και τελωνειακή διοίκηση και την αντιμετώπιση της διαφθοράς. Η ΑΑΔΕ δεν υπάγεται στο Υπουργείο Οικονομικών, αλλά λογοδοτεί απευθείας στο Κοινοβούλιο, γεγονός που, σύμφωνα με τη Handelsblatt, ενίσχυσε την αποτελεσματικότητα και την αξιοπιστία της.
Ένα ψηφιακό οικοσύστημα σε πραγματικό χρόνο
Στόχος της ελληνικής στρατηγικής είναι η δημιουργία ενός πλήρως ψηφιακού οικοσυστήματος που θα αποτυπώνει την οικονομική δραστηριότητα σε πραγματικό χρόνο. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης χαρακτηρίζει το ελληνικό μοντέλο παράδειγμα για το πώς η ψηφιοποίηση και η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορούν να ενισχύσουν τη φορολογική συμμόρφωση με κοινωνικά και πολιτικά αποδεκτό τρόπο.
Ο ίδιος, ο οποίος εξελέγη πρόεδρος του Eurogroup τον Δεκέμβριο, σημειώνει ότι ένα σύστημα που «μετρά την πραγματικότητα» διασφαλίζει ίση μεταχείριση των φορολογουμένων και οδηγεί σε υψηλότερη συμμόρφωση χωρίς την όξυνση της σχέσης κράτους – πολίτη, χαρακτηρίζοντάς το «νίκη για τους υπουργούς Οικονομικών σε όλη την Ευρώπη».
Τέλος στο τραπεζικό απόρρητο και καθολική ψηφιακή εποπτεία
Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα προχωρά σε ριζικές αλλαγές. Η ηλεκτρονική τιμολόγηση μεταξύ επιχειρήσεων είναι πλέον υποχρεωτική, ενώ από τον Μάιο ακολουθεί η ηλεκτρονική διαβίβαση των δελτίων παράδοσης. Από τον Ιούνιο, η φορολογική αρχή θα παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο όλες τις τραπεζικές συναλλαγές — καταθέσεις, αναλήψεις, μεταφορές και συναλλαγές τίτλων — γεγονός που σηματοδοτεί το τέλος του τραπεζικού απορρήτου όπως ήταν γνωστό έως σήμερα.
Μέχρι το τέλος του έτους, η ΑΑΔΕ στοχεύει να έχει πλήρη εικόνα σε πραγματικό χρόνο για τη δραστηριότητα των τραπεζικών λογαριασμών, τις πληρωμές με κάρτα και τα ηλεκτρονικά τιμολόγια, με αλγορίθμους Τεχνητής Νοημοσύνης να «σαρώνουν» τα δεδομένα για εντοπισμό παρατυπιών.
Από δορυφόρους έως social media
Τα μοντέλα μηχανικής μάθησης χρησιμοποιούνται ήδη για τη δημιουργία προφίλ κινδύνου και τον προληπτικό εντοπισμό φοροδιαφυγής. Η Τεχνητή Νοημοσύνη εφαρμόζεται, μεταξύ άλλων, στην ανάλυση δορυφορικών εικόνων για τον εντοπισμό μη δηλωμένων περιουσιακών στοιχείων, όπως αυθαίρετα κτίσματα ή πισίνες.
Παράλληλα, αξιοποιούνται δεδομένα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ώστε να ελέγχεται αν ο δηλωμένος τρόπος ζωής συμβαδίζει με τα εισοδήματα. Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά, όσοι επιδεικνύουν πολυτελή αυτοκίνητα ή ακριβές διακοπές, χωρίς αντίστοιχα δηλωμένα έσοδα, ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με φορολογικό έλεγχο.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί πρόσφατη υπόθεση «συμβούλου γνωριμιών», ο οποίος δραστηριοποιούνταν επί τουλάχιστον πέντε χρόνια μέσω social media και TikTok, χωρίς να εκδίδει αποδείξεις. Έπειτα από στοχευμένο έλεγχο της ΑΑΔΕ, οι διαφυγόντες φόροι εκτιμήθηκαν σε πάνω από 300.000 ευρώ.
«Δικαιοσύνη και λιγότερα βάρη για τους συνεπείς»
Κλείνοντας, ο Κυριάκος Πιερρακάκης τονίζει στη Handelsblatt ότι η απλοποίηση των διαδικασιών μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης ενισχύει τη φορολογική δικαιοσύνη, αυξάνει τη συμμόρφωση και μειώνει τα περιττά βάρη για τους έντιμους φορολογούμενους — μια προσέγγιση που, όπως σημειώνει, έχει ήδη αποδώσει απτά αποτελέσματα.
