Όπως τονίζει η κυπριακή κυβέρνηση, η προεδρία δεν αποτελεί μόνο θεσμικό καθήκον, αλλά και στρατηγική ευκαιρία. Στόχος της Λευκωσίας είναι να συμβάλει στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής ατζέντας, προβάλλοντας παράλληλα τη σημερινή εικόνα της χώρας: μια οικονομικά ανθεκτική, πολιτικά σταθερή δημοκρατία και το μοναδικό κράτος-μέλος της ΕΕ στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Η ΕΕ παραδίδει τα «κλειδιά» του Συμβουλίου στην Κύπρο σε μια περίοδο κατά την οποία η Ένωση καλείται να διαχειριστεί ζητήματα υψηλής έντασης: από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και την ανάγκη στήριξης της ευρωπαϊκής άμυνας, έως τη διάσωση κρίσιμων βιομηχανικών τομέων και τις δύσκολες διαπραγματεύσεις για τον νέο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό.
Το βάρος των προκλήσεων είναι μεγάλο, ιδίως για μια χώρα με περιορισμένο διπλωματικό αποτύπωμα και γεωγραφική απόσταση από τις Βρυξέλλες. Η Λευκωσία, η πιο απομακρυσμένη πρωτεύουσα της ΕΕ, καλείται να φιλοξενήσει και να συντονίσει δεκάδες άτυπες και επίσημες συναντήσεις, γεγονός που αυξάνει τις υλικοτεχνικές απαιτήσεις.
Τους τελευταίους μήνες, η κυπριακή κυβέρνηση και η μόνιμη αντιπροσωπεία της στις Βρυξέλλες προετοιμάζονται εντατικά. Έχουν ενισχυθεί οι διπλωματικές ομάδες με προσλήψεις από το εξωτερικό, ενώ καθιερώθηκαν καθημερινές απευθείας πτήσεις μεταξύ Βρυξελλών και Λευκωσίας, ώστε να διευκολύνεται η μετακίνηση αξιωματούχων και διπλωματών.
Στην ευρωπαϊκή ατζέντα των επόμενων μηνών δεσπόζουν κρίσιμα θέματα: οι κανόνες για τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των αυτοκινήτων, η απλοποίηση της τεχνολογικής νομοθεσίας και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. Παράλληλα, οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών θα κληθούν να ξεκινήσουν δύσκολες συζητήσεις για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της Ένωσης. Ωστόσο, πάνω απ’ όλα, η σκιά της σύγκρουσης με τη Ρωσία παραμένει κυρίαρχη στις πολιτικές ισορροπίες.
Η Κύπρος κουβαλά μια μακρόχρονη φήμη αμφισημίας απέναντι στη Μόσχα. Είναι μία από τις τέσσερις χώρες της ΕΕ που δεν ανήκουν στο ΝΑΤΟ και διατηρούσε ιστορικά στενούς δεσμούς με τη Ρωσία. Σήμερα, όμως, η Λευκωσία επιχειρεί να αποδείξει ότι βρίσκεται πλήρως ευθυγραμμισμένη με τους δυτικούς εταίρους της. Ενδεικτικό είναι ότι τα τελευταία χρόνια έχει ανακαλέσει εκατοντάδες υπηκοότητες που είχαν χορηγηθεί σε Ρώσους πολίτες μέσω του προγράμματος «χρυσής βίζας», το οποίο ανεστάλη το 2020.
Όπως δήλωσε στο POLITICO η υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Κύπρου, Μαριλένα Ραουνά, η εξάμηνη προεδρία αποτελεί ευκαιρία αναβάθμισης της διεθνούς εικόνας της χώρας. «Γνωρίζουμε πολύ καλά τις προσδοκίες και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ΕΕ», σημείωσε, προσθέτοντας ότι η Κύπρος θέλει να αναδείξει τη σταθερότητα, την ανθεκτικότητα και τη δυναμική της οικονομίας της.
Η κυπριακή προεδρία διαδέχεται εκείνες της Πολωνίας και της Δανίας, χωρών με ισχυρές διπλωματικές υπηρεσίες και καθοριστικό ρόλο σε ζητήματα άμυνας και ανταγωνιστικότητας. Αντίθετα, η εξωτερική πολιτική της Λευκωσίας είχε παραδοσιακά στο επίκεντρο το Κυπριακό και τις σχέσεις με την Τουρκία.
Ωστόσο, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και ο πόλεμος στη Γάζα έφεραν την Κύπρο στο επίκεντρο της διεθνούς διπλωματίας. Η χώρα συμμετείχε ενεργά στις προσπάθειες της ΕΕ και των ΗΠΑ για την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας και κατέθεσε πρόταση για ευρύτερο ειρηνευτικό πλαίσιο, ενισχύοντας την παρουσία της σε ανώτατο πολιτικό επίπεδο και στην Ουάσινγκτον.
Η γεωγραφία ως πρόκληση και πλεονέκτημα
Η προηγούμενη κυπριακή προεδρία το 2012 συνέπεσε με την οικονομική κρίση και δεν κατάφερε να ενισχύσει το διεθνές κύρος της χώρας. Τότε, υπό την προεδρία του Δημήτρη Χριστόφια, η Κύπρος βρέθηκε αντιμέτωπη με σοβαρά δημοσιονομικά προβλήματα και στράφηκε στη Ρωσία για δανεισμό, απορρίπτοντας αρχικά ένα ευρωπαϊκό πακέτο διάσωσης.
Σήμερα, η Λευκωσία φιλοδοξεί να ανατρέψει τα στερεότυπα και να αποδείξει ότι μπορεί να ανταποκριθεί σε έναν ρόλο υψηλών απαιτήσεων. Αν και η απόσταση από τις Βρυξέλλες και οι αυξημένες μετακινήσεις δυσχεραίνουν το έργο της, Ευρωπαίοι διπλωμάτες αναγνωρίζουν ότι αυτό αποτελεί απλώς μια πραγματικότητα της διευρυμένης Ένωσης.
Για την κυπριακή κυβέρνηση, η ανάληψη της προεδρίας σε αυτή την κρίσιμη συγκυρία αποτελεί σημείο καμπής. Όπως τονίζει η Μαριλένα Ραουνά, είναι μια ευκαιρία να αποδείξει η Κύπρος ότι μπορεί να θέτει προτεραιότητες, να παραμένει προσηλωμένη στους στόχους της και να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στις ανάγκες της Ευρώπης.
