Καθώς αυτά τα αποθέματα εξαντλούνται, η καρδιά χάνει τη δύναμή της, το ανοσοποιητικό σύστημα παραδίδεται, και το μυαλό αρχίζει να σβήνει. Το δέρμα τεντώνεται πάνω στα κόκαλα, η αναπνοή γίνεται αδύναμη. Τα όργανα αρχίζουν να καταρρέουν το ένα μετά το άλλο, η όραση χάνεται, και το σώμα, πλέον κενό, σβήνει. Είναι ένας παρατεταμένος, βασανιστικός τρόπος να πεθάνει κανείς, όπως αναφέρεται σε ανάλυση του Project Syndicate.
Όλοι έχουμε δει τις εικόνες των αποσκελετωμένων Παλαιστινίων μωρών και παιδιών να λιώνουν από την πείνα στην αγκαλιά των μητέρων τους. Κι όμως, τώρα που το Ισραήλ εντείνει τον πόλεμό του – ξεκινώντας μια νέα εκστρατεία για την «κατάκτηση» της Πόλης της Γάζας – χιλιάδες ακόμη Παλαιστίνιοι άμαχοι μπορεί να σκοτωθούν, είτε από βόμβες είτε από πείνα.
Χιλιάδες παιδιά της Γάζας τόσο αδύναμα που δεν μπορούν να φάνε
«Δεν πρόκειται πια για μια επικείμενη επισιτιστική κρίση», δήλωσε στις 10 Αυγούστου στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ο Ράμες Ρατζασίνγκαμ, ανώτερος ανθρωπιστικός αξιωματούχος του ΟΗΕ. «Αυτό είναι λιμοκτονία, καθαρή και ξάστερη.» Ο Άλεξ ντε Βαλ, ειδικός στους λιμούς, εκτιμά ότι χιλιάδες παιδιά στη Γάζα είναι πλέον τόσο αδύναμα που δεν μπορούν καν να φάνε, ακόμη κι αν είχαν πρόσβαση σε τροφή. «Έχουν φτάσει σε εκείνο το στάδιο σοβαρού οξέος υποσιτισμού όπου το σώμα δεν μπορεί πια να χωνέψει την τροφή.»
Διαμορφώνεται μια αυξανόμενη συναίνεση ότι το Ισραήλ διαπράττει τα πιο σοβαρά εγκλήματα στη Γάζα, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης της πείνας ως μεθόδου πολέμου. Παλαιστινιακές και διεθνείς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων είχαν κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου μέσα σε λίγους μήνες από την έναρξη του πολέμου, και έκτοτε αυτή η ανησυχία έχει επαναληφθεί από κράτη σε κάθε ήπειρο, καθώς και από πολλούς μέσα στο ίδιο το Ισραήλ. Ο πρώην πρωθυπουργός Εχούντ Όλμερτ, για παράδειγμα, έχει καταδικάσει αυτό που περιγράφει ως εγκλήματα πολέμου στη Γάζα, ενώ κορυφαίες ισραηλινές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων λένε ότι οι πράξεις του Ισραήλ στην περιοχή συνιστούν γενοκτονία.
Η «αποανθρωποποίηση» του πληθυσμού της Γάζας
Στις 9 Οκτωβρίου 2023, δύο ημέρες αφότου η Χαμάς σκότωσε περισσότερους από 1.200 Ισραηλινούς και πήρε πάνω από 200 ομήρους – και αυτή καθεαυτή μια σοβαρή εγκληματική πράξη πολέμου – ο τότε υπουργός Άμυνας του Ισραήλ Γιοάβ Γκαλάντ ανακοίνωσε: «Έδωσα εντολή για πλήρη πολιορκία στη Λωρίδα της Γάζας. Δεν θα υπάρχει ρεύμα, δεν θα υπάρχει τροφή, δεν θα υπάρχει καύσιμο, όλα είναι κλειστά. Πολεμάμε ανθρώπινα ζώα, και θα ενεργήσουμε ανάλογα.» Ο πληθυσμός της Γάζας αποανθρωποποιήθηκε, και δεν έγινε καμία διάκριση ανάμεσα σε αμάχους και μαχητές – παραβίαση θεμελιώδους κανόνα του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. Η πολιορκία έκοψε κάθε προμήθεια προς τη Γάζα για 70 ημέρες, επιβάλλοντας συλλογική τιμωρία.
