Πώς φτάσαμε στη σημερινή εικόνα διάλυσης
Ο Αλέξης Τσίπρας παραιτήθηκε από την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ στον απόηχο της εκλογικής σφαλιάρας του 2023. Δεν χρησιμοποίησε βέβαια τον όρο «παραιτούμαι», αλλά «παραμερίζω». Έκτοτε, οι φήμες έδιναν και έπαιρναν ότι ο πρώην πρωθυπουργός δεν είχε σκοπό να αποσυρθεί από το πολιτικό σκηνικό, αλλά επιδίωκε να επιστρέψει με έναν νέο φορέα, απαλλαγμένο από τα «βαρίδια» του ΣΥΡΙΖΑ, που απέτυχε να αναπτύξει ένα νέο μεταμνημονιακό αφήγημα.
Τον διαδέχθηκε ο Στέφανος Κασσελάκης, τον οποίο ο Τσίπρας είχε τοποθετήσει στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας σε μη εκλόγιμη θέση, με τη στήριξη του Παύλου Πολάκη. Οι παραδοσιακοί αριστεροί δεν μπόρεσαν να αποδεχτούν την επικράτηση του ουρανοκατέβατου από την Αμερική "Stefanos", που ουδεμία σχέση είχε με την Αριστερά και τα κινήματα.
Ακολούθησε ένας χρόνος χάους και εσωτερικών τριβών και αποσχίσεων, που όμως, δεν στέρησαν στο κόμμα τη δεύτερη θέση στις ευρωεκλογές του 2024, παρά τη δημόσια αμφισβήτηση του Αλέξη Τσίπρα στο συνέδριο του Φεβρουαρίου εκείνου του έτους. Η απομάκρυνσή του ακολούθησε λίγους μήνες αργότερα, ενώ η συμμετοχή του στη νέα εκλογή προέδρου μπλοκαρίστηκε από το «πραξικόπημα του μπουζουξίδικου».
Κεφάλαιο Φάμελλος: Ένας πρόεδρος που δεν ήθελε να ηγηθεί
Ακολούθησε η ανάδειξη του Σωκράτη Φάμελλου στην ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος έδινε την εικόνα ενός πολιτικού που, στην πραγματικότητα, δεν ήθελε τη θέση που κέρδισε. Ακόμη και μετά την αποχώρηση του Αλέξη Τσίπρα, ο Φάμελλος – όπως και μια σειρά στελεχών, τα οποία ο πρώην πρωθυπουργός είχε απαξιώσει – τόνιζαν τον καθοριστικό του ρόλο για την ανασυγκρότηση του προοδευτικού χώρου, ανέχτηκαν τους εξώστες και δήλωναν έτοιμοι για σύμπραξη μαζί του. Κι αυτό αποσιωπώντας τις ευθύνες του Τσίπρα για τη ραγδαία πτώση του ΣΥΡΙΖΑ από το 2019 μέχρι το 2023.
Τον Μάιο ο Τσίπρας ανακοίνωσε την ίδρυση της ΕΛΑΣ και ουσιαστικά εκεί άρχισε η αντίστροφη μέτρηση. Ο ΣΥΡΙΖΑ αποφάσισε στην Κεντρική Επιτροπή του Ιουνίου συμπόρευση με την ΕΛΑΣ, χωρίς όμως να του έχει γίνει σχετική πρόταση, με τα περισσότερα στελέχη – αλλά και βουλευτές – να περιμένουν τον πρώην πρωθυπουργό να ανοίξει τις πόρτες του νέου του φορέα για τους παλιούς του συντρόφους.
Ουσιαστικά, ο Φάμελλος επέβαλε στο κόμμα του να στηρίξει την πορεία ενός άλλου ανταγωνιστή, γεγονός πρωτόγνωρο στα πολιτικά δρώμενα. Υπό αυτές τις συνθήκες, η απόφαση αυτή δεν θα μπορούσε να αντέξει και ο Θεσσαλονικιός πολιτικός αποφάσισε να παραιτηθεί, έχοντας προηγουμένως εκτεθεί, πριν τον «εκπαραθυρώσει» η εσωτερική αντιπολίτευση.
