Ουσιαστικά κανένα από τα εμπλεκόμενα μέρη δεν μπορούν – τουλάχιστον σε αυτή την φάση – να τερματίσουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο την ένοπλη σύγκρουση κάτι που μαθηματικά οδηγεί σε σενάρια για συγκρούσεις που θα κρατήσουν τουλάχιστον ένα μήνα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, αλλά και σε ανατιμήσεις λοιπών προϊόντων λόγω περιορισμών στην ναυσιπλοΐα.
Κάτω από αυτό το πρίσμα οι αγορές παίρνουν θέσεις άμυνας απέναντι στις εξελίξεις μειώνοντας τις αποτιμήσεις των εισηγμένων εξαιτίας και του risk off που ακολουθούν θεσμικά χαρτοφυλάκια.
Το ΧΑ το οποίο σταθερά υπεραποδίδει την τελευταία τριετία βρίσκεται σε ένα δύσκολο σταυροδρόμι στο οποίο οι περισσότεροι επενδυτές μπορούν εύκολα να κατοχυρώσουν μέρος ή το σύνολο των υψηλών κερδών τους, ενώ παράλληλα οι εξελίξεις στην ΜΑ ειδικά στην περίπτωση πολύμηνης διάρκειας είναι βέβαιο ότι θα επηρεάσουν και τα μακροοικονομικά στοιχεία της χώρας σε ότι έχει να κάνει με το ΑΕΠ, τα έσοδα από τον τουρισμό, τον πληθωρισμό, τα επιτόκια και την δημοσιονομική ευελιξία που θα χρειαστεί να παράσχει σε κομμάτι της κοινωνίας.
Όλα τα παραπάνω - και χωρίς να βάζουμε στην εξίσωση το εντελώς απευκταίο σενάριο της εξαγωγής της κρίσης στην χώρα μας μέσω υβριδικών επιθέσεων – καθιστούν το χρηματιστηριακό περιβάλλον αρκετά πολύπλοκο που χρήζει γνώσης, αντίδρασης, ψυχραιμίας αλλά και επαναφοράς σε στρατηγικές διαχείρισης προηγούμενων κρίσεων που παρά τις διαφορετικές προεκτάσεις μπορούν να δώσουν κρίσιμα συμπεράσματα και ένα βασικό play book για το πως μπορείς να βγεις με τις μικρότερες δυνατές απώλειες.
Το κόστος του πολέμου έχει ήδη κάνει την εμφάνισή του και στο ΧΑ με τον ΓΔ να υποχωρεί στο 15νθήμερο κατά -6,4% ενώ και ο κραταιός τραπεζικός δείκτης ΔΤΡ δείχνει σχετικά αδύναμος με απώλειες -9,8% την ίδια περίοδο.
Παρατηρώντας την πορεία των βασικών μετοχών της ελληνικής κεφαλαιαγοράς του FTSE, βλέπουμε ότι ουσιαστικά κινούνται από την έναρξη του πολέμου σε τρεις βασικές κατηγορίες:
- στην πρώτη που είναι και η πλειοψηφία των μετοχών (15 από τις 25 μετοχές του δείκτη) βρίσκονται όλες εκείνες που χτυπήθηκαν περισσότερο το συγκεκριμένο διάστημα – για διαφορετικούς λόγους – με απώλειες μεγαλύτερες από αυτές του ΓΔ. Αυτές χωρίζονται σ 3 υποκατηγορίες , α. βιομηχανικές με ΤΙΤΑΝ -15.2%, ΕΛΧΑ -13.6%, CENER -13.3%, β. τραπεζικές με ΕΥΡΩΒ -12%, OPTIMA -10.4% και ΠΕΙΡ -10.1% και γ. τουριστικές με ΑΡΑΙΓ -11.2% και ΔΑΑ -7.1%.
