Η έκθεση, η οποία βασίζεται στα στοιχεία του ΝΑΤ, της Αναλυτικής Περιοδικής Δήλωσης Ναυτικών (ΑΠΔΝ), του Γραφείου Ευρέσεως Ναυτικής Εργασίας (ΓΕΝΕ) και άλλων επίσημων βάσεων δεδομένων, αποτυπώνει την εικόνα της ελληνικής ναυτικής αγοράς εργασίας για το 2025. Ως μήνας αναφοράς για την απασχόληση χρησιμοποιείται ο Αύγουστος κάθε έτους, γεγονός που επιτρέπει αξιόπιστες συγκρίσεις με τα προηγούμενα χρόνια.
Τα βασικά συμπεράσματα έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Οι εγγεγραμμένοι ναυτικοί αυξήθηκαν από 26.232 το 2024 σε 26.902 το 2025, σημειώνοντας άνοδο 2,6%. Οι γυναίκες αυξήθηκαν από 2.048 σε 2.190 και πλέον αντιπροσωπεύουν το 8,1% του συνολικού ναυτεργατικού δυναμικού, ενώ περισσότεροι από επτά στους δέκα ναυτικούς είναι ηλικίας έως 45 ετών. Με άλλα λόγια, η ελληνική ναυτική αγορά όχι μόνο δεν συρρικνώνεται, αλλά συνεχίζει να ανανεώνεται.
Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο, όμως, βρίσκεται στην κατανομή της απασχόλησης ανά κατηγορία πλοίου. Η ακτοπλοΐα κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση από όλους τους τομείς της ναυτιλίας. Οι απασχολούμενοι αυξήθηκαν από 11.376 σε 12.324, δηλαδή κατά 948 άτομα ή 8,3% μέσα σε μόλις έναν χρόνο. Αντίθετα, στα φορτηγά πλοία η αύξηση ήταν περιορισμένη, ενώ στα δεξαμενόπλοια καταγράφηκε μικρή υποχώρηση.
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα της έρευνας. Δείχνει ότι το ελληνικό ναυτεργατικό δυναμικό δεν εξαφανίζεται. Αντίθετα, φαίνεται να μεταβάλλει τις επιλογές του. Οι νέες θέσεις εργασίας δημιουργούνται κυρίως στην ακτοπλοΐα και εκεί κατευθύνεται το ενδιαφέρον σημαντικού μέρους των Ελλήνων ναυτικών.
Η διαπίστωση αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς σχετικοποιεί την πάγια επιχειρηματολογία περί γενικευμένης έλλειψης ελληνικών πληρωμάτων. Τα στοιχεία του ΝΑΤ δείχνουν ότι το ζήτημα ίσως δεν είναι αποκλειστικά αριθμητικό. Ίσως να αφορά περισσότερο το πού επιλέγουν να εργαστούν οι Έλληνες ναυτικοί παρά το αν υπάρχουν διαθέσιμοι ναυτικοί.
Είναι, λοιπόν, εύλογο να αναρωτηθεί κανείς, γιατί ένας νέος αξιωματικός ή ναυτικός προτιμά σήμερα την ακτοπλοΐα από την ποντοπόρο ναυτιλία; Μήπως οι μικρότερες περίοδοι απουσίας από το σπίτι, η διαφορετική οργάνωση της εργασίας ή η δυνατότητα καλύτερης ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής επηρεάζουν πλέον περισσότερο τις επιλογές των νέων; Πρόκειται για ερωτήματα που αξίζουν σοβαρής διερεύνησης.
Η ελληνική ποντοπόρος ναυτιλία παραμένει η ισχυρότερη στον κόσμο. Ωστόσο, η ανταγωνιστικότητά της δεν θα κριθεί μόνο από το μέγεθος του στόλου της, αλλά και από την ικανότητά της να συνεχίσει να προσελκύει Έλληνες στη θάλασσα. Και η φετινή έκθεση του ΝΑΤ ίσως μας δείχνει ότι η πραγματική πρόκληση δεν είναι τόσο η έλλειψη ναυτικών, όσο η αλλαγή των επαγγελματικών προτιμήσεων του ελληνικού ναυτεργατικού δυναμικού.
Αν αυτή η τάση συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια, τότε η συζήτηση για το μέλλον της ελληνικής ναυτοσύνης θα πρέπει να αλλάξει περιεχόμενο. Από το «δεν υπάρχουν Έλληνες ναυτικοί» θα χρειαστεί να περάσουμε στο «γιατί οι Έλληνες ναυτικοί επιλέγουν διαφορετική διαδρομή».