Η απαξίωση της πολιτικής και η επόμενη μέρα
Πλέον και με τις εκλογές να πλησιάζουν, κατά τα φαινόμενα το φθινόπωρο, έχουν απελευθερωθεί και κατά κάποιο τρόπο οι βουλευτές του κόμματος, οι οποίοι, ένας-ένας, παραδίδουν τις έδρες τους, όπως υποδείχθηκε από τον Τσίπρα ως πράξη καλής θέλησης. Δείχνουν, όμως, την εικόνα πολιτικών χωρίς σαφή θέση, που αποδέχονται την τυφλή υπακοή σε έναν ηγέτη-μεσσία – κάτι που είναι αντίθετο στις αρχές της Αριστεράς – και συμβάλλουν με αυτόν τον τρόπο, στην περαιτέρω απαξίωση της πολιτικής. Το κόμμα έχει πρακτικά μείνει ακέφαλο, χωρίς να υπάρχει ένα πρόσωπο που να μπορεί να συσπειρώσει όλες τις εναπομείνασες τάσεις.
Κατά γενική ομολογία, ο Παύλος Πολάκης είναι το πρόσωπο που συγκεντρώνει τις περισσότερες πιθανότητες να εξασφαλίσει στον ΣΥΡΙΖΑ ένα αξιοπρεπές ποσοστό στις επόμενες εκλογές. Ήταν ακόμη και στις καλές εποχές του κόμματος, ο μόνος, πέραν του Τσίπρα, που είχε προσωπικούς οπαδούς, ενώ ο οξύς του λόγος «πουλάει» σε ένα μέρος του εκλογικού σώματος. Παράλληλα, δεν ανέχτηκε να ακολουθήσει τυφλά τον επικεφαλής της ΕΛΑΣ, διατηρώντας την αξιοπρέπειά του.
Φυσικά, σε περίπτωση που αναλάβει εκείνος τα ηνία, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα έχει καμία σχέση με αυτό που κάποτε ήταν. «Αίνιγμα» αποτελεί το κατά πόσο θα μπορούσε να οδηγήσει το κόμμα με αξιώσεις στην κάλπη η Ρένα Δούρου, που διεκδικεί επίσης την αρχηγία, ενώ δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη η εύρεση μιας φόρμουλας ειρηνικής συμβίωσης μεταξύ εκείνης και του Πολάκη, αλλά και του Νίκου Παππά.
Το βασικό πρόβλημα του ΣΥΡΙΖΑ
Οι περισσότεροι στον ΣΥΡΙΖΑ αποδίδουν την πτώση του κόμματος στο φαινόμενο Κασσελάκη. Ο Κασσελάκης ήταν όμως, το σύμπτωμα μιας κρίσης στην οποία είχε περιέλθει ο ΣΥΡΙΖΑ ήδη από το 2019, όχι η αιτία. Λίγοι κοιτούν με σοβαρή αυτοκριτική την περίοδο 2019-2023, ακόμη λιγότεροι το ταραχώδες πρώτο εξάμηνο του 2015 και τα λάθη της διακυβέρνησης.
Εντούτοις, η πτώση του φορέα της ριζοσπαστικής Αριστεράς μπορεί να αποδοθεί και στο χαμηλό επίπεδο του εσωκομματικού διαλόγου. Η παλαιότερη φουρνιά έχει μείνει διανοητικά στη ρητορική του ΚΚΕ Εσωτερικού, που δεν απαντά στις προκλήσεις του σήμερα. Οι αντίθετες απόψεις δεν έφερναν κάποια πολιτική δημιουργικότητα, αλλά τσακωμούς και τοξικότητα.
Σε κάθε περίπτωση, η σημερινή εικόνα διάλυσης θα έπρεπε να οδηγήσει σε έναν σοβαρό αναστοχασμό των ανθρώπων του χώρου της ευρύτερης αριστεράς για τις τακτικές και τις συμπεριφορές τους, κάτι που μέχρι στιγμής δεν διαφαίνεται.