- στην δεύτερη κατηγορία με 6 εισηγμένες βρίσκουμε μετοχές που κατέγραψαν μεν απώλειες αλλά μικρότερες του ΓΔ, με καλύτερες αυτές των ΟΤΕ -0.7% και AKTR -0.4% ενώ
- στην τρίτη κατηγορία συγκαταλέγονται οι ελάχιστες που ξεχώρισαν ανοδικά το δύσκολο αυτό διάστημα και είναι αρχικά η ΕΥΔΑΠ +10.8% λόγω και της αποχώρησης του βασικού μετόχου J.Paulson σε αρκετά υψηλότερες τιμές με αγοραστή την εισηγμένη ΓΕΚΤΕΡΝΑ, τα δύο διυλιστήρια (ΕΛΠΕ +7.8% και ΜΟΗ +2.5%) που επωφελούνται από ένα συνδυασμό υψηλών περιθωρίων διύλισης και πολύ υψηλών τιμών πετρελαίου και τέλος από την έκπληξη της περιόδου – λόγω και της προτέρας αρνητικής συγκυρίας – τη METLEN +5.3% που και λόγω positioning αλλά και των επιπέδων ρεκόρ του αλουμινίου (πάνω από τα 3400$) αντιδράει θετικά από τα πρόσφατα χαμηλά της.
Η τρέχουσα γεωπολιτική συγκυρία είναι εξαιρετικά ευμετάβλητη για σειρά παραμέτρους και αγορές, χωρίς σαφή χρονικό ορίζοντα και με άγνωστες – για την ώρα – συνέπειες στην ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομίας.
Τα πρώτα σημάδια σημαντικής αλλαγής στον οικονομικό κύκλο έρχονται από τις νέες εκτιμήσεις σχετικά με τα επιτόκια στην ΕΚΤ που πλέον κάνουν λόγο για έως και 2 αυξήσεις (!) επιτοκίων του ευρώ μέσα στον χρόνο - εντελώς διαφορετικές από το consensus που έδινε από flat έως και μείωση επιτοκίων – κάτι που θα επιβραδύνει την ευρωπαϊκή οικονομία με πρόσκαιρα μόνο οφέλη για το τραπεζικό σύστημα.
Στο εγχώριο σκηνικό και με 15 από τις 25 μετοχές του FTSE να έχουν ανακοινώσει αποτελέσματα έτους για το 2025, οι διοικήσεις αρχικά είναι μεν αισιόδοξες για το σύνολο του 2026 αλλά σωστά αναφέρουν ότι δεν μπορούν να γνωρίζουν το μέγεθος των επιπτώσεων του πολέμου στα προσδοκόμενα έσοδα και κυρίως στα ebitda.
Διακρίνουμε πάντως μια γενικευμένη τάση - η οποία μπορεί να χαρακτηρισθεί και ως αμυντικός μηχανισμός – αύξησης των χρηματικών διανομών και βελτίωσης του μίγματος μερίσματος/επαναγοράς μετοχών, κάτι που δίνει ένα επιπλέον δίχτυ ασφαλείας για τους επενδυτές σε δύσκολους καιρούς (ενδεικτικά αναφέρουμε τις περιπτώσεις των τραπεζικών BOCHGR και ΠΕΙΡ με διανομή άνω του 80% αλλά και της ΑΡΑΙΓ η οποία παρότι πλήττεται από τον πόλεμο στην ΜΑ έχοντας περίπου το 4,5% των πτήσεων στην περιοχή ανακοίνωσε αυξημένο μέρισμα στα 0,90 ευρώ που αναλογεί σε 7,5% περίπου).
Όλα συνηγορούν ότι ξεκάθαρη εικόνα για την γεωπολιτική κατάσταση θα έχουμε προς το τέλος του μήνα, κάτι που σημαίνει ότι οι αγορές τουλάχιστον για το επόμενο διάστημα θα κινούνται σε αχαρτογράφητα νερά με την μεταβλητότητα στα ύψη όπως και τον δείκτη φόβου VIX.
Το παρελθόν μας έχει διδάξει ότι τέτοιες περίοδοι συνήθως κάνουν την διαφορά και στις αγορές χρήματος με τους παλαιότερους και εμπειρότερους διαχειριστές να τονίζουν την σπουδαιότητα να γνωρίζεις πραγματικά το που επενδύσεις (know your company).
Νάσος Κουμέττης
Hellenic Asset Management
* Το κείμενο δεν αποτελεί συμβουλή ή πρόταση κατάρτισης επενδυτικής πράξης