Αυτή η πρώτη πολιορκία χαλάρωσε μόνο ελαφρώς όταν το Ισραήλ επέτρεψε την περιορισμένη είσοδο προμηθειών στις αρχές του 2024. Ήδη τον Απρίλιο εκείνης της χρονιάς, η Σαμάνθα Πάουερ, τότε επικεφαλής της USAID, προειδοποιούσε για πείνα σε τμήματα της Γάζας. Τον επόμενο μήνα, η Σίντι Μακέιν, εκτελεστική διευθύντρια του Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος, ανακοίνωσε «έναν κανονικό λιμό» στη βόρεια Γάζα.
Το διεθνές δίκαιο δεν επιτρέπει την χρήση πείνας ως πολεμικό εργαλείο
Το διεθνές δίκαιο απαγορεύει τη χρήση της πείνας ως όπλου πολέμου. Ως δύναμη κατοχής στη Γάζα, το Ισραήλ οφείλει να εξασφαλίζει ότι ο άμαχος πληθυσμός λαμβάνει επαρκή τροφή, νερό, ιατρικές προμήθειες και άλλα απαραίτητα είδη. Αν αυτά δεν μπορούν να βρεθούν εντός της Γάζας, πρέπει να προέλθουν εξωτερικά – συμπεριλαμβανομένου και του ίδιου του Ισραήλ.
Τους τελευταίους 21 μήνες, αρκετές κυβερνήσεις και οργανώσεις αρωγής έχουν ικετεύσει το Ισραήλ να τους αφήσει να παραδώσουν βοήθεια. Η παραχώρηση τέτοιας άδειας αποτελεί επίσης νομική υποχρέωση: το Ισραήλ έχει το καθήκον να διευκολύνει ξένα σχέδια αρωγής «με όλα τα μέσα που διαθέτει». Όμως το Ισραήλ συνεχώς παρεμπόδιζε αυτές τις προσπάθειες. Αυτή τη στιγμή μάλιστα, εμποδίζει ανθρωπιστικές οργανώσεις να παραδώσουν βοήθεια.
Οι αποφάσεις του Διεθνούς Δικαστηρίου
Τον Ιανουάριο του 2024, το Διεθνές Δικαστήριο, με νομικά δεσμευτικές αποφάσεις, διέταξε το Ισραήλ να λάβει «άμεσα και αποτελεσματικά μέτρα ώστε να καταστεί δυνατή η παροχή επειγόντως αναγκαίων βασικών υπηρεσιών και ανθρωπιστικής βοήθειας.» Δύο μήνες αργότερα, επανέλαβε τη διαταγή και απαίτησε τα μέτρα να ληφθούν «σε πλήρη συνεργασία με τα Ηνωμένα Έθνη.» Το ανθρωπιστικό σύστημα υπό την ηγεσία του ΟΗΕ ήταν το μόνο ικανό να αποτρέψει έναν εκτεταμένο λιμό στη Γάζα. Κατά την εκεχειρία μεταξύ Ιανουαρίου και Μαρτίου εκείνης της χρονιάς, ο ΟΗΕ και άλλες οργανώσεις λειτουργούσαν έως και 400 κέντρα διανομής αρωγής. Όμως μετά τη διάρρηξη της εκεχειρίας από το Ισραήλ τον Μάρτιο, αυτά έκλεισαν, και επιβλήθηκε ξανά παράνομη πολιορκία.
