Η πρωτοβουλία στοχεύει να επιταχύνει τη διεύρυνση της Ένωσης, αντιμετωπίζοντας ταυτόχρονα τις ανησυχίες των ήδη μελών ότι μια μεγαλύτερη ΕΕ θα δυσκολέψει τη λήψη ομόφωνων αποφάσεων. Στην πράξη, τα νέα μέλη θα αποκτούν πλήρη δικαιώματα μόνο αφού η ΕΕ αναθεωρήσει τον τρόπο λειτουργίας της, περιορίζοντας προσωρινά τη δυνατότητα άσκησης βέτο σε κρίσιμα θέματα, όπως οι κυρώσεις.
Η προοπτική αυτή προκαλεί ανάμεικτες αντιδράσεις στις υποψήφιες χώρες. Ο Έντι Ράμα, πρωθυπουργός της Αλβανίας, χαρακτήρισε την ιδέα «καλή» και δήλωσε ότι η χώρα του θα δεχόταν ακόμα και προσωρινή έλλειψη δικού της επιτρόπου στις Βρυξέλλες, αναγνωρίζοντας τη βαρύτητα των αποφάσεων των μεγάλων κρατών-μελών, όπως η Γαλλία και η Γερμανία.
Παράλληλα, η Σαλόμε Ζουραμπίτσβιλι, πρώην πρόεδρος της Γεωργίας, υποστήριξε ότι η συμμετοχή στην ΕΕ, ακόμη και χωρίς πλήρη δικαιώματα ψήφου, αποτελεί στρατηγικό συμφέρον για τις μικρές χώρες, καθώς τους επιτρέπει να συμμετέχουν στην οικογένεια της Ένωσης χωρίς να μπλοκάρονται από τις μεγαλύτερες δυνάμεις.
Η Μολδαβία, συνδεδεμένη με τις προσπάθειες ένταξης της Ουκρανίας, δηλώνει έτοιμη να αναλάβει ευθύνες σε πρώιμο στάδιο, ενώ διατηρεί ως τελικό στόχο την πλήρη ένταξη. Αντίθετα, η Ουκρανία υποστηρίζει ότι η ένταξη στην ΕΕ πρέπει να είναι πλήρης από την αρχή, όπως επανέλαβε ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Το Μαυροβούνιο, από την πλευρά του, επιμένει ότι δεν χρειάζονται αλλαγές στους όρους ένταξης και αναμένει την ολοκλήρωση της διαδικασίας αξιολόγησης φέτος.
Το σχέδιο προτάθηκε στα τέλη του 2025 και στοχεύει να δώσει νέα πνοή στις διαδικασίες διεύρυνσης, οι οποίες έχουν σταματήσει σε ορισμένες χώρες λόγω αντιδράσεων, όπως η Ουγγαρία, που απειλεί με βέτο για την ένταξη της Ουκρανίας. Η Επίτροπος της ΕΕ για τη Διεύρυνση, Μάρτα Κος, δήλωσε ότι συγκεκριμένες προτάσεις θα παρουσιαστούν «τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο», με έμφαση τόσο στο τεχνικό όσο και στο πολιτικό μέρος των διαπραγματεύσεων.
Σύμφωνα με αξιωματούχους της ΕΕ, η νέα διαδικασία προβλέπει «σταδιακή πρόσβαση» στα δικαιώματα ψήφου για τα νέα μέλη, ανάλογα με την πρόοδό τους στην εκπλήρωση των κριτηρίων πλήρους ένταξης. Έτσι, οι υποψήφιες χώρες θα συμμετέχουν άμεσα στη διαδικασία, αλλά η πλήρης ισοτιμία στη λήψη αποφάσεων θα έρχεται σταδιακά, μειώνοντας τους κινδύνους ακινητοποίησης λόγω βέτο ή διαφωνιών εντός της Ένωσης.
Η νέα προσέγγιση, αν και προκαλεί συζητήσεις και διχασμό, θεωρείται αναγκαία για να προχωρήσει η ΕΕ σε μια εποχή γεωπολιτικών προκλήσεων και περιφερειακών εντάσεων, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα ότι τα νέα μέλη συμμετέχουν ενεργά στη λήψη αποφάσεων χωρίς να παρακωλύουν τη λειτουργία της Ένωσης.
