Τον Δεκέμβριο, η Αυστραλία έγινε η πρώτη χώρα που απαγόρευσε σε παιδιά κάτω των 16 ετών τη χρήση των πιο δημοφιλών εφαρμογών κοινωνικής δικτύωσης στον κόσμο. Κυβερνήσεις, ερευνητές και — ίσως περισσότερο από όλους — ανήσυχοι γονείς σε όλο τον κόσμο παρακολουθούν αυτό το πείραμα με μεγάλο ενδιαφέρον.
Έξι μήνες μετά την εφαρμογή της απαγόρευσης στην Αυστραλία, λίγοι είναι αυτοί που την κρίνουν απόλυτα επιτυχημένη. Είναι ακόμη νωρίς, ωστόσο, περίπου επτά στους δέκα γονείς δηλώνουν ότι οι έφηβοι ηλικίας 13 έως 15 ετών που χρησιμοποιούσαν τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης πριν από την απαγόρευση είτε δεν αποκλείστηκαν ποτέ, είτε κατάφεραν να δημιουργήσουν νέους λογαριασμούς, σύμφωνα με την αυστραλιανή ρυθμιστική αρχή που είναι υπεύθυνη για την εφαρμογή του νόμου. Οι έφηβοι, μάλιστα, μιλούν με άνεση για το πόσο εύκολα κατάφεραν να παρακάμψουν τους ελέγχους ηλικίας. (Μία μέθοδος: ζωγραφίζουν μουστάκια στα πρόσωπά τους για τις φωτογραφίες επαλήθευσης ηλικίας).
Εκείνοι που φαίνονται περισσότερο απογοητευμένοι είναι οι γονείς που έγιναν «κακοί» ή «τρελοί» κλειδώνοντας τα κινητά τη νύχτα ή τα έπαιρναν από τα παιδιά μετά το σχολείο. Πολλοί από αυτούς είπαν στους New York Times ότι ήλπιζαν πως η απαγόρευση θα μείωνε την πίεση που νιώθουν τα παιδιά τους να βρίσκονται σε αυτές τις εφαρμογές, επειδή ούτε οι φίλοι τους θα τις χρησιμοποιούσαν. Όμως, ελάχιστα έχει αυτό αλλάξει.
«Τα παιδιά γελούν με την απαγόρευση», είπε η 42χρονη Λόρεν Χίλιερ. Ο 13χρονος γιος της εξακολουθεί να χρησιμοποιεί το Instagram, η 15χρονη θετή κόρη της εξακολουθεί να χρησιμοποιεί το Snapchat και η ίδια εξακολουθεί να είναι ο «κακός» της υπόθεσης.
Ο νόμος απέναντι στους αποφασισμένους εφήβους
Ο νόμος της Αυστραλίας υποτίθεται ότι θα μετέτρεπε ολόκληρη τη χώρα σε μια συμμαχία, δήλωσε ο Ντάνι Ελάτσι, πατέρας πέντε παιδιών στο Σίδνεϊ. Οι γονείς που ήθελαν να καθυστερήσουν τη στιγμή που θα δώσουν κινητό στα παιδιά τους θα μπορούσαν να αντλήσουν δύναμη από τη συλλογική προσπάθεια.
Ωστόσο, τα τεχνολογικά εμπόδια που έθεσαν πλατφόρμες όπως το TikTok και το YouTube — οι οποίες, βάσει του νόμου, υποτίθεται ότι πρέπει να επαληθεύουν την ηλικία των χρηστών — αποδείχθηκαν κάθε άλλο παρά αλάνθαστα. Ως αποτέλεσμα, ο νόμος δεν έχει μαζική εφαρμογή και η διαχρονική επιθυμία των εφήβων να κάνουν ό,τι κάνουν και οι φίλοι τους συνεχίζει να τους κρατά προσκολλημένους στις διάφορες εφαρμογές από τις οποίες μόνο στη θεωρία έχουν αποκλειστεί.
Οι γονείς λένε ότι υποψιάζονται πως οι εταιρείες διαθέτουν την τεχνολογική δυνατότητα να κάνουν πολύ περισσότερα, αλλά επιλέγουν να μην το κάνουν. Η αυστραλιανή ρυθμιστική αρχή που επιβλέπει την εφαρμογή του νόμου ανακοίνωσε ότι έχει ξεκινήσει έρευνες για το Facebook, το Instagram, το Snapchat, το TikTok και το YouTube και ότι σύντομα θα αποφασίσει για ενέργειες επιβολής κυρώσεων. Σύμφωνα με τον νόμο, οι εταιρείες μπορεί να αντιμετωπίσουν πρόστιμα έως και 49,5 εκατομμύρια αυστραλιανά δολάρια (περίπου 35 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ) εάν δεν κάνουν αρκετά για να αποτρέψουν τη δημιουργία λογαριασμών από χρήστες κάτω των 16 ετών.
Ελπίδα για τα μικρότερα παιδιά;
Παρά το χλιαρό ξεκίνημα, ορισμένοι γονείς εξακολουθούν να ελπίζουν ότι τα πραγματικά οφέλη του νόμου θα φανούν στα παιδιά που είναι μικρότερα από τη σημερινή ομάδα των 13 έως 15 ετών, η οποία βρέθηκε στο επίκεντρο της εφαρμογής της απαγόρευσης.
Η επόμενη γενιά εφήβων μπορεί να μεγαλώσει με διαφορετικά νομικά και κοινωνικά πρότυπα σχετικά με την κατάλληλη ηλικία για τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Και με τον καιρό, ένας επαρκής αριθμός παιδιών ίσως αρχίσει να απορρίπτει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπως μια παλαιότερη γενιά απέρριψε το κάπνισμα.
Στο ρεπορτάζ των New York Times αναφέρονται κι άλλες πρακτικές που εφαρμόζουν οι γονείς για να επιβάλλουν το νόμο: Μία μητέρα με έναν 12χρονο γιο είπε ότι ο νόμος τη βοήθησε να κρατήσει τη στάση της σταθερή στη συνεχή διαμάχη τους, παρά τα καθημερινά αιτήματα του παιδιού να κατεβάσει το TikTok.
Μια άλλη μητέρα προσφέρει οικονομικό κίνητρο: 2.000 αυστραλιανά δολάρια (περίπου 1.400 δολάρια ΗΠΑ), αν ο 12χρονος γιος της καταφέρει να μείνει μακριά από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μέχρι τα 18α γενέθλιά του. Παράλληλα, προσπαθεί να επηρεάσει το κοινωνικό του περιβάλλον, καλλιεργώντας φιλίες με οικογένειες που έχουν παρόμοιες αξίες σχετικά με τη χρήση των smartphones και ενθαρρύνοντας δραστηριότητες που δεν περιλαμβάνουν οθόνες.
«Θα είναι μερικά δύσκολα χρόνια ακόμη, αλλά ελπίζω ότι ο νόμος θα κάνει όλο και πιο εύκολο για τους εφήβους να αποφεύγουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης», δήλωσε η Μπεκ Μπάρτον, μητέρα δύο αγοριών, που βλέπει το ποτήρι μισογεμάτο:
«Τα παιδιά κάποτε θα μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον όπου κανένας από τους φίλους τους δεν θα έχει πρόσβαση σε αυτά».