Το Ισραήλ δικαιολόγησε τη νέα πολιορκία λέγοντας ότι διέκοπτε την ανθρωπιστική βοήθεια για να ασκήσει μεγαλύτερη πίεση στη Χαμάς – αναγνωρίζοντας έτσι τη χρήση της πείνας ως όπλο. Όταν η βοήθεια ξανάρχισε τον Μάιο, ο ΟΗΕ αντικαταστάθηκε από το Gaza Humanitarian Foundation (Ίδρυμα Ανθρωπιστικής Βοήθειας Γάζας), μια ιδιωτική διάταξη διανομής τροφίμων οργανωμένη από το Ισραήλ. Όμως από τότε, σχεδόν 1.400 Παλαιστίνιοι σκοτώθηκαν από τις ισραηλινές δυνάμεις ενώ προσπαθούσαν να πάρουν τροφή σε ένα από τα τέσσερα κέντρα διανομής του GHF.
Ακόμα χειρότερα, το σχέδιο του GHF δεν επρόκειτο ποτέ να λειτουργήσει. Σύμφωνα με έκθεση της Επιτροπής Ανασκόπησης Λιμών τον περασμένο μήνα, «Η ανάλυσή μας για τα πακέτα τροφίμων που διανέμει το GHF δείχνει ότι το σχέδιο διανομής τους θα οδηγούσε σε μαζική πείνα, ακόμη κι αν μπορούσε να λειτουργήσει χωρίς τα αποτρόπαια επίπεδα βίας.»
Πότε αρχίζει μία πράξη να θεωρείται έγκλημα πολέμου
Κατά το διεθνές δίκαιο, το έγκλημα πολέμου της πείνας αρχίζει από τη στιγμή της στέρησης. Όταν εξελίσσεται σε πιο εκτεταμένη πολιτική που επιδιώκει «να καταστρέψει, εν όλω ή εν μέρει, μια εθνική, εθνοτική, φυλετική ή θρησκευτική ομάδα», τότε καθίσταται γενοκτονία. Πολλοί ανώτεροι Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν εκφράσει δημόσια τέτοια πρόθεση – συμπεριλαμβανομένου του Γκαλάντ τον Οκτώβριο του 2023, του υπουργού Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμοτριτς, ο οποίος τον Αύγουστο του 2024 δήλωσε ότι «ίσως να είναι δικαιολογημένο και ηθικό» να «πεθάνουν δύο εκατομμύρια άμαχοι από την πείνα,» και του Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ, υπουργού Εθνικής Ασφάλειας, που ανάρτησε στο Twitter ότι «οι αποθήκες τροφίμων και βοήθειας πρέπει να βομβαρδιστούν.»
Οι Παλαιστίνιοι λιμοκτονούν σκόπιμα μέχρι θανάτου. Αν και τα σημάδια των επερχόμενων φρικαλεοτήτων ήταν σαφή μέσα σε λίγους μήνες από την έναρξη του πολέμου, πολλές κυβερνήσεις γύρισαν αλλού το βλέμμα. Δικαιολόγησαν τους περιορισμούς στην ανθρωπιστική βοήθεια υποστηρίζοντας ότι πήγαινε στη Χαμάς – ισχυρισμός για τον οποίο τώρα το ίδιο το Ισραήλ λέει ότι δεν έχει αποδείξεις – και μετέφεραν περισσότερο οπλισμό στο Ισραήλ απ’ ό,τι βοήθεια στη Γάζα. Τώρα, αποτυγχάνουν στο καθήκον τους να αποτρέψουν και να σταματήσουν μια γενοκτονία.
Η ιστορία θα καταγράψει για πάντα αυτή τη στιγμή παγκόσμιας ντροπής. Θα αρχειοθετήσει τις εικόνες των σκελετωμένων παιδιών δίπλα σε εκείνες από προηγούμενα επεισόδια όπου ο κόσμος δεν έκανε τίποτα. Το μόνο που μένει να ελπίζει κανείς είναι ότι η ανθρωπότητα θα δράσει έστω και τώρα, για να σωθεί ένα κομμάτι της αξιοπρέπειάς μας, πριν πεθάνουν κι άλλα παιδιά.
