Σε κοινή δήλωση που περιήλθε στην κατοχή του Euractiv, οι τέσσερις χώρες ανέφεραν ότι στηρίζουν την πρόσφατη πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την επ’ αόριστον δέσμευση των ρωσικών κρατικών κεφαλαίων που βρίσκονται στην ΕΕ, προειδοποίησαν όμως ότι το μέτρο δεν θα πρέπει να «προδικάζει» οποιαδήποτε μελλοντική χρήση των χρημάτων για τη στήριξη της πολεμικής προσπάθειας του Κιέβου. Η Επιτροπή προώθησε την ιδέα της μόνιμης δέσμευσης των αποθεμάτων προκειμένου να αποφευχθεί η συνεχιζόμενη εξάρτηση από την κυβέρνηση της Ουγγαρίας, η οποία διατηρεί φιλορωσική στάση, για την ανανέωση των μέτρων κάθε έξι μήνες.
Οι χώρες κάλεσαν επίσης «την Επιτροπή και το Συμβούλιο να συνεχίσουν να διερευνούν και να συζητούν εναλλακτικές επιλογές, σύμφωνες με το δίκαιο της ΕΕ και το διεθνές δίκαιο, με προβλέψιμες παραμέτρους και σαφώς μικρότερους κινδύνους, ώστε να καλυφθούν οι χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας, βάσει ενός ευρωπαϊκού δανειακού μηχανισμού ή μεταβατικών λύσεων, προκειμένου να διασφαλιστεί η συνέχεια της στήριξης έως ότου οποιαδήποτε από τις επιλογές που βρίσκονται στο τραπέζι καταστεί ουσιαστικά εφαρμόσιμη».
Τι είχε προηγηθεί
Ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ ντε Βέβερ έχει εδώ και καιρό ζητήσει εναλλακτικές λύσεις αντί του δανείου αποζημιώσεων, το οποίο έχει χαρακτηρίσει «θεμελιωδώς λανθασμένο», υποστηρίζοντας ότι ενέχει σοβαρούς νομικούς και χρηματοοικονομικούς κινδύνους.
Οι πρεσβευτές της ΕΕ ψήφισαν επισήμως την Παρασκευή υπέρ της επ’ αόριστον δέσμευσης των περιουσιακών στοιχείων, βασιζόμενοι σε έκτακτη διάταξη των Συνθηκών της ΕΕ.
Η επίκληση του «Άρθρου 122» είναι κρίσιμη, καθώς αποτρέπει την επιστροφή των ρωσικών κεφαλαίων στη Μόσχα σε περίπτωση άρσης των κυρώσεων κατά του Κρεμλίνου — κάτι που θα μπορούσε να αφήσει το Βέλγιο εκτεθειμένο στην υποχρέωση να επιστρέψει στη Ρωσία εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ.
Η Euroclear, ο οργανισμός εκκαθάρισης με έδρα τις Βρυξέλλες, διακρατεί τη συντριπτική πλειονότητα των 210 δισ. ευρώ σε περιουσιακά στοιχεία που προορίζονται για το δάνειο.
Τόσο η Ουγγαρία όσο και το Βέλγιο προειδοποίησαν αυτή την εβδομάδα ότι η απόφαση της Επιτροπής να βασιστεί στο Άρθρο 122 ενδέχεται να παραβιάζει το δίκαιο της ΕΕ. Η Euroclear, η Ουγγαρία και το Βέλγιο έχουν επίσης επανειλημμένα αμφισβητήσει τη νομιμότητα του δανειακού σχήματος και έχουν προειδοποιήσει ότι θα μπορούσε να υπονομεύσει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της ζώνης του ευρώ — επιχειρήματα που έχει τονίσει και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
Η ενεργοποίηση του Άρθρου 122 επιτρέπει σε «ειδική πλειοψηφία» κρατών-μελών — 15 χώρες που αντιπροσωπεύουν το 65% του πληθυσμού της Ένωσης — να παγώσουν μόνιμα τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία. Σήμερα, οι κυρώσεις πρέπει να ανανεώνονται ομόφωνα από όλα τα 27 κράτη-μέλη κάθε έξι μήνες.
Η κίνηση αυτή αφαιρεί ένα κρίσιμο διαπραγματευτικό χαρτί από τον Ούγγρο πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος έχει επανειλημμένα επιχειρήσει να αποσπάσει παραχωρήσεις από τους ηγέτες της ΕΕ απειλώντας να μην παρατείνει τις κυρώσεις — αν και τελικά πάντα υπαναχωρούσε.
Στη δήλωση, η Ιταλία, η Βουλγαρία, η Μάλτα και το Βέλγιο προειδοποίησαν ότι η χρήση του Άρθρου 122 «συνεπάγεται νομικές, χρηματοοικονομικές, διαδικαστικές και θεσμικές συνέπειες που ενδέχεται να υπερβαίνουν κατά πολύ τη συγκεκριμένη περίπτωση» και ότι η απόφαση της Παρασκευής δεν θα πρέπει να «αποτελέσει προηγούμενο» για την πολιτική ασφάλειας και εξωτερικών υποθέσεων της Ένωσης, η οποία συνήθως απαιτεί ομοφωνία.
Οι πρεσβευτές της ΕΕ θα συνεδριάσουν επίσης την Κυριακή για να συζητήσουν το δάνειο ενόψει του Συμβουλίου της επόμενης εβδομάδας, όπου θα επιχειρήσουν να αντιμετωπίσουν τις πολυάριθμες τροπολογίες του Βελγίου στην νομική πρόταση της Επιτροπής.
Στα αιτήματα περιλαμβάνονται «ανεξάρτητες» και «αυτόνομες» εγγυήσεις από τα κράτη-μέλη της ΕΕ, καθώς και η απαίτηση η ίδια η Euroclear «να μην φέρει καμία ευθύνη» για την παροχή του δανείου αποζημιώσεων, σύμφωνα με έγγραφα που είδε το Euractiv.
