Σύμφωνα με το φίλα προσκείμενο στο PKK πρακτορείο ειδήσεων Firat, ANF News, η ηγετική ομάδα του κόμματος θεωρεί ότι η οργάνωση «ολοκλήρωσε την ιστορική αποστολή της», σημειώνοντας ότι στο εξής οι τουρκο-κουρδικές σχέσεις θα πρέπει να επαναπροσδιοριστούν και να διασφαλιστεί η δημοκρατία και η ανάπτυξη του Κουρδικού Έθνους.
Στην Άγκυρα, μετά από συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου τη Δευτέρα (12/5), ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε ότι η απόφαση του PKK είναι «σημαντική για την ασφάλεια της χώρας μας, για την ειρήνη της περιοχής και την ενίσχυση της αιώνιας αδελφότητας του έθνους μας», ενώ διαβεβαίωσε πως οι κρατικές υπηρεσίες θα είναι σε εγρήγορση το προσεχές διάστημα, για να διασφαλιστεί ότι «οι υποσχέσεις θα τηρηθούν».
Το χρονικό της αυτοδιάλυσης
1 Οκτωβρίου 2024: Ο πρόεδρος του κόμματος Εθνικιστικής Δράσης (MHP), Ντεβλέτ Μπαχτσελί, εισερχόμενος στο τουρκικό κοινοβούλιο, κατά την πρώτη συνεδρίαση για την έναρξη της νέας κοινοβουλευτικής περιόδου, πλησιάζει στα έδρανα της ΚΟ του φιλο-κουρδικού κόμματος DEM και δίνει το χέρι σε βουλευτές του DEM.
3 Οκτωβρίου 2024: Ο Μπαχτσελί συναντά τον Ερντογάν στο Προεδρικό Μέγαρο, λίγες ώρες πριν από τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, όπου θα συζητούσαν τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Μία δεύτερη συνάντηση έρχεται ένα μήνα μετά, στις 14 Νοεμβρίου.
22 Οκτωβρίου 2024: Ο Μπαχτσελί απευθύνει άτυπο κάλεσμα στον Οτσαλάν, καθώς, μιλώντας στην ΚΟ του ΜΗΡ, λέει: «Αν αρθεί η απομόνωσή του, ας έρθει να μιλήσει στην συνεδρίαση του DEM στην εθνοσυνέλευση και ας πει η οργάνωσή του θα διαλυθεί». Ο Ερντογάν χαρακτηρίζει την πρόταση Μπαχτσελί ως «ιστορικό παράθυρο ευκαιρίας», χωρίς να κάνει λόγο για οποιαδήποτε ειρηνευτική διαδικασία.
26 Νοεμβρίου 2024: Ο Μπαχτσελί παροτρύνει το DEM να μπει σε απευθείας συνομιλίες με τον Οτσαλάν, λέγοντας: «Περιμένουμε να πραγματοποιηθεί χωρίς καθυστέρηση επαφή ενώπιος ενωπίω ανάμεσα στο Ιμραλί και την ομάδα DEM και επαναλαμβάνουμε αποφασιστικά την έκκλησή μας».
28 Δεκεμβρίου 2024: Δύο βουλευτές του DEM (οι Περβίν Μπουλντάν και Σισρι Σουρεγιά Οντέρ), μετά από άδεια του Υπ. Δικαιοσύνης, επισκέπτονται τον Οτσαλάν στο Ιμραλί, προκειμένου να συζητήσουν την πρόταση Μπαχτσελί.
29 Δεκεμβρίου 2024: Την επομένη της πολύωρης συνάντησής τους, οι δύο βουλευτές εκδίδουν κοινή ανακοίνωση, που συμπεριλαμβάνει και δήλωση του Οτσαλάν, απ’ την οποία ξεχωρίζει το εξής: «Για την επιτυχία της διαδικασίας, είναι απαραίτητο όλοι οι πολιτικοί κύκλοι στην Τουρκία να αναλάβουν πρωτοβουλίες, να ενεργήσουν εποικοδομητικά και να συμβάλουν θετικά, χωρίς να εμπλέκονται σε στενούς και ευκαιριακούς υπολογισμούς» και «Έχω την αρμοδιότητα και την αποφασιστικότητα να προσφέρω την απαραίτητη θετική συμβολή στο νέο παράδειγμα που ενδυναμώνουν ο κ.Μπαχτσελί και ο κ.Ερντογάν […] Είναι μια εποχή ειρήνης, δημοκρατίας και αδελφοσύνης για την Τουρκία και την περιοχή».
