Η ανακοίνωση της CLIA, του οργανισμού-ομπρέλα που εκπροσωπεί το 90% της παγκόσμιας κρουαζιέρας, θα μπορούσε να είναι απλώς μια επιβεβαίωση συνεργασίας. Δεν είναι. Είναι ένα θεσμικό καμπανάκι που απαιτεί άμεση πολιτική και κοινωνική εγρήγορση.
Με αφορμή την Κοινή Υπουργική Απόφαση για την επιβολή νέου τέλους επιβατών κρουαζιέρας από 21 Ιουλίου 2025, η CLIA δηλώνει ότι «θα συνεργαστεί με την Κυβέρνηση για την εφαρμογή του» και ότι έχει ήδη συμφωνηθεί η δημιουργία Κοινής Ομάδας Εργασίας με τα υπουργεία Ναυτιλίας και Τουρισμού. Σκοπός της ομάδας αυτής; Η συναπόφαση για το πού θα κατευθυνθούν τα έσοδα του τέλους. Δηλαδή, με απλά λόγια, οι επιχειρήσεις θα συμμετέχουν στη διαχείριση των εσόδων που προκύπτουν από τη φορολόγησή τους (!).
Η ιδέα ότι εκπρόσωποι ιδιωτικών ναυτιλιακών ομίλων θα έχουν λόγο για το πού πάνε τα δημόσια έσοδα, δεν είναι απλώς προβληματική, είναι επικίνδυνη. Ανοίγει την πόρτα σε ένα μοντέλο όπου τα οικονομικά ισχυρά λόμπι καθορίζουν τις πολιτικές προτεραιότητες ενός κράτους. Και αυτό δεν λέγεται «συνεργασία», λέγεται μετατόπιση κυριαρχίας για όσους ενδεχομένως δεν το καταλαβαίνουν.
Και σαν να μην έφτανε αυτό, η CLIA δηλώνει ότι θα «αξιολογεί» τα μέτρα που λαμβάνονται σε τοπικό επίπεδο, όπως έγινε φέτος με το νέο σύστημα ελλιμενισμού σε Σαντορίνη και Μύκονο. Με ποιο δικαίωμα; Ποιος τους όρισε ελεγκτές των ελληνικών δημοτικών και περιφερειακών αρχών;
Αν, λοιπόν, κάποια κοινότητα αποφασίσει να περιορίσει τα κρουαζιερόπλοια γιατί δεν αντέχει άλλο τις 5.000 αφίξεις τη μέρα, θα έχει απέναντί της και την CLIA και το Υπουργείο; Και αν η CLIA δεν «εγκρίνει» ένα μέτρο, τι ακριβώς θα κάνει; Θα κρατήσει την αναπνοή της;
Όσο για το νέο τέλος, δεν πρόκειται να λύσει το πρόβλημα των λιμανιών. Οι υποδομές στα ελληνικά λιμάνια είναι αυτό που είναι: υποχρηματοδοτημένες, γερασμένες, ακατάλληλες για τα μεγαθήρια των 300 μέτρων και των 6.000 επιβατών. Θέλουν τεράστιες επενδύσεις και βάθος χρόνου δεκαετιών για να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις της σύγχρονης κρουαζιέρας.
Το πρόβλημα δεν είναι τα χρήματα, είναι το μέγεθος. Αυτό που πρέπει να επανεξετάσει η CLIA δεν είναι το πού πάνε τα λεφτά, που δεν της πέφτει και λόγος δηλαδή, αλλά ποια πλοία στέλνει στην Ελλάδα. Η ελληνική ακτογραμμή, με δεκάδες μικρά λιμάνια, γεωγραφικούς περιορισμούς και νησιά χωρίς αποχετευτικό, δεν αντέχει τα θηριώδη πλοία που κατασκευάστηκαν για Καραϊβική.
Το Αιγαίο θέλει πλοία μικρού και μεσαίου μεγέθους, που να μπορούν να μοιράζουν τους επισκέπτες ισόρροπα και να μη συνθλίβουν κάθε έννοια τοπικής βιωσιμότητας. Εκτός αν η βιωσιμότητα για την CLIA μεταφράζεται σε διαχειρίσιμο χάος.
Επίσης, η CLIA κάνει λόγο για «ανάπτυξη νέων προορισμών» στην Ελλάδα, μάλιστα με στόχο τη «διεύρυνση της γεωγραφικής εμβέλειας». Ωραία ως διατύπωση, αλλά σε ποια νησιά αναφέρεται; Με ποιες υποδομές και με ποιες εγγυήσεις;
Ας το δούμε ρεαλιστικά, η Μύκονος, η Ρόδος και η Κέρκυρα, με υποδομές, διεθνή αεροδρόμια και λιμενική οργάνωση, δεν μπορούν να διαχειριστούν μαζικές αφίξεις. Πόσο μάλλον η Σύμη, η Κίμωλος ή η Σίφνος, που δεν έχουν τέτοιες υποδομές.
Φανταστείτε δηλαδή ένα κρουαζιερόπλοιο 300 μέτρων έξω από την Κίμωλο. Και μετά φανταστείτε και την Κίμωλο…
Αυτό που περιγράφει η CLIA δεν είναι «στήριξη των μικρών κοινοτήτων». Είναι εξαγωγή συμφόρησης από τα μεγάλα νησιά στα αδύναμα. Είναι μια προσπάθεια αποσυμπίεσης της Μυκόνου εις βάρος της Φολεγάνδρου π.χ.
Εξάλλου, η CLIA επαναλαμβάνει, με τελετουργικό ρυθμό πλέον, ότι ο οικονομικός αντίκτυπος της κρουαζιέρας στην Ελλάδα φτάνει τα 2 δισεκατομμύρια ευρώ. Πολύ ωραία. Πού είναι αυτά τα χρήματα; Ποιος τα είδε; Ποιος τα μέτρησε; Πού κατέληξαν;
Αν η κυβέρνηση τα έχει ως απολογιστικό στοιχείο, ας τα παρουσιάσει αναλυτικά, πόσα από αυτά κατέληξαν στις τοπικές κοινωνίες, πόσα στα λιμενικά ταμεία, πόσα επανεπενδύθηκαν, πόσα έγιναν μισθοί, προμήθειες ή φορολογημένα κέρδη. Μέχρι τότε, τα 2 δισ. είναι μια ωραία αφήγηση, όχι αποδεικτικό στοιχείο. Είναι το «κοινωνικό αποτύπωμα» μιας βιομηχανίας που, πολύ απλά, δεν θέλει να αλλάξει.
Η CLIA δεν είναι εχθρός. Είναι ένας θεσμικός εταίρος, με τεράστια επιρροή και ισχυρά συμφέροντα και αν όντως ισχύουν όσα υποστηρίζει στην ανακοίνωσή της και οι υπουργοί Ναυτιλίας και Τουρισμού έχουν συμφωνήσει να συνδιοικούν επί του εσόδου που προκύπτει από το τέλος της κρουαζιέρας, τότε κάποιος θα πρέπει να υπενθυμίσει (στους κ.κ. υπουργούς) ότι ο σχεδιασμός της λιμενικής πολιτικής και της νησιωτικότητας είναι εθνική υπόθεση και δεν παραδίδεται σε ιδιωτικά συμφέροντα.
Η Ελλάδα δεν μπορεί να συνεχίσει να φέρεται σαν βιτρίνα. Πρέπει να σταθεί ως νησιωτική χώρα με στρατηγικά συμφέροντα, και όχι σαν εξυπηρετητής μιας αλυσίδας πλωτών mall.