27 Φεβρουαρίου 2025: Ο Οτσαλάν απευθύνει έκκληση από το Ιμραλί στα μέλη της οργάνωσης του PKK να καταθέσουν τα όπλα και να δώσουν τέλος στην ένοπλη πάλη εναντίον της Τουρκίας, λέγοντας: «Κάνω έκκληση για την κατάθεση των όπλων και αναλαμβάνω την ιστορική ευθύνη αυτής της δήλωσης. Το ΡΚΚ έκλεισε τον ιστορικό του κύκλο».
Την ίδια μέρα, σε πόλεις της ΝΑ Τουρκίας συγκεντρώνεται πλήθος κόσμου για να παρακολουθήσει τη δήλωση του ηγέτη του PKK, σε γιγαντοοθόνες που έχουν στηθεί σε δημόσιους χώρους.
Ο αντιπρόεδρος του κυβερνώντος κόμματος, Εφκάν Αλά, λέει: «Αυτό που περιμένει η Τουρκία είναι το τέλος της τρομοκρατίας, την κατάθεση των όπλων και τη διάλυση της οργάνωσης. Η ουσία αυτής της έκκλησης είναι να αυτο-εξαρθρωθεί η τρομοκρατική οργάνωση και όλοι να καταβάλουν προσπάθεια για να επιτευχθεί αυτό το αποτέλεσμα».
Πώς σχετίζεται η διάλυση του PKK με το πολιτικό μέλλον του Ερντογάν
Σύμφωνα με διάφορες αναλύσεις, ο Ερντογάν έχει πολλούς λόγους να θέλει να βρεθεί μία «συμβιβαστική» λύση με το PKK. Ο αξιωματικός εν αποστρατεία Σάββας Καλεντερίδης σημειώνει, μεταξύ άλλων, ότι η Τουρκία απέτυχε να εξαλείψει την οργάνωση, καθώς, παρά το ότι της έχει καταφέρει σοβαρά πλήγματα, επιχειρησιακά το PKK συνεχίζει να προκαλεί απώλειες και να έχει μεγάλη απήχηση σε πολλές, εκτός Τουρκίας, περιοχές.
Παράλληλα, και σε πολιτικό επίπεδο, οι Κούρδοι παραμένουν «αγκάθι» για τον Ερντογάν. Στις εκλογές του 2015, για παράδειγμα, το κουρδικό κόμμα κέρδισε λίγο πάνω από 13%, στερώντας από το ΑΚ την αυτοδυναμία και αναγκάζοντας τον Ερντογάν να οδηγήσει τη χώρα σε έκτακτες εκλογές, προκειμένου να εξασφαλίσει την αυτοδύναμη εκλογή του. Επομένως, οι επικείμενες εκλογές του 2028 αποτελούν μία επικίνδυνη αναμέτρηση για τον Τούρκο πρόεδρο. Όμως, με τον αφοπλισμό του PKK και τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των Κούρδων, το κέρδος θα ήταν διπλό: αφενός, θα εξασφάλιζε την υποστήριξη των Κούρδων κι αφετέρου, θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί επικοινωνιακά τα νέα δεδομένα, για να παρουσιάσει ως προσωπική του επιτυχία το ότι η Τουρκία, επί των ημερών του, απαλλάχτηκε, για πρώτη φορά από το 1984, από το φόβο της τρομοκρατίας.
Από την άλλη, το κουρδικό κίνημα, με τον αφοπλισμό του, απαλλάσσεται από το στίγμα της τρομοκρατίας, το οποίο λειτουργεί ως τροχοπέδη στη νόμιμη πολιτική του δράση και, άρα, έχει την ευκαιρία να ενισχυθεί στο εσωτερικό της Τουρκίας. Παράλληλα, όπως σημειώνει ο κ. Καλεντερίδης, με τον τερματισμό του ένοπλου αγώνα, αποδυναμώνεται το τουρκικό αφήγημα για αναγκαίες επιθέσεις στη Συρία, ενώ η Βαγδάτη, με τη σειρά της, θα μπορέσει ευκολότερα να απαλλαγεί από τους Τούρκους, που εκμεταλλευόμενοι τη δράση του PKK, συνεχίζουν να καταλαμβάνουν περιοχές.
Η επόμενη μέρα για το κουρδικό κίνημα
Η Σινέμ Αντάρ, ερευνήτρια στο Γερμανικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων και Ασφάλειας (SWP), δήλωσε, σύμφωνα με την WP, ότι η απόφαση του PKK αποτελεί μία θετική εξέλιξη· ωστόσο, υπάρχουν ακόμη σημαντικά ερωτήματα, που παραμένουν ανοιχτά. Μεταξύ αυτών ανέφερε το ότι επικρατεί ασάφεια σχετικά με το πώς θα οργανωθεί ο αφοπλισμός της οργάνωσης και το ποιος θα τον επιβλέπει, καθώς ακόμη και το ότι δεν έχει ακόμη διασαφηνιστεί ποια θα είναι η τύχη των ανώτερων στελεχών του PKK.
Σε αυτό το πλαίσιο, σημασία έχει να σημειωθεί ότι η απόφαση του συνεδρίου του αφορά το μόνον το PKK και όχι όλες τις κουρδικές οργανώσεις. Για παράδειγμα, στη συριακή Ροζάβα, υπάρχουν 12.000 περίπου ένοπλοι Κούρδοι (μέρος των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων, SDF), οι οποίοι κατηγορούν την Τουρκία ότι ενορχηστρώνει την κλιμάκωση στην περιοχή, στο πλαίσιο της ευρύτερης ατζέντας της για το κουρδικό και τη Μέση Ανατολή. Οι κουρδικές δυνάμεις της Αυτόνομης Διοίκησης της ΒΑ Συρίας είναι, βέβαια, πιεσμένες, τόσο από τις φιλοτουρκικές δυνάμεις, όσο και από τη νέα συριακή διοίκηση, υπό τον Αμπού Μοχάμεντ Αλ-Τζολάνι και την HTC, που έχει επανειλημμένα τονίσει ότι όλα τα όπλα πρέπει να τεθούν υπό κρατικό έλεγχο, όμως δεν έχουν ακόμη «συνθηκολογήσει».
Χθες, Δευτέρα (12/5), το Συριακό Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (SOHR), ανέφερε ότι έφτασαν ενισχύσεις στις αμερικανικές βάσεις στο Qasrek στην επαρχεία Al-Hasakah και στο Kobani, στο ΝΑ Χαλέπι. Σύμφωνα με πηγές του SOHR, το βράδυ της Κυριακής (11/5), πριν φτάσουν εκεί ένα μέρος των ενισχύσεων είχε διανεμηθεί στην αεροπορική βάση Rubariya στο Dayrek και στις στις βάσεις Rumaylan και Al-Shaddadi στη νότια ύπαιθρο της επαρχίας Al-Hasakah. Πρόκειται, όπως αναφέρουν, για 25 φορτηγά που μετέφεραν 12 Abrams M1, μαζί με Αμερικανούς στρατιώτες.
Αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που έρχονται πληροφορίες για μεταφορά ενισχύσεων σε συριακό έδαφος. Τον Ιανουάριο, διάφορα βίντεο στα social media έδειχναν αμερικανικά στρατεύματα και φορτηγά με εξοπλισμό να κατευθύνονται προς το Κομπάνi. Έτσι, άρχισε να φημολογείται ότι, πολλά χρόνια μετά την εγκατάλειψη του Κομπάνι στη Β. Συρία, οι δυνάμεις των ΗΠΑ φέρεται να επέστρεψαν και να έχτισαν μία νέα στρατιωτική βάση στα σύνορα με την Τουρκία. Όπως είναι ήδη γνωστό, οι ΗΠΑ στηρίζουν τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF), στις οποίες κυριαρχούν οι Κούρδοι, και μάχονται στη Β. Συρία, με όραμά τους τη δημιουργία μιας κοσμικής, δημοκρατικής και ομοσπονδιακής Συρίας.
Ηλιάνα Χατζηδημητρίου
